ڕیتا لێڤی مۆنتالچینی

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
ڕیتا لێڤی مۆنتالچینی
بە ئیتالی: Rita Levi-Montalcini
Rita Levi Montalcini.jpg
لەدایکبوون٢٢ی نیسانی ١٩٠٩
Turin، ئیتالیا
مردن٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢(٢٠١٢-12-٣٠) (١٠٣ ساڵ ژیاوە)
ڕۆما، ئیتالیا
ھۆی مەرگوەستانی دڵ
شوێنی ناشتنMonumental Cemetery of Turin
بواری کارneurobiology
شوێنی کارکردنWashington University in St. Louis
پۆستەکانsenatore a vita
پەروەردەUniversity of Turin
دانیشتوویویلایەتە یەکگرتووەکان
شوێنی کارویلایەتە یەکگرتووەکان
گرووپی ڕەگەزیجوو، Sephardi Jews
ئایینبێخوایی
ڕووداوە بەرچاوەکانcentenarian
Interested inneurology، neurobiology

ڕیتا لێڤی مۆنتالچینی (Rita Levi-Montalcini؛ لە دایکبووی ٢٢ی نیسانی ١٩٠٩ - مردووی ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢) زانا و پزیشکی ئیتالی-ئەمریکییە. یەکێکە لە براوەکانی خەڵاتی نۆبێل.[١]

ڕیتا لە ساڵی ١٩٨٦، لەگەڵ ستانلی کۆھن بەھاوبەشی خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی پێدرا، لە پای دۆزینەوەکەیان دەربارەی ھۆکاری گەشەکردنی دەمار (NGF).[٢] لە ساڵی ٢٠١١ تاکوو مردنی، وەک ئەندام پەرلەمانی ئیتالیا کاری دەکرد.[٣] لە ٢٢ی نیسانی ٢٠٠٩، بووە یەکەم ھەڵگری خەڵاتی نۆبێل کە تەمەنی ١٠٠ ساڵ تێپەڕبکات،[٤] لەم بۆنەیەش لە ستی ھۆڵی ڕۆما، ئاھەنگی گێڕا.[٥][٦]

سەرەتای ژیان[دەستکاری]

ڕیتا لێڤی مۆنتالچینی دایکبووی ٢٢ی نیسانی ١٩٠٩ لە شاری تورین، ئیتالیا. ئەو لە خێزانێکی جوولەکەی ئیتالی بوو، کە ڕەچەڵەکیان دەگەڕایەوە بۆ ئیمپراتۆری ڕۆمانی.[٧][٨] باوکی ئادەمۆ لیڤی ئەندازیاری کارەبا، ئەدێلی دایکیشی وێنەکێش بوو.[٩][١٠] ڕیتا لە تەمەنی ھەرزەکاری حەزی بە نووسین ھەبوو، نووسەری سوێدی سەلما لاگەرلۆف بەپێشەوایەکی خۆی دەبینی لەو حەزەی خۆیدا،[١١] بەڵام دوای ئەوەی ھاوڕێیەکی خێزانەکەی بینی بە شێرپەنجەی گەدە کۆچی دوایی کرد، بڕیاریدا کە بچێتە بەشی پزیشکی لە زانکۆی تورین.[١٢] سەرەتا باوکی بەو بڕیارە دڵخۆش نەبوو، بەڵام دوایی ڕازی بوو و پشتگیری خۆی بۆ ڕیتا دەربڕی بۆ ئەوەی لەبەشی پزیشکی بخوێنێت. ڕیتا کاتێک خوێندکاری زانکۆ بوو، ئەوا زۆر حەزی بەبابەتەکانی کۆئەندامی دەمار دەکرد.[٤]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ "Rita Levi-Montalcini". Encyclopædia Britannica. لە ڕێکەوتی ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە. 
  2. ^ "The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1986". The Nobel Foundation. لە ڕێکەوتی ٠١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ ھێنراوە. 
  3. ^ Bradshaw RA (2013). "Rita Levi-Montalcini (1909–2012) Nobel prizewinning neurobiologist and eminent advocate for science". Nature. London. 493 (7432): 306. Bibcode:2013Natur.493..306B. PMID 23325208. doi:10.1038/493306aFreely accessible. 
  4. ^ ی ا Abbott، A. (2009). "Neuroscience: One hundred years of Rita". Nature. 458 (7238): 564–567. PMID 19340056. doi:10.1038/458564aFreely accessible. 
  5. ^ "The Doyenne of Neuroscience celebrates her 100th birthday". IBRO. لە ڕێکەوتی ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ ھێنراوە.  [بەستەری مردووی ھەمیشەیی]
  6. ^ Owen، Richard (30 April 2009). "Secret of Longevity: No Food, No Husband, No Regrets or anything like that at all". Excelle. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٤ی ئازاری ٢٠١٦. لە ڕێکەوتی ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ ھێنراوە. 
  7. ^ Carey، Benedict (30 December 2012). "Dr. Rita Levi-Montalcini, Nobel Winner, Dies at 103". The New York Times. 
  8. ^ https://www.economist.com/news/obituary/21569019-rita-levi-montalcini-biologist-died-december-30th-aged-103-rita-levi-montalcini Rita Levi-Montalcini
  9. ^ Carey، Benedict (30 December 2012). "Dr. Rita Levi-Montalcini, Nobel Winner, Dies at 103". The New York Times. 
  10. ^ Levi-Montalcini، Rita (18 April 1988). In Praise of Imperfection: My Life and Work. Basic Books. پەڕە 28. Bibcode:1988piml.book.....L. Mother and Father both came from Sephardic families which had moved respectively from Asti and Casale Monferrato, two towns of some importance in Piedmont, to settle in Turin at the turn of the century. 
  11. ^ Krause-Jackson، Flavia؛ Martinuzzi، Elisa (30 December 2012). "Levi-Montalcini, Italian Nobel Laureate, Dies at 103". Bloomberg. 
  12. ^ Siegel، Judy (4 March 2008). "Oldest living Nobel laureate arrives today on solidarity visit. 98- year-old Italian neurologist Rita Levi-Montalcini triumphed over Mussolini's anti-Jewish edicts". The Jerusalem Post. 

بەستەرە دەرەکییەکان[دەستکاری]