بۆ ناوەڕۆک بازبدە

تیۆرمی ئاپۆلۆنیوس

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
ناوچەی سەوز/شین = ناوچە سوورەکە
تیۆرمی پیتاگۆرس حاڵەتێکی تایبەتی ئەم تیۆرمەیە
ناوچە سەوزەکە = ناوچە سوورەکە

تیۆرمی ئاپۆلۆنیوس (بە ئینگلیزی: Apollonius's theorem) تیۆرمێکی ئەندازەیییە کە درێژایی ناوەڕاستەی سێگۆشەیەک بە درێژایی لایەکانی سێگۆشەکە دەبەستێتەوە. بەپێی ئەم تیۆرمە «ئەنجامی کۆکردنەوەی دووجای ھەر دوو لای سێگۆشەیەک، دوو ئەوەندەی ئەنجامی کۆکردنەوەی دووجای نیوەی لای سێیەم و دووجای ناوەڕاستەی لای سێیەمە». بە دستەواژەیەکی تر، لە سێگۆشەی ABCدا، ئەگەر AD ناوەڕاستەی BC بێت، ئەوا بەپێی ئەم تیۆرمە:

|AB|2+|AC|2=2(|AD|2+|BD|2).

ئەم تیۆرمە حاڵەتێکی تایبەتە لە تیۆرمی ئێستوارت. بۆ سێگۆشەیەکی دوولایەکسان کە |AB| = |AC|، ناوەڕاستەی AD ئەستوونە لەسەر BC و ئەم تیۆرمە لەم حاڵەتەدا، حاڵەتێکی تایبەتە لە تیۆرمی پیتاگۆرس. ناوی ئەم تیۆرمە، لە ناوی ئاپۆلۆنیوس ماتماتیکزانی یۆنانییەوە وەرگیراوە.

سەلماندن

[دەستکاری]
سەلماندنی تیۆرمی ئاپۆلۆنیوس

بە بەکارھێنانی یاسای کۆساینەکان تیۆرمی ئاپۆلۆنیوس بەم شێوەیە دەسەلمێنرێت.[١]

وا دابنێ a,b,c درێژایی سێ لای سێگۆشەیەکی دڵخواز بێت، درێژایی ناوەڕاستەی لای a بە d دیاری دەکەین. وا دابنێ m درێژایی پارچەھێڵی a بێت، کە بەم ناوەڕاستەی پێیدا تێدەپەڕێت، دروست بووە کەوایە m نیوەی a دەبێت. ئەگەر ئەو دوو گۆشەی لەنێوان دوو پارەھێڵی a و d دروست دەبێت ھێما بکرێت بە θ و θ′، ئەوا θ′ تەواوکەری θ و ئەم پەیوەندییە cos(θ′)=−cos(θ) پاسادانە.

بەپێی یاسای کۆساینەکان بۆ دوو گۆشەی θ و θ′:

b2=m2+d2−2dmcos⁡θc2=m2+d2−2dmcos⁡θ′=m2+d2+2dmcos⁡θ.

لە ئەنجامی کۆکردنەوەی پەیوەندی یەکەم و سێھەم، ئەوا

b2+c2=2(m2+d2)

ئەمانەش ببینە

[دەستکاری]

سەرچاوەکان

[دەستکاری]
  1. ↑ Godfrey، Charles؛ Siddons، Arthur Warry (١٩٠٨). Modern Geometry. University Press. لاپەڕە ٢٠.

بەستەرە دەرەکییەکان

[دەستکاری]