زەوی

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
زەوی

زەوی (ھەروەھا: زەوین، زەمین، ھەرد) ناوی ئەم گەڕئەستێرەیەیە کە ئێمەی لە سەرە. زوەی لە خولگەیەکی جەغزئاسا بە دەوری خۆر دەخولێتەوە و سێیەمین گەڕئەستێرەی نزیک بە خۆرە. زەوی پێکھاتووە لە سلیکۆن و ئۆکسجین و چەند مادەیەکی کانزای تر و زۆربەی ڕووەکەی بە ئاو داپۆشراوە کە شوینی ژیانی حەوت ملیار مرۆڤ و ملۆنەھا زیندەوەری ترە و ئەم زەوییە مانگێکی ھەیە کە بڕوا وایە لە زەریای ھێمنەوە جیا بوبێتەوە[ژێدەر پێویستە] کە قەبارەکەی یەک لەسەر چل و نۆ ئەوەندەی زەوییە و لە ماوەی ٢٤ کاتژمێردا بە دەوری خۆیدا دەخولێتەوە و لەماوەی ٣٦٥ ڕۆژدا خولێک بە دەوری خۆردا دەسوڕێتەوە ئەڵبەت سووڕانەوەی ھەموو ھەسارەکانی دەوریشی بە کاتی جیاواز دەسوڕێنەوە لەبەر دووری و نزیکییان لە خۆرەوە چونکە تا نزیکتر بێت دەبێت زووتر بخولێتەوە چونکە ھێزی کێشکردنی خۆر ڕایدەکێشێت بۆ خۆی وە بڕوا وایە تامانی ٤.٥ ملیار سال بەر لە ئێستا درووست بووبێت و زەوی لە حەوت چین پێکھاتووە و بەبۆنەی ئەو مەرجانەی لە کاکێشانی ڕێگای شیریدا ھەن کە پێکھاتووە لە ٢٠٠ ملیار ئەستێرە کە ٦٠٠٠ ملیاریان ئەگەری بونی ژیانیان ھەیە لەسەر.

خێراییی زەوی دەکاتە نزیکەی ٢٩.٥ کیلۆمەتر بۆ ھەر چرکەیەک[ژێدەر پێویستە] .