کەبیر

لە ویکیپیدیاوە، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
Kabir004.jpg

کەبیر (بە ھیندی: कबीर، بە پونجابی: ਕਬੀਰ، بە ئوردوو: کبیر‎) (١٤٤٠ - ١٥١٨ [١]) ھۆنراوەنووس و خواناسی ناسراوی ھیندی بوو. لە دەوروبەری ساڵی ١٤٤٠دا لە شاری بێنارس لە دایک بووە. باوک و دایکی کەبیر موسڵمان بوون و ناوی کەبیریان (کە یەکێک لە ناوەکانی خودای موسوڵمانانە) لە سەر منداڵەکەیان ناوە. کەبیر لە لای ڕامانادای ھێندوو شاگردی کردووە و زانینی زۆری ئەو کاریگەری زۆری لە سەر کەبیر کردووە. ھەروەھا ھۆنراوەنووسانی فارسی وەکوو حافز، سەعدی، مەولانای ڕوومی و عەتتار زۆر لە سەر بیروڕا و ھۆنراوەی کەبیر کاریگەر بوون.

ھۆنراوەکان و فەلسەفەکەی[دەستکاری]

زۆربەی ھۆنراوەکانی کەبیر لە بارەی خواناسیەوەیە و لە ھۆنراوەکانیدا زانینی ئیسلامی و ھیندۆیزمی تێک ھەڵکێشاوە. باشترین نموونەی شێعرەکانی کەبیر لە پەڕتووکی بیجەکدا یە. ڕابیندرانات تاگۆر شاعێری ناسراوی هێندی له سەدەی بیستەمدا سەد شێعری کەبیری وەرگێڕاوەتە سەر ئینگلیزی و ناوی سروودەکانی کەبیری لە سەر ناوە کە بوون بە ھۆی پەرە سەندنی زیاتری ناوبانگی کەبیرەوە. ئەم سروودانە بە ناوی چریکەکانی کەبیرەوە لە لایەن سەید مادێح پیریۆنسییەوەوەرگێڕدراونەتە سەر کوردی و دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم لە ساڵی ٢٠١٢دا لە چاپی داون.[٢]

نموونەی ھۆنراوە[دەستکاری]

(١)

بەرەو باخی گوڵان مەچۆ
نە ھاوڕێکەم!
ڕوو لە باخ و بێستان مەچۆ
لە ناو لەشتا باخی پڕگوڵ شاراوەیە
بچۆ لەوێ لە سەر ھەزاران پەڕەگوڵی نیلووفەڕ دابنیشە و
چاوت ببڕە، جوانیی بێ بڕانەوە


(٢)

من گاڵتەم لێ دێ ئەبیسم
ماسی لە ناو دڵی ئاوا تینوویەتی
تۆ نابینی کە ڕاستی ھا لە ماڵ خۆتا و تۆ ھەڵەشە
بە شوێن ئەوا
ئەم شار و ئەو شار ئەگەڕێی!
ڕاستی بە ڕاستی ھا لێرا!
ئیتر ڕوو کەرە ھەر جێیەک کە پێت خۆشە
لە بەنارس لە ماتوورا
ئەگەر تۆ نەچیتە ناخی ڕاستی ڕۆحی خۆتەوە و
نەیدۆزیتەوە
دنیا بۆ تۆ تارماییە و خەیاڵیە

[٣] [٤]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ویکیپیدیای ئینگلیزی
  2. چریکەکانی کەبیر، کۆکردنەوەی ڕابیندڕانات تاگۆر، وەرگێڕان بۆ کوردی سەید مادێح پیریۆنسی، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلێمانی، ٢٠١٢، ژمارەی زنجیرەی ڕۆشنبیری: ١٥٦٦.
  3. وه‌رگێڕاوی سه‌ید مادێح پیریۆنسی، گۆڤاری ڕامان، ژماره‌ی ١٧٥، ، ھەولێر، ساڵی ٢٠١١ .
  4. Rabindranth Tagore (trans.), Songs of Kabir, Project Gutenberg EBook, September, 2004, 10th Edition.