مۆنیکا بۆیار

مۆنیکا بۆیار (بە ئینگلیزی: Monica Boyar؛ ناوی تەواو: ئەرجەنتینا مێرسیدس گۆنزالێز مۆرێل؛ لەدایکبووی ٢٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٠ – مردووی ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣) گۆرانیبێژ، خانمەکتەر و دیزاینەرێکی جلوبەرگی ئەمریکییە بە ڕەچەڵەک دۆمینیکانی. ئەو لە ساڵانی چلەکان و پەنجاکانی سەدەی بیستەمدا لە یانە شەوانەکاندا ناوبانگێکی زۆری هەبوو بەهۆی گۆرانییە لاتینی و ئەفرۆ-کوباییەکانی، هەروەها وەک یەکەم کەس دادەنرێت کە لە ساڵی ١٩٣٩ سەمای مێرێنگێ (Merengue)ی هێنایە ناو ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوە.

ژیانی سەرەتایی

مۆنیکا بۆیار لە ٢٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٠ لە شاری ماو (Mao) لە کۆماری دۆمینیکان لەدایکبووە. خێزانەکەی لە ساڵی ١٩٢٩ کۆچیان کردووە بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و لە مانھاتن لە شاری نیویۆرک نیشتەجێ بوون. لە سەردەمی منداڵیدا بە ناوی "ئەرجەنتینا مۆرێل" بانگ دەکرا. لە ساڵی ١٩٤٧دا وەک هاووڵاتییەکی فەرمیی ئەمریکی مامەڵەی لەگەڵ کرا.

بۆیار هەر لە تەمەنی ١٢ ساڵییەوە بەهرەی دەنگیی دەرکەوت و لە گرووپی کۆرسی ئۆپێرای بەناوبانگی میترۆپۆلیتەن (Metropolitan Opera House) دەستی بە گۆرانیوتن کرد.

کاروانی ھونەری لە مۆسیقا و سەمادا

لە کاتی پێشانگای نێودەوڵەتیی نیویۆرک لە ساڵی ١٩٣٩، مۆنیکا هەوڵێکی زۆری دا بۆ ناساندنی سەمای ڕەسەنی وڵاتەکەی بە ناوی (مێرێنگێ) بە ئەمریکییەکان، و تەنانەت مامۆستای سەمای ناسراو ئارثەر مۆرای (Arthur Murray) فێری ئەم سەمایە کرد. ئەم هەنگاوە وایکرد مێرێنگێ لە ساڵی ١٩٥٥ ببێتە یەکێک لە خێراترین سەما گەشەسەندووەکان لە ئەمریکادا.

لە سەردەمی جەنگی جیھانیی دووەمدا، چالاکانە بەشداری لە ئاهەنگە خێرخوازییەکاندا دەکرد و لەو نمایشانەدا ئامادە بوو کە لەلایەن سەرۆکی ئەمریکا فرانکڵین ڕۆزڤێڵتەوە ڕێکدەخران بۆ کۆکردنەوەی کۆمەک. هەروەها یەکێک بوو لەو هونەرمەندانەی کە ستایلی مۆسیقای (کالیپسۆ - Calypso)ی لە ئەمریکادا بەناوبانگ کرد، و گۆرانییەکانی لە ساڵی ١٩٥٤دا چوونە ڕیزی پڕفرۆشترینەکانەوە.

نواندن و دیزاینی جلوبەرگ

مۆنیکا بۆیار تەنیا لە بواری مۆسیقادا نەمایەوە، بەڵکو وەک خانمەکتەرێک لەسەر شانۆ و شاشەکان دەرکەوت. لە ساڵی ١٩٤٥ بەشداری لە کورتەفیلمی شازادە پاپایا (Princess Papaya) کرد، و دواتر لە ساڵی ١٩٥٢ وەک گۆرانیبێژێک لە بەرنامەی تەلەڤیزیۆنیی بەڕێز پیپەرس (Mister Peepers) دەرکەوت.

دیارترین کاری نواندنی لەسەر شانۆی بڕۆدوەی بوو، کاتێک لە ساڵی ١٩٤٨ ڕۆڵی کەسایەتی "ڕۆزا گۆنزالێز"ی گێڕا لە شانۆگەریی هاوین و دووکەڵ (Summer and Smoke) لە نووسینی شانۆنامەنووسی گەورە تێنێسی ویلیامز.

جگە لەمانە، بۆیار دیزاینەرێکی سەرکەوتووی جلوبەرگ بوو. ئەو جلوبەرگ و جانتای تایبەتی بۆ ئەستێرەکانی شانۆ و سینەما دیزاین دەکرد کە بە سادەیی و ناوازەیی جیادەکرانەوە.

ژیانی تایبەتی و کۆچی دوایی

ژیانی هاوسەرگیریی مۆنیکا پڕ بوو لە وێستگەی جیاواز و لە ژیانیدا سێ جار هاوسەرگیری کردووە، بەڵام هەرگیز منداڵی نەبووە:

هاوسەری یەکەم: فێدێرکۆ هۆراسیۆ ڤاسکوێز (١٩٤٢–١٩٤٩). ئەم هاوسەرگیرییە بە شێوەیەکی کارەساتبار کۆتایی هات کاتێک هاوسەرەکەی لەلایەن دەسەڵاتی دیکتاتۆری دۆمینیکانەوە لەسێدارە درا بەهۆی بەشداریکردنی لە کودەتایەک.
هاوسەری دووەم: ئەکتەری بەناوبانگ لێزلی نیڵسن (١٩٥٠–١٩٥٦).
هاوسەری سێیەم: ئەکتەری کۆمیدی لی تۆلی، کە لە ساڵی ١٩٥٨ هاوسەرگیرییان کرد و تەنیا دوای سێ مانگ لێک جیابوونەوە.

هەروەها مۆنیکا هاوڕێیەتییەکی نزیکی لەگەڵ ئەکتەری ئەفسانەیی مارلۆن براندۆ هەبوو. لە کۆتاییەکانی ژیانیدا و دوای خانەنشینبوونی، مۆنیکا لە شاری لاس ڤێگاس نیشتەجێ بوو. سەرەنجام لە ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣، لە تەمەنی ٩٢ ساڵیدا بەهۆی ئاڵۆزییەکانی نەخۆشیی جەڵتەی مێشکەوە کۆچی دوایی کرد.