جاموو و کەشمیر

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
جاموو و کەشمیر
 ھیندستان پارێزگای هیندستان
ئاڵای جاموو و کەشمیر
Flag
مۆری فەرمیی جاموو و کەشمیر
مۆر
شوێنی جاموو و کەشمیر لە هیندستان
شوێنی جاموو و کەشمیر لە هیندستان
نەخشەی جاموو و کەشمیر
نەخشەی جاموو و کەشمیر
پۆتانەکان: ٣٣°٢٧′N ٧٦°١٤′E / ٣٣.٤٥°N ٧٦.٢٤°E / 33.45; 76.24پۆتانەکان: ٣٣°٢٧′N ٧٦°١٤′E / ٣٣.٤٥°N ٧٦.٢٤°E / 33.45; 76.24
وڵات  ھیندستان
ناوچەی هیندستان باکووری هیندستان
دانپێدانان بۆ یەکێتیی ٢٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٧
پایتەخت
گەورەترین شار سرینگار
ناوچەکان
دەسەڵات[*]
 • پارێزگار ناریندێر ناس ڤۆهرا
 • سەرۆک وەزیران مووفتی موحەممەد سەیید (PDP)
 • جێگری وەزیر نیرمال کوومار سینگ (بهاراتا جاناتا پارتی)
 • وەزارەتی داد دووپەرلەمانی (٣٦+٨٧)
 • بەشی پارلەمانی راجیا سابحا ٤
لۆک سابحا ٦
ڕووبەر
 • سەرجەم ٢٢٢٢٣٦ کیلۆمەتری چوارگۆشە (٨٥٬٨٠٦ میلی چوارگۆشە)
پلە لە ڕووبەردا ٥ـەم پارێزاگای هیندستانە
بەرزایی ٣٢٧ مەتر (١٬٠٧٣ فووت)
ژمارەی دانیشتووان (٢٠١١)
 • سەرجەم ١٢٥٤٨٩٢٦
 • پلە ١٩هەم پارێزگای هیند له ڕووی دانیشتووانەوه
 • چڕی ٥٦ کەس لە کیلۆمەتری چوارگۆشە (١٥٠ کەس لە میلی چوارگۆشە)
ناوچەی کاتی تایمی ستانداری هیندی ‪(UTC+٠٥:٣٠)
کۆدی ISO 3166 IN-JK
HDI increase 0.601 (medium)
HDI rank ١٧ـەم (٢٠٠٥)
خوێندەواری ٦٦،٧٪ (٢١ـەم)
زمانه فەرمیەکان ئینگلیزی, ئوردوو
زمانەکانی تر دۆگری, هیندی, زمانی کەشمیرکەشمیری, لاداکهی, شینا
وێبگە ماڵپەڕی فەرمی

جاموو و کەشمیر ویلایەتێکه له باکووری ڕۆژاوای هیندستان. ناوەندی هاوینەی ئەو ویلایەته شاری سرینگار و ناوەندی زستانەی شاری جامۆیه.

زۆرتری خاکی ئەو ویلایەته له زنجیره چیاکانی هیمالایا دایه. ئەو ویلایەته له باکووری ڕۆژهەڵاتەوه لەگەڵ کۆماری خەڵکی چین سنووری هاوبەشی هەیه و لەگەڵ ویلایەتەکانی هیماچال پرادێش و پەنجاب له باشورەوه و بەشی ژێر چاودێری پاکستان ، کەشمیری ناسراو به کەشمیری ئازاد [گەلگەت-بلستان]] له ڕۆژاوا و باشوورەوه هاوسنووره. جاموو و کەشمیر له ڕابردوو دا بەشێک بوو له حکوومەتی میرنشینی ژێر دەسەڵاتی بەریتانیا. لەسەر خاوەندارێتی ئەو ناوچەیه له نێوان وڵاتەکانی چین ، هیند و پاکستان کێشه هەیه و هەر کامەیان بەشێکیان له ژێر دەسەڵاته. ویلایەتی جاموو و کەشمیر که پڕ دانیشتوو ترین بەشی کەشمیره له ژێر دەسەڵاتی هینده و له لایان پاکستانەوه وەکوو کەشمیری داگیرکراوی هیند ناو دەبرێ .[١]

هیندیەکانیش به هەمان شێوه بەشه پاکستانیەکەی کەشمیر وکوو کەشمیری داگیرکراوی پاکستان نێو دەبەن. ناوچەی ئاکسای چین له باکووری کەشمیر که له ژێر دەسەڵاتی چینه لە لایان هیندەوه داوا دەکرێ و وڵاتی هیندستان به بەشێک له ویلایەتی جاموو و کەشمیر هەژماری دەکەن.

ویلایەتی جاموو و کەشمیر دابەشی سێ ناوچه دەبێ: جاموو، دۆڵی کەشمیر و لێداخ. ئەو ویلایەته شوێنی گەشتیاری زۆری هەیه. «دۆڵی کەشمیر» به هۆی پرێسپێکتیڤی جوان و زنجیره چیا سەرنج ڕاکێشەکانی وەکوو « بەهەشتی سەر زەوی» ناو دەبرێ [٢] و «جاموو» به «شوێنی پەرستگا سەرسوورهێنەکان» بەناوبانگه که ساڵانه سەدان هەزار گەشتیاری هیندوو سەردانی دەکەن. «لێداخ»یش به هۆی چیا دوورەدەست و جوانەکانی و هەروەها فەرهەنگی بوودایی به «تەبەتی بچووک» ناوبانگی هەیه.

دانیشتوانی ئەو ویلایەته له سەرژمێری ساڵی ٢٠١١ زیاتر له ١٢،٥٤٨،٩٢٦ کەس بووه. سرینگار به ١،١٩٢،٧٩٢ کەس و جاموو به ٩٥١.٣٧٣ کەس پڕ دانیشتوو ترین شارەکانی ئەو ویلایەتەن. جاموو و کەشمیر تەنیا ویلایەتێکن که زۆرترین دانیشتوانی موسوڵمانی هەیه. ٦٧٪ ی دانیشتوانی ئەو ویلایەته پەیڕەوی ئایینی ئیسلامن و له دۆڵی کەشمیر ئەو ڕێژەیه دەگاته ٩٥٪ .[٣] ئەو ویلایەته کۆمەڵگایەکی پڕ جمووجۆڵی هیندووەکان، سیکەکان و بووداییەکانی هەیه .[٤]


ئەلبووم[دەستکاری]

لینکه زیادەکان[دەستکاری]