کەبیر

لە ویکیپیدیاوە، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
Kabir004.jpg

کەبیر (بە ھیندی: कबीर، بە پونجابی: ਕਬੀਰ، بە ئوردوو: کبیر‎) (١٤٤٠ - ١٥١٨ [١]) ھۆنراوەنووس و خواناسی ناسراوی ھیندی بوو. لە دەوروبەری ساڵی ١٤٤٠دا لە شاری بێنارس لە دایک بووە. باوک و دایکی کەبیر موسڵمان بوون و ناوی کەبیریان (کە یەکێک لە ناوەکانی خودای موسوڵمانانە) لە سەر منداڵەکەیان ناوە. کەبیر لە لای ڕامانادای ھێندوو شاگردی کردووە و زانینی زۆری ئەو کاریگەری زۆری لە سەر کەبیر کردووە. ھەروەھا ھۆنراوەنووسانی فارسی وەکوو حافز، سەعدی، مەولانای ڕوومی و عەتتار زۆر لە سەر بیروڕا و ھۆنراوەی کەبیر کاریگەر بوون.

ھۆنراوەکان و فەلسەفەکەی[دەستکاری]

زۆربەی ھۆنراوەکانی کەبیر لە بارەی خواناسیەوەیە و لە ھۆنراوەکانیدا فەلسەفە و زانستی ئیسلامی و ھیندۆیزمی تێک ھەڵکێشاوە. باشترین نموونەی شێعرەکانی کەبیر لە پەڕتووکی بیجەکدا یە. شوێنکەوتوانی فەلسەفەی کەبیر قوتابخانەی فەلسەفیی کەبیریسمیان داناوە. ڕابیندرانات تاگۆر شاعێری ناسراوی هێندی له سەدەی بیستەمدا سەد شێعری کەبیری وەرگێڕاوەتە سەر ئینگلیزی و ناوی سروودەکانی کەبیری لە سەر ناوە کە بوون بە ھۆی پەرە سەندنی زیاتری ناوبانگی کەبیرەوە. ئەم سروودانە بە ناوی چریکەکانی کەبیرەوە لە لایەن سەید مادێح پیریۆنسی یەوەوەرگێڕدراونەتە سەر کوردی و دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم لە ساڵی ٢٠١٢دا لە چاپی داون.[٢]

نموونەی ھۆنراوە[دەستکاری]

(١)

بەرەو باخی گوڵان مەچۆ
نە ھاوڕێکەم!
ڕوو لە باخ و بێستان مەچۆ
لە ناو لەشتا باخی پڕگوڵ شاراوەیە
بچۆ لەوێ لە سەر ھەزاران پەڕەگوڵی نیلووفەڕ دابنیشە و
چاوت ببڕە، جوانیی بێ بڕانەوە


(٢)

من گاڵتەم لێ دێ ئەبیسم
ماسی لە ناو دڵی ئاوا تینوویەتی
تۆ نابینی کە ڕاستی ھا لە ماڵ خۆتا و تۆ ھەڵەشە
بە شوێن ئەوا
ئەم شار و ئەو شار ئەگەڕێی!
ڕاستی بە ڕاستی ھا لێرا!
ئیتر ڕوو کەرە ھەر جێیەک کە پێت خۆشە
لە بەنارس لە ماتوورا
ئەگەر تۆ نەچیتە ناخی ڕاستی ڕۆحی خۆتەوە و
نەیدۆزیتەوە
دنیا بۆ تۆ تارماییە و خەیاڵیە

[٣] [٤]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ویکیپیدیای ئینگلیزی
  2. چریکەکانی کەبیر، کۆکردنەوەی ڕابیندڕانات تاگۆر، وەرگێڕان بۆ کوردی سەید مادێح پیریۆنسی، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلێمانی، ٢٠١٢، ژمارەی زنجیرەی ڕۆشنبیری: ١٥٦٦.
  3. وه‌رگێڕاوی سه‌ید مادێح پیریۆنسی، گۆڤاری ڕامان، ژماره‌ی ١٧٥، ، ھەولێر، ساڵی ٢٠١١ .
  4. Rabindranth Tagore (trans.), Songs of Kabir, Project Gutenberg EBook, September, 2004, 10th Edition.