تەلیسکۆپی جەیمز وێب

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
تەلیسکۆپی جەیمس وێب لەسەر زەوی

تەلیسکۆپی جەیمس وێب (بە ئینگلیزی: James Webb Space Telescope) (کورتکراوە: JWST) یەکێک دەبێت لە ڕوانگەی گەردوونیەکان، ئەو تەلیسکۆپە بە ھاوبەشی دروستکراوە لەلایەن ناسا و دەزگای بۆشایی ئەورووپی و دەزگای بۆشایی کەنەدا

ئەو تەلیسکۆپە یەکێکە لە پرۆژەی پرۆژەی فلاگشیپ، ئەو پرۆژەیە یەکێکە لە پرۆژە گرنگەکانی دەزگای بۆشایی ئەمریکا ناسا کە گرنگییەکی تایبەت بە ڕوانگە کردن و دۆزینەوە و بینینی ھەسارە و مانگەکانیان لە سیستەمی کۆمەڵەی خۆر

پێشبینییەکان[دەستکاری]

ئاژانسی گەردونی ناسا بە ھەماھەنگی لەگەڵ دەزگای بۆشایی ئەورووپی و دەزگای بۆشایی کەنەدا، ھەڵدەستێ بەدروستکردنی گەورەترین و بەھێزترین تیلیسکۆپ لە جیھاندا، کە بوار دەدا بە زاناکان کە ڕووداوەکانی ١٣٫٥ ملیارد ساڵی پێش ئێستا ببین، واتا ٢٢٠ ملیۆن ساڵ پێش "تەقینەوە گەوەرەکە". پێی دەڵێن " تەلیسکۆپی جەیمس ویبی گەردوونی (JWST)"، گەورەترین تەلیسکۆپە و ١٠٠ ھێندەی تێلیسکۆبی "تەلیسکۆپی ھەبڵ Hubble" بەھێزترە و چاوەڕوان دەکرێ تەلیسکۆپی "JWST" بکەوێتەکار بە ھەموو وزەیەکییەوە.

ئامێرەکان[دەستکاری]

بەراوردکردنی ھاوێنەی تەلیسکۆپی جەیمس وێب و تەلیسکۆپی ھەبڵ
Lagrange Point L2

تیلسکۆبیJWST ئاوێنەکەی تیرەکەی دەگاتە ٦٫٥ مەتر، کە ئەمەش ٣ ھێندەی تەلیسکۆپی "ھابل Hubble"، تواناکەی ٧٠ جار بەھێزتر لە ھابل لە کۆکردنەوەی ڕووناکی، چوار کامێرا لە خۆ دەگرێ، و پێوەری شەبەنگی کە ھەڵدەستێ بە شیکردنەوە و جیاکردنەوەی ڕووناکی بۆ شەبەنگەکانی ڕووناکی، پاشان ھەڵدەستێ بە ژمارەی کردنی ئاماژەکان وەک ئاماژەیەک بۆ درێژی شەپۆلی ڕووناکی. ئامێرێکی ھەستیاری لەسەرە، و ئامێرێکی تری لەسەرە کە شەبەنگی بەرگە ھەوای ھەسارەکانی تری دەرەوەی کۆمەڵەی خۆری خۆمان شی دەکاتەوە کە پێدەڵێن "Exoplanets "، کە یارمەتیمان دەدا لە زانینی بەرگە ھەوای ئەو ھەسارانە و لەچی پێکھاتوە؟، ئەمەش پێشکەوتنێکی گەورە و بەرچاو دەبێت لە زانینی ژیان لەسەر ھەسارەکانی تر. سەرەڕای ئەوەی کە تەلیسکۆپی ھابل ٢٥ ساڵە بەردەوامە لە سووڕانەوە، بەڵام تیلسکۆبیJWST برردەوام دەبێ تا دەگاتە خاڵێک کە پێدەڵێن "Lagrangain ". ئەم تلیسکۆبە لە خولگەی "L2" دەگیرسێتەوە کە یەکێکە لە ٥ خاڵەکەی Lagrangain کە بریتین لە "L1 , L2 , L3 , L4 , L5 " کە لە ڕێگای ھەندێک یاسای ماتماتیکی دیاری دەکرێت. ژمێریارییەکی زۆر ورد دەکات بۆ تیشکی ژێر سوور، لە خاڵێک دەبێ کە ١٥٠ ملیۆن کیلۆ مەتر لە زەویەوە دوورە. لەوانەیە ئەم تێلیسکۆپە زۆر شتی نھێنیمان بۆ ئاشکرا بکات کە پێشتر ھیچمان لە بارەیەوە نەزانیبێ.

سەرچاوەکان[دەستکاری]