ڕۆبێرت ھوک

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
Robert Hooke
لەدایکبوونڕۆبەرت ھوک
١٦٣٥
 ئینگلستان
مەرگ١٧٠٣
لەندەن، ئینگلتەرا
نەتەوەئینگلیز
پیشەزانای بواری فیزیا و کیمیا.

ڕۆبەرت ھوک (بە ئینگلیزی: Robert Hooke) لە ساڵی ١٦٣٥ لەدایکبووە و لە ساڵی ١٧٠٣ لەتەمەنی ٦٧ ساڵیدا لە لەندەن کۆچی دوایی کردووە و دووساڵ دوای مەرگی ئەو بیرمەندە کۆمەڵە نووسراوەکانی بڵاو بوونەوە. ناوبراو لەکاتی ماداڵیدا کاسێکی لاواز و توشی بەد خۆراکی بووە، شەوانەش لە خەویدا خەونی ناخۆشی دەبینی و بێجگە لەوەش تووشی سەرئێشەی بەردەوام بوو و زۆریش ناشیرین ببوو. لەدوای کە باوکی کۆچی دوایی کرد ئەویش بەرەو لەندەن بەڕێکەوت و لەسەرەتادا لەلای وێنەکێشێک بوو بە شاگرد بەڵام بۆنی رەنگەکان سەرئێشەکەیان زیاتر دەکرد، ھەربۆیە ئەوێی بەجێھێشت و چووە قوتابخانەی (سنت مینستەر) و لەوێ بوو کە توانایەکانی دەرخست و لە ساڵی (١٦٥٣) لەتەمەنی (١٨) ساڵیدا توانی بچێتە زانکۆی ئۆکسفۆرد. لەوکاتەدا خەریکی دارتاشی و گۆرانی وتن بوو و ھەر لەو ڕێگەیەوە پارەی پەیدا دەکرد. زۆری پێنەچوو کە تواناییەکانی ئەو لە میکانیکدا بۆ کۆمەڵەی زانستیی ئەوێ کە (تامس ڤیلیس و ڕۆبێرت بویل)، لەزومەی ئەندامەکانی بوون، دەرکەوت. ھوک ماوەیەک یاریدەدەری ھەرکام لەدوو کەسەبوو و کاتێک کە یاسای (بویل) دادەڕێژرا "ھۆک" یاریدەدەری ئەو بوو. دوای گەڕانەوەی سەرکاری (چارلزی دووھەم)، کۆمەڵەی زانستی نافەرمی ئۆکسفۆرد ناوەندی ئەنجومەنی پاشایەتی پێکھێنا و لە ساڵی (١٦٦٢) ھۆک بوو بە بەرپرسی تاقیکارییەکانی. لە ساڵی (١٦٦٢) لە (کالێجی گرشم) نیشتەجێبوو و ھەتا دوایین ساتەکانی تەمەنی ھر لەوێدا خەریکی کاری جۆراجۆر بوو. ھۆک لە ساڵی (١٦٦٥) "میکرۆگرافیاًی بڵاوکردەوە کە یەکێک لەشاکارە زانستیەکانی سەدەی (١٧) بوو. ئەو بەرھەمە کۆمەڵێک خاڵی لەخۆگرتبوون و تێیاندا باسی یەکەمین پێکھاتەی خانەکانی لەش کرابوون. ئەوە دەستەواژەیەکە کە بۆ یەکەمجار ئەو بەکاری ھێنابوو. ناوبراو لە سەرھەڵدانی بۆچونێکی شۆڕشگێڕانە بەشدار بوو و شێوازێ گەشەی جیھانی سەر لە نوێ داڕشتەوە و ڕێکوپێکی کرد.