ناسا

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
فڕینناسی نیشتیمانی و بەڕێوەبەرایەتی بۆشایی ئاسمان
National Aeronautics and Space Administration
لۆگۆی ڕێکخراو
کورتکراوەی ناو ناسا
NASA
دروشم For the Benefit of All
بۆ سوودی هەمووان
دامەزراندن ٢٩-٧-١٩٥٨ز
شوێن واشینگتن دی سی ، ئەمریکا
زمانە ڕەسمییەکان ئینگلیزی
سکرتێری گشتی چارڵس بۆڵدن
بودجە ١٧.٨ ملیار $ (FY 2012)
ستاف ١٨،٨٠٠+
ماڵپەڕ http://www.nasa.gov

ناسا (کورتکراوەی:‌ National Aeronautics and Space Administration ‌) ئاژانسێکی‌ سەربە حکوومەتی‌ وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکایە و بەرپرسە لە بەرنامەی‌ ئاسمانی‌ ئەو وڵاتە. ناسا ساڵی‌ ١٩٥٧ دامەزراوە و بودجەی‌ ساڵانەی‌ ١٦ ملیار دۆلارە. جگە لە بەرنامەی‌ ئاسمانی،‌ ناسا بەرپرسیشە لە لێکۆڵینەوە مەدەنی و سەربازیە ئاسمانیە درێژخایەنەکانیش، ئاژانسی‌ ناسا مەزنترین ئاژانسی‌ ئاسمانییە لە جیھاندا.

پرۆژه‌ی‌ میركۆری‌[دەستکاری]

به‌هۆی‌ ئه‌و به‌رنامه‌ی‌ میركۆرییه‌وه‌ ناسا توانی‌ نزیكببێته‌وه‌ له‌وه‌ی‌ گه‌شته‌كانی‌ خۆی‌ بۆ بۆشایی‌ ئاسمان ئه‌نجام بدات ، بۆ ئه‌وه‌ی‌ بزانن ئایا له‌ توانای‌ مرۆڤدا هه‌یه‌ له‌ بۆشایی‌ ئاسماندا بژی‌ . بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش له‌لایه‌ن حكومه‌تی‌ ئه‌مریكاوه‌ له‌ به‌شه‌ جیاجاكانی‌ سووپادا ، چه‌ند كه‌سێك دیاری‌ كرا بۆ پشتگیری‌ كردن له‌ ناسا. له‌ ئاكامی‌ ئه‌و هاریكاری و هه‌ماهه‌نگییه‌ی‌ له‌ نێوان سوپاو ئاژانسی‌ ناسادا هه‌بوو توانیان له‌ 5ی‌ ئایاری ١٩٦١ دا یه‌كه‌مین گه‌شتی‌ ئاسمانیی‌ ئه‌مریكایی‌ رێك بخرێت و كه‌شتیوانێكی‌ ئاسمانی‌ به‌ناوی‌ ئالان شیپارد له‌ سه‌ر كه‌شتی‌ ئاسمانیی‌ فریدۆم بۆماوه‌ی‌ 15 خوله‌ك له‌ بۆشایی‌ ئاسماندا بمێنێته‌وه‌ ، پاشان له‌ گه‌شتێكی‌ دیكه‌دا له‌ رۆژی‌ 20 ی‌ شوباتی‌ ١٩٦٢دا جۆن كلینن بۆ ماوه‌ی‌ 5 كات ژمێر به‌ده‌وری‌ زه‌ویدا به‌ هۆی‌ كه‌شتی فریند شیپه‌وه‌ بسورێته‌وه‌ ، له‌ پاش چه‌ند گه‌شتێكی‌ دیكه‌ی‌ به‌رده‌وام توانرا به‌رنامه‌ی‌ ئه‌پۆلۆ به‌مه‌به‌ستی‌ گه‌شتی سه‌ر مانگ رێكبخرێت .


پرۆژه‌ی‌ ئه‌پۆلۆ[دەستکاری]

له‌ پاش چه‌ند گه‌شتێكی‌ یه‌ك له‌ دوای‌ یه‌كی‌ كه‌شتی‌ ئه‌پۆلۆ مرۆڤ توانی‌ پێبخاته‌ سه‌ر ووی‌ مانگ و زانیاری‌ ته‌واو له‌ باره‌ی‌ مانگه‌وه‌ ده‌ستبكه‌وێت . ئاژانسی‌ ناسای‌ ئه‌مریكایی‌ توانیویه‌تی‌ چه‌ند توێژینه‌وه‌و گه‌شتێكی‌ دیكه‌ش بۆ هه‌ساره‌ی‌ مه‌ریخ و زوهره‌ و مشته‌ری‌ و ئۆرانۆس و نیبتۆن رێك بخات به‌هۆی‌ چه‌ند كه‌شتییه‌كی‌ دیكه‌وه‌ كه‌ رۆبۆت و ته‌كنه‌لۆژیای‌ زیره‌ك به‌كار هاتووه‌ له‌ میانه‌ی‌ ئه‌و گه‌شتانه‌دا ، هه‌تا ئێستا ناسا توانیویه‌تی‌ چه‌ند كه‌شتییه‌كی‌ جۆر به‌جۆر ره‌وانه‌ی‌ بۆشای‌ ئاسمان بكات بۆ لێكۆڵینه‌وه‌ و زانیاری‌ وه‌رگرتن له‌ گه‌ردوون و بۆشای‌ ئاسمان و هه‌ساره‌كان . له‌ پاش ناردنی‌ كه‌شتییه‌ ئاسمانییه‌كانی‌ وه‌ك ئه‌پۆلۆ و كۆلۆمبۆس كه‌ له‌ سالاَنی‌ ١٩٨١ دا به‌كار ده‌هاتن. دواترین گه‌شت و كاره‌كانی‌ ناسا له‌ ئێستادا بریتیه‌ له‌ ناردنی‌ كه‌شتی‌ لێكۆڵه‌ره‌وه‌ی‌ فۆنێكس بۆهه‌ساره‌ی‌ مه‌ریخ و توانیویه‌تی‌ گه‌لێك زانیاری‌ به‌ سوود سه‌باره‌ت به‌ ژینگه‌ی‌ ئه‌و هه‌ساره‌یه‌ ره‌وانه‌ی‌ زه‌وی‌ بكاته‌وه‌و له‌ داهاتوودا كه‌ڵك و خزمه‌تێكی‌ گه‌وره‌ به‌ مرۆڤایه‌تی‌ بگه‌یه‌نێت


مێژوو[دەستکاری]

دوای‌ ئەوەی‌ یەکێتی‌ سۆڤیەتی‌ پێشوو لە ٤ تشرینی‌ یەکەمی‌ ساڵی‌ ١٩٥٧ دا مانگی‌ دەستکردی‌ سپوتنکی١ی رەوانەی‌ بۆشایەکانی‌ ئاسمان کرد، ئەمریکا تووشی‌ شۆک بوو ‌و سپۆتنکی یەکیان بە شۆکی‌ سپۆتنک لەقەڵمدا. لەبەر ئەوە‌ ھەستیان کرد لە بواری‌ ئاسمانیدا لە دواوەن. کۆنگرێسی‌ ئەمریکا ھەستی‌ بەترسێکی‌ زۆر کرد، بۆیە لە سەرەتای‌ ساڵی‌ ١٩٥٨ دەستی‌ کرد بە جێبەجێکردنی‌ بەرنامەی‌ میرکوری.

سەرچاوەکان[دەستکاری]