چوارگۆشەی جادوویی

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search

چوارگۆشەی جادوویی (بە ئینگلیزی: Magic square) بریتییە لە خشتەیەکی، * ، کە خانەکانی بە ژمارە ئەرێنیەکان لە ھەتا بە جۆرێک پڕ کراوەتەوە، کە سەرجەمی ژمارەکانی ھەر ڕیزێکی ئاسۆیی و ھەر ستوونێک یان ھەر یەک لە تیرە سەرەکییەکانی، ژمارەیەکی نەگۆڕە. زۆرتر بەم شێوە باوە کە تێیدا ژمارەکان لە تا دەنوێنرێن، بەڵام ھەندێک جار، بۆ وشەکانیش کەلکی لێ وەردەگیرێت.

MagicSquare-ExplicitSums.png

ئەم ژمارە نەگۆڕە بەم شێوە دەدۆزرێتەوە و پێی دەوترێت، نەگۆڕی جادوویی یان سەرجەمی جادوویی:

بۆ نموونە نەگۆڕی جادوویی کاتێک یەکسان بێت بە ٣، ٤، ٥ و ٦ دەکاتە:

١١١، ٬٦٥ ٬٣٤ ٬١٥

چووکەترین چوارگۆشەی جادوویی بریتییە لە چوارگۆشەیەکی ٣*٣.

کورتەمێژوو[دەستکاری]

لە درێژایی سەدەکاندا چوارگۆشەی جادوویی لەلای مرۆڤ شتێکی سەرنجڕاکێش بووە و زۆرتر لە ٤٠٠٠ ساڵە لە چاندە جیاوازەکان لەوانە ھیند و ئەوروپا، زۆرتر بەشێوەی ھەڵکۆڵراو لەسەر کانزاکان و بەردەکانەوە بینراوە. لەسەر ئەم باوەڕە بوون کە چوارگۆشەی جادوویی خاوەنی بنەمای نجومی و پێشگۆیی بووە و پێشگۆکان بۆ پێوانی تەمەن و پێشگرتن لە نەخۆشییەکان بەکاریان ھێناوە. بۆ نموونە، لە ھیندستان چوارگۆشەیەکی ٣×٣ لەسەر زەوی دەکێشنەوە بە ناوی Kubera-Kolam کە ھەمان چوارگۆشەی جادوویی لە پلەی سێیە، بەو جیاوازییەی ھەر یەک لە خانەکانی لەگەڵ ١٩ کۆ کراوەتەوە، بەشێوەیەک نەگۆڕی جادووییەکەی دەکاتە ٧٢، چوارگۆشەکە بەم شێوەیە:

٢٣ ٢٨ ٢١
٢٢ ٢٤ ٢٦
٢٧ ٢٠ ٢٥

ئالبێرشت دورێر[دەستکاری]

چوارگۆشەی جادوویی ئالبێرشت

چوارگۆشەی جادوویی Albrecht Dürer لە Melencolia I ھەڵکۆڵراوە، یەکەم چوارگۆشەی جادووییە لە ئەورووپا و لە چوارگۆشەی جادوویی Yang Hui دەچێت کە ٢٥ ساڵ پێشAlbrecht Dürer لە چین دروست کراوە، ژمارەی جادووییەکەی دەکاتە ٣٤. لەم چوارگۆشەدا سەرەڕای ڕیز و ستوون و تیرە سەرەکییەکان، سەرجەمی چوارگۆشەی چوارینەی ناوەڕاست و چوارگۆشە چوارینەکانی چوار گۆشەکانیش دەکاتەوە ٣٤ و دوو ژمارەی ناوەڕاست لە ڕیزی چوارەمدا ڕێکەوتی ھەڵکۆڵینەکە نیشان دەدات کە یەکسانە بە ١٥١٤.

ساگرادا فامیلیا[دەستکاری]

Ms sf 2.jpg

جۆزێف سابیراچز چوارگۆشەیەکی لە پلەی ٤ لە کلێسای Sagrada Família ھەڵکۆڵیوە کە ژمارە جادووییەکەی یەکسانە بە ٣٣. لە ڕاستیدا زۆر لە چوارگۆشەی جادوویی Albrecht Dürer دەچێت، بەو جیاوازییەی کە لە ٤دانە لە خانەکانی یەک دەرکراوە.

١ ١٤ ١٤ ٤
١١ ٧ ٦ ٩
٨ ١٠ ١٠ ٥
١٣ ٢ ٣ ١٥

ئەم چوارگۆشەیە، جیاوازە لە چوارگۆشەیەکی ئاسایی، لەبەر ئەوەی دوو ژمارەی ١٤ و ١٠ دوو جار تێیدا ھاتووە و ژمارە ١٢ و ١٦ی تێدا نییە.

سەرچاوەکان[دەستکاری]