دەروازە:زانست

پۆلی سەرەکی | مێژوو | جوگرافیا | بیرکاری | زانایان | وەرزش | ئایین | کیمیا | فیزیک | گەردوونناسی دەستکاری   زانست پەڕەیەک لە کتێبی (الجبر و المقابلة)ی زانا خەواریزمی کە لە ساڵی ٨٣٠ز دا نووسیویەتی زانست ، لە گشتگرترین ڕاستێنەی خۆیدا، ھەر جۆرە کردە و ڕاھێنانێکی ڕێکخراوی لەسەر زانین بنەڕەتنراو یان شیاوی نواندنە کە دەتوانێت سەرچاوکەی چەشنێک ئاکام یان دەرھاتی شیاوی پێشبینیکردن بێت. لەم ڕاستێنەیەدا، زانست دەکرێت ئاماژەیەک بێت بە کردە یان ڕێکارێکی زۆر شارەزایانە. لە ڕاستێنەی بەرتەسکتری ھاوچەرخیدا، زانست ڕێکخستنێکە بۆ بەدەستھێنانی زانین لە سەر بنچینەی پێڕەوی زانستی. زانست تێکۆشانێکی بەردەوامە بۆ دۆزینەوە و زۆرکردنی تێگەیشتن و زانینی مرۆڤ لە ڕێگەی لێکۆڵینەوەی یاسامەندەوە. بە کەڵکوەرگرتن لە شێوازگەلی دەستبەسەرداگیراو، زانستمەندان، بەڵگەی شیاوی ڕوانین بۆ دیاردە سروشتییەکان و کۆمەڵایەتییەکان کۆدەکەنەوە، دراوەگەلی شیاوی پێواندنی گرێدراوی ڕوانینەکان تۆماردەکەن، زانیارییەکان شیدەکەنەوە، ئەوکات سەبارەت بە چۆنیەتیی کارکردنی شتەکان ڕاڤەی بیردۆزی ئاوادەکەن. پێڕەوەکانی لێکۆڵینەوەی زانستی ئەم دوو قۆناغە لەبەردەگرن: ١- پێکھێنانی گریمانەکان سەبارەت بە چۆنیەتیی کاری دیاردەکە. ٢- تاقیکردنەوە، کە ئەم گریمانەگە لە ژێر ھەلومەرجی دەستبەسەرداگیراودا ھەڵدەسەنگێنێت. ھەروەھا زانستمەندان، لێیان چاوەڕواندەکرێت کە زانیارییەکانیان بڵاوبکەنەوە تاکو زانستمەندانی دیکە بتوانن بۆ دووبارە پشکنینی دەرەنجامەکانی ئەوان تاقیکردنەوەی ھاوشێوە بکەن. لە ئاکامەکانی ئەم ڕەوتە توانای تێگەیشتنی باشتر لە ڕووداوەکانی ڕابردوو و ھەروەھا پێشبینیکردنی باشتری ڕووداوەکانی داھاتووی ھاوچەشنە. زیاتر... دەستکاری   دەزانی؟ ئایا دەزانی کە ئامێری ئیسترلاب لە کۆندا بەکارهاتووە بۆ دیاریکردنی ئاڕاستەی خۆر و مانگ و هەسارەکان و ئەستێرەکان. ئایا دەزانی کە لە ساڵی ١٩٠٧دا ئاڵبێرت ئاینیشتاین یاسای یەکسانیی وزە ‌و بارستایی دۆزییەوە. ئایا دەزانی کە زانای کورد ئەلجەزەری یەکەم کەس بووە لە مێژوودا کە ڕۆبۆتی درووستکردووە لە ساڵەکانی (١٢٠٠ز). ئایا دەزانی کە زانا ئەلخەوارزمی یەکەم کەس بووە کە کتێبی لەسەر زانستی (الجبر - algebra) داناوە و بە داهێنەری ئەو زانستە دادەنرێت. دەستکاری   وتاری هەڵبژێردراو وێنەی جوڵاو یان وێنە جووڵاوەکان (بە ئینگلیزی: Animation بە عەرەبی: الرسوم المتحرکە) شێوازێکی ھونەرییە ، بۆ بەرھەمھێنانی فیلمی سینەمایی ، کە تیایدا دەرھێنەری فیلمەکە ، ھەڵدەستێ بە ئامادەکردنی ھەندێک وێنە بۆ جوڵە و بزاوتن ، نەک تۆمارکردنی بە ئامێری وێنەگرتن ھەروەک لە ڕاستیدا وا دەرئەکەوێ بەرھەمھێنانی فیلمێکی وێنەی جوڵاو پێویست بەمە ئەکات کە زنجیرەیێک لە وێنە و شتومەکەکان ، یەک لە دوای یەک وێنەیان بۆ بگرێ بە جۆرێک کە ھەر ئەندازەیێک لە فیلمەکە ، وێنەێک لەم وێنانە لە خۆی بگرێ ، جا گۆڕانکاریێکی کەم لە شوێنی دیمەنەکە ، یان ئەم شتەی کە وێنەی بۆ گیراوە ڕوودەدات بازنە بە بازنە ، جا کاتێک کە کاسێتە ڤیدیۆییەکە ئەخرێتە کارەوە ، لەسەر ئامێری پێشکەشکردنی سینەمایی ، شتەکان وا دەرئەکەون ، وەک ئەوەی کە بجوڵێن زۆر ڕوو ئەکرێتە تەکنیکی وێنەی جوڵاو ، لە دەرھێنانی وێنە گاڵتە ئامێزەکاندا ھونەرمەندانی ڕیکلامی ، بۆ ڕیکلامکردنی لە سەر تەلەفزیۆن بەکاری ئەھێنن. ھەروەھا بەرھەمھێنەرانی فیلمە فێرکارییەکان پشت ئەبەستن بە جۆرێکی تایبەت لە وێنە جووڵاوەکان ، بۆ ھاریکاریان بۆ ڕوون کردنەوەی بیرو بۆچوونە سەختەکان یان ئەم بابەتانەی کە ناتوانرێ ڕوون بکرێنەوە، بە دیمەنی ڕاستەقینە، ھەروەھا ئەتوانرێ وێنە جووڵاوەکان و، دیمەنە جووڵاوەکان، کە بە شێوەیێکی سینەمایی وێنەیان دەگیرێ یەکبخرێن . زیاتر... دەستکاری   خشتەی خولی کۆمەڵە → 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 خول ↓ 1 1 H 2 He 2 3 Li 4 Be 5 B 6 C 7 N 8 O 9 F 10 Ne 3 11 Na 12 Mg 13 Al 14 Si 15 P 16 S 17 Cl 18 Ar 4 19 K 20 Ca 21 Sc 22 Ti 23 V 24 Cr 25 Mn 26 Fe 27 Co 28 Ni 29 Cu 30 Zn 31 Ga 32 Ge 33 As 34 Se 35 Br 36 Kr 5 37 Rb 38 Sr 39 Y 40 Zr 41 Nb 42 Mo 43 Tc 44 Ru 45 Rh 46 Pd 47 Ag 48 Cd 49 In 50 Sn 51 Sb 52 Te 53 I 54 Xe 6 55 Cs 56 Ba * 72 Hf 73 Ta 74 W 75 Re 76 Os 77 Ir 78 Pt 79 Au 80 Hg 81 Tl 82 Pb 83 Bi 84 Po 85 At 86 Rn 7 87 Fr 88 Ra ** 104 Rf 105 Db 106 Sg 107 Bh 108 Hs 109 Mt 110 Ds 111 Rg 112 Cn 113 Uut 114 Uuq 115 Uup 116 Uuh 117 Uus 118 Uuo لانتانایدەکان * 57 La 58 Ce 59 Pr 60 Nd 61 Pm 62 Sm 63 Eu 64 Gd 65 Tb 66 Dy 67 Ho 68 Er 69 Tm 70 Yb 71 Lu ئەکتینایدەکان ** 89 Ac 90 Th 91 Pa 92 U 93 Np 94 Pu 95 Am 96 Cm 97 Bk 98 Cf 99 Es 100 Fm 101 Md 102 No 103 Lr کۆمەڵێک توخم لە خشتەی خولگەییدا کانزاکان نیمچە کانزاکان نا کانزاکان خاسیەتە کیمیاییە نەزانراوەکان کانزا ئەلکییەکان کانزا ئەلکاییە زەمیینیەکان کانزا گواستراوە ناوەکییەکان کانزا گواستراوەکان کانزای تر نا کانزاکانی تر هالۆجینەکان گازە خانەدانەکان ئەثینیدەکان ئەکتیندەکان ڕەنگەکان گەردیلە ژمارە و باری ماددەکان لە باری پێوانەیی (سفر پلەی سەدی و ١ atm) پیشان دەدات: ڕەقەکان شلەکان گازەکان نەزانراو سنووری بوونی توخم لە سروشتدا ڕووندەکاتەوە: سەرەتاییەکان سروشتیەکان دروست کراوەکان دەستکاری   وێنەی هەڵبژێردراو وێنەی کریستاڵی توخمی کیمیایی گالیۆم دەستکاری   ژیاننامەی هەڵبژێردراو ئەلخەواریزمی (بە عەرەبی: الخوارزمي) ناوی تەواوی (ئەبو عەبدوڵڵا موحەممەد کوڕی موسا ئەلخەواریزمی ئەلقورتبی) زانایەکی موسوڵمانی فارس بووە. وتراوە کە لە ساڵی (٧٨٠ز - ١٦٣ه) لە دایکبووە و لە ساڵی (٨٥٠ز - ٢٣٥ه) کۆچی دوایی کردووە. ئەلخەواریزمی زانایەکی گەورە بوو لە بوارەکانی (بیرکاری ، گەردوونناسی ، جوگرافیا) وە هەروەها یەکێک بوو زاناکانی (دار الحکمة) لە شاری بەغدا. یەکێک لەو زانا عەرەبانەی کە لە ڕیزی پێشەوە دێت لە بواری بیرکاریدا و ئەو کارانەی ئەو کردی بووە هۆی بەرەو پێش بردنی زانستی بیرکاری لەو سەردەمەدا. لەو سەردەمەدا پەیوەندی بە خەلیفەی عەبباسی (مەئمون) کردووە و چووە بۆ (دار الحکمة) لە بەغدا. یەکەم کەسە کە کتێبی لەسەر جەبر داناوە ، کە ئەم ناوە خۆی داینهێناوە ، توانی هاوکێشە پلە دووەکان شیکار بکات ، گرنگترین کتێبەکانی بریتین لە : (کتاب الزیج) کە دوو بەرگە و (کتاب العمل بالإسطرلاب) لە گەردوونزانیدا و ، (صورة الأرض) و (تقویم البلدان) لە جوگرافیادا و (الجبر و المقالبة) و (کتاب الهندسة) و (الحساب الهندی) لە بیرکاریدا ، کە تێیدا ڕووبەری شێوەکانی وەک : بازنە و سێگۆشە و چوارگۆشە و مەعین و بڕگەکەی دیاری کردووە ، یاسای لۆگاریتمی گشتی داناوە کە تا ئەمڕۆ بەناوی ئەوەوەیە ، و ئەو بنەما بیرکارییانەی کە دایناون لە زۆرێک لە زانستەکانی ئەمڕۆدا بەکاردێن بە تایبەتی لە زانستی فەزا و فڕۆکەوانی دا ، زانایانی ڕۆژئاواش دانیان بە لە پێشدەستی و کارە گەورەکانیدا ناوە. زیاتر... دەستکاری   پۆلەکان و بابەتەکان زیندەزانی کیمیا فیزیا بیرکاری خانە زیندەوەر لەشی مرۆڤ ئێسکە پەیکەر ماسولکە ژینگەی وشکانی ژینگەی ئاوی چەورییەکان ڤیتامین ناوکە ترش لایسۆسۆم کرۆمۆسۆم ڕایبۆسۆم دەزگای گۆلجی (خانە) جین وردبین ھاوچەشنخۆری ئۆرگانیزم ئەنزیم بەکتریا توخمەگەشە تۆرەمخستنەوە خوێن خڕۆکەی سوور خڕۆکەی سپی خۆییە دەمارە کۆئەندام خشتەی خولی گازەکان کارلێکی کیمیایی توخمی کیمیایی کانزا نا کانزا هالۆجینەکان ناوک ئەلیکترۆن پرۆتۆن نیوترۆن بەندی کیمیایی ئاوێتەی ئایۆنی بارستە ژمارە هێمای کیمیایی گەردیلە هایدرۆجین گەردیلە ژمارە پلەی گەرمی وزە توانا ئامێر ئیش جوول شەپۆلی ڕووناکی تیشکی سینی تیشکی گاما ڕادار موگناتیس شەپۆلە ڕادیۆییەکان خێرایی ڕووناکی خەڵاتی نۆبڵ تیشکی ژوور وەنەوشەیی تیشکی ژێر سوور شەپۆلی کارۆموگناتیسی خێرایی ڕووناکی شەبەنگی کارۆموگناتیسی شەپۆلی مایکرۆیی ڕووناکی بینراو ڕێژەی زێڕین ئامار لێکدان سێگۆشە بیردۆز ڕووبەر ڕێژە مێژووی بیرکاری ژمارەی سروشتی سیستەمی جیھانیی یەکەکان زانایان مێژوو گەردوونناسی تەکنۆلۆژیا ئەلجەزەری ئەلخەواریزمی ئەحمەدی کوڕی یوسف بەتتانی فارابی ئیبن سینا ئەحمەدی کوڕی جەزار ئیبن ئەلھەیسەم ئیبراهيم ئەلفەزاری ئارکیمیدز ئانتۆنی ڤان لیڤنھووک ئاڵبێرت ئاینیشتاین ئوکس کونت ئیبن بەتوتە ئیبن خەلدوون ئیساک نیوتۆن ئیقلیدس ئەندروو تانەنباوم ئەندریاس ڤێسالیوس بیل گەیتس توماس ئێدیسن تۆماس ئەنگستن واتسن جان واڵس جۆن مەککارتی دیمیتری مەندەلیێف دەیڤید جۆرج کەنداڵ عەدنان ئۆکتار لووکا پاچۆلی لینوس تورڤالدس ماکس پلانک میشائیل ماستلین نیکۆلا لێونارد سادی کارنۆ ولهێڵم ڕۆنتجن ویلیام کاھان ویڵیام ھیووەڵ ڕۆبەرت ھوک ڕیچارد ستۆڵمەن کارلۆس لینایۆس کارڵ پۆپەر کڵاد شانن گالیلێو گالیلەی گیۆرگ کانتۆر ھێنریک ئانتۆن لۆرێنتز یوری گاگارین یۆھانس کێپلەر مێژووی ھەرێمی کوردستان دەوڵەتی عوسمانی دەوڵەتی عەبباسی دەوڵەتی ئەمەوی ئیمپڕاتۆڕی ڕۆمانی خەلافەتی ڕاشدین میسری کۆن یۆنانی کۆن ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی ئیمپراتۆریەتی ئەڵمانی ئیمپراتۆریەتی ئینگلیز سانەکانی هەورامان سمکۆ قەڵای دمدم ماد مانناکان موکریان میرنشینە کوردییەکان مێژووی جاف مێژووی ھەرێمی کوردستان کورد لە سەردەمی ئەمەوییەکان کۆماری ئارارات کۆماری مەھاباد کۆمەڵکوژیی دەرسیم کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان کۆنگرەی ئاشتیی پاریس کۆڕەوی کوردەکان ١٩٩١ کۆمەڵەی خۆر هەسارە ئەستێرە خۆر گەردوون مانگ کاکێشان چاڵی ڕەش ئیسترلاب زەوی هەسارەی ئۆرانۆس هەسارەی بلۆتۆ هەسارەی زوهرا مەریخ عەتارد هەسارەی کەیوان هەسارەی نیبتۆن هەسارەی موشتەری مانگی دەستکرد ئەپڵ تەکنۆلۆژیای زانیاری ئینتەرنێت بلوتووس فایەرفۆکس کۆمپیوتەر کامێرا ئایفۆن تەلەفزیۆن تەلەفۆن ویندۆز هێڵی بێ وایەر دەستکاری   ئایین [−] ئایین [×] ئایینی زەردەشت [×] ئایینە ئیبراھیمییەکان [+] ئیسلام [+] بیروباوەڕەکان [×] مەسیحییەت [×] پێشەوا ئایینییەکان [+] کتێبە ئایینییەکان [+] کەسایەتییە ئایینییەکان دەستکاری   جوگرافیا [−] جوگرافیا [×] ئۆقیانووسەکان [+] ئەشکەوتەکان [+] جوگرافیای تورکیا [+] جوگرافیای کوردستان [+] دابەشکارییەکانی وڵاتی سووریا [+] دابەشکارییەکانی وڵاتی ژاپۆن [×] دوورگەکان [+] دەوڵەتەکان [×] زاراوە جوگرافییەکان [×] زنجیرە چیاکان [+] زەریاکان [+] شارەکان [×] ناوچە مێژووییەکان [×] ناوچەکانی جیهان [×] نیمچەدوورگەکان [×] ویلایەتەکانی ئامریکا [+] پارێزگاکانی ئێران [×] پارێزگاکانی عێراق [+] پایتەختەکان [×] چیاکان [+] ڕووبارەکان [+] کیشوەرەکان [×] کەنداوەکان [+] گوندەکان [×] گۆلەکان دەستکاری   پۆلەکان [−] زانست [×] ئەندازیاری [×] بابەتە زانستییەکان [+] تەندروستی [×] زانایان [×] زانستە مرۆڤایەتییەکان [+] زانیاری [+] زیندەوەرزانی [+] زەویناسی [+] سروشت [×] فیزیک [×] پزشکی [×] پزیشکی [×] کیمیا [×] گەردوونناسی دەستکاری   کار بۆ ئەنجامدان بەکارهێنەرانی بەڕێز دەتوانن ئەمانەی خوارەوە دابنێن یان وەربگێڕن :