سەربزێویی حیزبی دێموکرات (١٩٨٩–١٩٩٦)

سەربزێویی حیزبی دێموکرات
بەشێک لە سەربەخۆییخوازیی کوردان لە ئێران
ڕێکەوت ١٣ی تەممووزی ١٩٨٩ – ٢٣ی ئابی ١٩٩٦ شوێن ڕۆژھەڵاتی کوردستان ئەنجام سەرکەوتنی ئێران KDPI ئاگربەستی تاکلایەنە لە ساڵی 1996 ڕادەگەیەنێت KDPI دوورخراوەتەوە بۆ دێگەڵە و کوردستانی عێراق و قەڵای دیموکرات کۆتایی هاتنی ئۆپراسیۆنە سەربازییەکانی کورد تا 2004
شەڕکەرەکان
ئێران	KDP-I
فەرماندە و سەرکردەکان
عەلی خامنەیی ئەکبەر ھاشمی ڕەفسەنجانی عەلی شەهبازی موحسین ڕەزایی	سادق شەرەفکەندی X عەبدولڕەحمان قاسملوو X مستەفا ھیجری عەبدوڵڵا حەسەنزادە
یەکە تێوەگڵاوەکان
سوپای کۆماری ئیسلامیی ئێران سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی	پێشمەرگەی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران
زەرەر و زیانە گیانییەکان
Total 172–554 killed

سەربزێویی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، لە ساڵی ١٩٨٩ پەرەی سەند و تا ساڵی ١٩٩٦ بەردەوام بوو، لە چوارچێوەی خەباتی جوداخوازی کورد. سەرھەڵدانی ململانێکان لە مانگی تەممووزی ساڵی ١٩٨٩ بەھۆی تیرۆرکردنی عەبدولڕەحمان قاسملوو ڕێبەری حیزبی دێموکراتی کوردستانەوە بوو لەلایەن بریکارە گومانلێکراوەکانی حکوومەتی ئێران. توندوتیژترین ڕووداوەکانیش لە ساڵانی ١٩٩٠ و ١٩٩١ ڕوویاندا کە سەربازانی کورد ھێرشی بەرفراوانیان بۆ سەر بنکە سەربازییەکانی ئێران لە ناوچە کوردنشینەکانی ئێران دەستپێکرد. ئەمەش بووە ھۆی تۆڵەسەندنەوەیەکی توند لەلایەن حکوومەتی ئێرانەوە، بە ئامانجی لەناوبردنی سەرکردەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستان بە تیرۆرکردنی سادق شەرەفکەندی و سەرکردەکانی تری حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە ساڵی ١٩٩٢ بە مەبەستی تێکدانی توانای کارکردنی حیزب. ئەو ململانێیە لەگەڵ سیاسەتی تیرۆرکردن کەم بووەوە کە ئێران ئەنجامی دەدا و تا ساڵی ١٩٩٦ حیزبی دێموکرات نەیتوانی لە ڕووی سەربازییەوە ھەنگاو بنێت و ئاگربەستی تاکلایەنەی ڕاگەیاند. ئەم ململانێیە بووە ھۆی گیانلەدەستدانی سەدان کەس کە زۆربەیان ھێزەکانی حکوومەتی ئێران و چەکدارانی کورد بوون.

کاردانەوەکان

بەرپرسانی ئێران

لە ٢٣ی ئابی ١٩٩٦، ئەبووحەسەن بەنی سەدر، سەرۆک کۆماری پێشووی ئێران ڕای گەیاند، لە ماوەی ١٥ ساڵی ڕابردوودا، حکوومەتی ئێران فەرمانی کوشتنی زیاتر لە ٦٠ کەسی ناڕازی دەرکردووە، لەنێویاندا ٤ سەرکردەی حیزبی دێموکرات لە ئەڵمانیا لە ساڵی ١٩٩٢.

یەکێتیی ئەورووپا

لە ١٠ی نیسانی ساڵی ١٩٩٧ دادگای ئەڵمانیا حکوومەتی ئێرانی بە تۆمەتی کوشتنی ٤ کوردی ناڕازی لە ساڵی ١٩٩٢ تۆمەتبار کرد، ھەموو وڵاتانی یەکێتیی ئەورووپا جگە لە یۆنان، دوای بڕیارەکەی دادگا بەشێوەیەکی کاتی باڵیۆزەکانیان لە ئێران کشاندەوە، وەک ڕێوشوێنێک بۆ سەپاندنی سزای دیپلۆماسی سنووردار بەسەر ئێراندا.