تەلیسکۆبی جەیمز وێب

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
تەلیسکۆپی جەیمس وێب لەسەر زەوی

تەلیسکۆبی جەیمس وێب (بە ئینگلیزی: James Webb Space Telescope) کورتکراوەی (JWST) یەکێک دەبێت لە ڕوانگەی گەردوونیەکان، ئەو تەلیسکۆبە بە ھاوبەشی دروستکراوە لە لایەن ناسا و دەزگای بۆشایی ئەورووپی و دەزگای بۆشایی کەنەدا

ئەو تەلیسکۆبە یەکێکە لە پرۆژەی پرۆژەی فلاگشیپ، ئەو پرۆژەیە یەکێکە لە پرۆژە گرنگەکانی دەزگای بۆشایی ئەمەریکا ناسا کە گرنگیەکی تایبەت بە ڕوانگە کردن و دۆزینەوە و بینینی ھەسارە و مانگەکانیان لە سیستەمی کۆمەڵەی خۆر

پێشبینیەکانی[دەستکاری]

ئاژانسی گەردونی ناسا بە ھەماھەنگی لەگەڵ دەزگای بۆشایی ئەورووپی و دەزگای بۆشایی کەنەدا، ھەڵدەستێ بەدروستکردنی گەورەترین و بەھێزترین تیلیسکۆپ لە جیھاندا، کە بوار دەدا بە زاناکان کە ڕووداوەکانی ١٣٫٥ میلیارد ساڵی پێش ئێستا ببین، واتا ٢٢٠ میلیۆن ساڵ پێش "تەقینەوە گەوەرەکە". پێی دەڵێن " تیلیسکۆبی جەیمس ویبی گەردوونی (JWST)"، گەورەترین تیلیسکۆبە وە ١٠٠ ھێندەی تێلیسکۆبی "تەلیسکۆبی ھەبڵ Hubble" بەھێزترە وە چاوەڕوان دەکرێ تیلیسکۆبی "JWST" بکەوێتەکار بە ھەموو وزەیەکیەوە.

ئامێرەکانی[دەستکاری]

بەراوردکردنی هاوێنەی تەلیسکۆبی جەیمس وێب و تەلیسکۆبی هەبڵ
Lagrange Point L2

تیلسکۆبیJWST ئاوێنەکەی تیرەکەی دەگاتە ٦٫٥ مەتر، کە ئەمەش ٣ ھێندەی تیلیسکۆبی "ھابل Hubble"، تواناکەی ٧٠ جار بەھێزتر لە ھابل لە کۆکردنەوەی ڕووناکی، چوار کامێرا لە خۆ ئەگرێ، وە پێوەری شەبەنگی کە ھەڵدەستێ بە شیکردنەوە و جیاکردنەوەی ڕووناکی بۆ شەبەنگەکانی ڕووناکی، پاشان ھەڵدەستێ بە ژمارەی کردنی ئاماژەکان وەک ئاماژەیەک بۆ درێژی شەپۆلی ڕووناکی. ئامێرێکی ھەستیاری لەسەرە، وە ئامێرێکی تری لەسەرە کە شەبەنگی بەرگە ھەوای ھەسارەکانی تری دەرەوەی کۆمەڵەی خۆری خۆمان شی ئەکاتەوە کە پێدەڵێن "Exoplanets "، کە یارمەتیمان دەدا لە زانینی بەرگە ھەوای ئەو ھەسارانە و لەچی پێکھاتوە؟، ئەمەش پێشکەوتنێکی گەورە و بەرچاو دەبێت لە زانینی ژیان لەسەر ھەسارەکانی تر. سەرەڕای ئەوەی کە تیلیسکۆبی ھابل ٢٥ ساڵە بەردەوامە لە سوڕانەوە، بەڵام تیلسکۆبیJWST برردەوام ئەبێ تا ئەگاتە خاڵێک کە پێدەڵێن "Lagrangain ". ئەم تلیسکۆبە لە خولگەی "L2" دەگیرسێتەوە کە یەکێکە لە ٥ خاڵەکەی Lagrangain کە بریتین لە "L1 , L2 , L3 , L4 , L5 " کە لە ڕێگای ھەندێک یاسای ماتماتیکی دیاری دەکرێت. ژمێریاریەکی زۆر ورد ئەکات بۆ تیشکی ژێر سور، لە خاڵێک ئەبێ کە ١٥٠ میلیۆن کیلۆ مەتر لە زەویەوە دوورە. لەوانەیە ئەم تێلیسکۆپە زۆر شتی نھێنیمان بۆ ئاشکرا بکات کە پێشتر ھیچمان لە بارەیەوە نەزانیبێ.

سەرچاوەکان[دەستکاری]