عەبدولعەزیز ئالسعوود
| عەبدولعەزیز ئالسعوود | |||||
|---|---|---|---|---|---|
 | |||||
| پاشای سعودیە | |||||
| فەرمانڕەوایی | ٢٣ی ئەیلوولی ١٩٣٢ – ٩ی تشرینی دووەمی ١٩٥٣ | ||||
| Bay'ah | ٢٣ی ئەیلوولی ١٩٣٢ | ||||
| جێگر | سعوود | ||||
| میرنشینی نەجدە و حسێ | |||||
| ماوەی دەسەڵات | ١٣ی کانوونی دووەمی ١٩٠٢ – ٢٣ی ئەیلوولی ١٩٣٢ | ||||
| پێشوو | عەبدولعەزیز کوڕی موتائیب ئەلڕەشید وەک ئەمیری جەبەل شەممار | ||||
| پاشای حیجاز | |||||
| ماوەی دەسەڵات | ٨ی کانوونی دووەم ١٩٢٦ – ٢٣ی ئەیلوولی ١٩٣٢ | ||||
| پێشوو | عەلی | ||||
| ھاوسەر | See
| ||||
| منداڵ(ەکان) (among others) | See
| ||||
| |||||
| خێزان | کۆشکی سعوود | ||||
| باوک | عەبدولڕەحمان کوڕی فەیسەڵ | ||||
| دایک | سارا کچی ئەحمەد ئەلسەودیری | ||||
| لەدایکبوون | ١٥ی کانوونی دووەمی ١٨٧٥ ڕیاز، میرنشینی نەجدە | ||||
| مردن | ٩ی تشرینی دووەمی ١٩٥٣ (٧٨ ساڵ ژیاوە) Ta'if, Saudi Arabia | ||||
| ناشتن | Al Oud cemetery, ڕیاز | ||||
عەبدولعەزیز بن عەبدولڕەحمان ئالسعود (بە عەرەبی: عبد العزیز بن عبد الرحمن آل سعود) ١٥ی کانوونی دووەمی ١٨٧٥ – ٩ی تشرینی دووەمی ١٩٥٣)[١] لەناو دنیای عەرەبدا بە تاک ناوی عەبدولعەزیز دەناسرێ، لە ڕۆژاواش بە «ئیبن سعود». یەکەم پاشا و دروستکەری سعودیە بوو کە بۆخۆی سێیەم دەوڵەتی دروستکراوی سعوودیە.
ژیانی سەرەتایی و بنەڕەتی خێزان
[دەستکاری]
ئیبن سعود لە ١٥ی کانوونی دووەمی ١٨٧٥ لە ڕیاز لە دایک بووە[٢][٣] کوڕی عەبدولڕەحمان بن فەیسەڵ، کۆتا فەرمانڕەوای میرنشینی نەجدە، دەوڵەتی دووەمی سعودیە بوو، شێخایەتییەکی خێڵەکیی بوو کە لەسەر ڕیاز دا ناوەندەکەی بوو دایکی ئیبن سعود ئەندامی بنەماڵەی سوەدیری بوو.[٤] سارا کچی ئەحمەد ئەلسەودیری[٥] ئەو لە ساڵی ١٩١٠ کۆچی دوایی کرد، خوشک و براکانی کە لە فەیسەڵ بوون، نورا، بازا، حەیا و سعد.[٦]
خێزانی ئیبن سعود لە ١٣٠ ساڵی ڕابردوودا لە ناوەندی عەرەبستان دا دەسەڵات بوون سعودیەکان لەژێر کاریگەری و ئیلھامی وەھابیزمدا پێشتر ھەوڵی کۆنترۆڵکردنی بەشی زۆری نیمچە دوورگەی عەرەبیان داوە لە شێوەی میرنشینی «دەوڵەتی یەکەمی سعودیە»، تا سەرەتای سەدەی نۆزدە لەلایەن سوپایەکی عوسمانییەوە لەناو جەنگی عوسمانی - وەھابیدا لەناوی بردبوو.[٧]
ساڵی ١٨٩٠، ماڵی ڕکابەرە ناوچەیییە درێژخایەنەکانی سعود، کە ڕاشدییەکان، ڕیازیان داگیرکرد. ئیبن سعود لەو کاتەدا ١٥ ساڵ بوو.[٨] خۆی و خێزانەکەی سەرەتا پەنایان بۆ ئەلمورە برد، ھۆزی بێدوین لە بیابانی باشووری عەرەبستان. دواتر ئال سعودەکان بەرەو قەتەر بەجێیان ھێشت و دوو مانگ لەوێ مانەوە.[٩] شوێنی وەستانی داھاتوویان بەحرەین بوو کە بە کورتی تێیدا مانەوە دەوڵەتی عوسمانی ڕێگەی پێدان لە کوێت جێگیر بن،[١٠] ئەوان لەوێ نیشتەجێ بوون کە نزیکەی دە ساڵ لەوێ نیشتەجێ بوون[٩]
لە بەھاری ١٩٠١ دا ئیبن سعود و چەند خزمێک لەوانە برایەکی نیو برا و محەممەد و چەند ئامۆزایەک، بە مەبەستی ھێرشکردنە سەر نەجدەکە، بە ئامانجی سەرەکی ئەو ھۆزانەی کە لەگەڵ ڕەشیدییەکان نرابوون، بە ئامانج گیرابوون وەک ئەوەی ئەو ھێرشکردنە قازانجبەخش بوو، زیاتر بەشداربووانی ڕاکێشا ژمارەی ئەو سەرکردانە گەیشتە ٢٠٠ کەس، بەڵام لە مانگەکانی دوای خۆیدا ژمارەکان کەم بوویەوە.
لە پاییزدا کۆمەڵە لە حەرەس یابرین چادریان ھەڵدا. لەکاتی چاودێریکردنی مانگی ڕەمەزاندا بڕیاریدا ھێرش بکاتە سەر ڕیاز و لەئەلڕەشیدەوە بیباتە سەر لە شەوی ١٥ی کانوونی دووەمی ١٩٠٢ دا ٤٠ پیاوی بەسەر دیوارەکانی شارەکەدا بەسەر دار خورما لاردا برد و شارەکەی برد.[١١] پارێزگاری ڕەشیدی شارەکە، عەجەلان، لەبەردەم قەڵای تایبەتی خۆیدا کوژرا. سە بارە ت بە و شارە سعودیە دەستپێکی سەرەتای سەرەتای وڵاتی سعودیەی دیاری کرد.
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ Robert Lacey (١٩٨٢). The Kingdom. New York: Harcourt Brace Jovanovich. ژپنک ٠-١٥-١٤٧٢٦٠-٢.
- ↑ «The kings of the Kingdom». Ministry of Commerce and Industry. لە ڕەسەنەکە لە ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٨ی تەممووزی ٢٠١٢ ھێنراوە.
- ↑ David W. Del Testa، ed. (٢٠٠١). «Saūd, Abdulaziz ibn». Government Leaders, Military Rulers, and Political Activists. Westport, CT: Oryx Press. لاپەڕە ١٦٥. لە ڕەسەنەکە لە ١٣ی ئازاری ٢٠٢٠ ئەرشیڤ کراوە. لە ٥ی ئازاری ٢٠٢١ ھێنراوە. – via Questia (خۆتۆمارکردن پێویستە)
- ↑ Mordechai Abir (نیسانی ١٩٨٧). «The Consolidation of the Ruling Class and the New Elites in Saudi Arabia». Middle Eastern Studies. ٢٣ (2): ١٥٠–١٧١. doi:١٠.١٠٨٠/٠٠٢٦٣٢٠٨٧٠٨٧٠٠٦٩٧. JSTOR ٤٢٨٣١٦٩.
- ↑ Fahd Al Semmari (ھاوینی ٢٠٠١). «The King Abdulaziz Foundation for Research and Archives». Middle East Studies Association Bulletin. ٣٥ (1): ٤٥–٤٦. doi:١٠.١٠١٧/S٠٠٢٦٣١٨٤٠٠٠٤١٤٣٢. JSTOR ٢٣٠٦٣٣٦٩.
- ↑ «نورة بنت عبد الرحمن.. السیدة السعودیة الأولی». Al Bayan (بە عەرەبی). ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٠. لە ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
- ↑ «History of Arabia». Encyclopædia Britannica Online. لە 27 April 2014 ھێنراوە.
{{cite encyclopedia}}: نرخەکانی ڕێکەوت بپشکنە لە:|access-date=(یارمەتی) - ↑ Wallace Stegner (٢٠٠٧). «Discovery! The Search for Arabian Oil» (PDF). Selwa Press. لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٩ی نیسانی ٢٠١٢ ھێنراوە.
- 1 2 Mohammad Zaid Al Kahtani (کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤). «The Foreign Policy of King Abdulaziz» (PDF). University of Leeds. لە ٢١ی تەممووزی ٢٠١٣ ھێنراوە.
- ↑ Joel Carmichael (تەممووزی ١٩٤٢). «Prince of Arabs». Foreign Affairs.
- ↑ William Ochsenwald (٢٠٠٤). The Middle East: A History. McGraw Hill. لاپەڕە ٦٩٧. ژپنک ٩٧٨-٠-٠٧-٢٤٤٢٣٣-٥.
کتێبنامە
[دەستکاری]- Michael Oren. (2007) Power, Faith and Fantasy: The United States in the Middle East, 1776 to the Present. Norton.
- S. R. Valentine. "Force & Fanaticism: Wahhabism in Saudi Arabia and Beyond", Hurst & Co, London, ISBN 978-1849044646
- Muneer Husainy and Khalid Al Sudairi. (27 November 2009). History of Prince Rashed Al-Khuzai with King Abdul Aziz Al Saud. Noon. Cairo, Egypt
- The political relationship between Prince Rashed Al-Khuzai, Sheikh Izz ad-Din al-Qassam, and Saudi Arabia 11 August 2011 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە. Arab News Network, London – United Kingdom
- The political relationship between Prince Rashed Al-Khuzai and Sheikh Izz ad-Din al-Qassam, The Arab Orient Center for Strategic and civilization studies London, United Kingdom.
- John A. De Novo. (1963). American Interests and Policies in the Middle East 1900–1939 University of Minnesota Press.
- Grayson، Benson Lee (٢٠٠٥). «Amid Problems, the American Presence Grows». Saudi Arabia. A Modern Reader. Indianapolis University. لاپەڕە ٥١–٦٤.
- Herf، Jeffrey (٢٠٠٩). Nazi Propaganda for the Arab World. Yale University. ژپنک ٩٧٨-٠-٣٠٠-١٥٥٨٣-٩.
- David A. Howarth (١٩٦٤). The Desert King: Ibn Saud and His Arabia. McGraw-Hill. ژپنک ٩٧٨-٠-٩٠٦٥٢٧-٦٢-٧.
- Lacey، Robert (١٩٨٢). The Kingdom. New York: Harcourt Brace Jovanovich. ژپنک ٩٧٨-٠-١٥-١٤٧٢٦٠-٤.
- Ma'oz، Moshe (٢٠٢٠). Jews, Muslims and Jerusalem. Disputes and Dialogues. Liverpool University.
- Aaron David Miller. (1980). Search for Security: Saudi Arabian Oil and American Foreign Policy, 1939–1949. University of North Carolina Press.
- Christopher D O'Sullivan. (2012). FDR and the End of Empire: The Origins of American Power in the Middle East. Palgrave Macmillan. ISBN 1137025247
- James Parry. (January/February 1999. "A Man for our Century", Saudi Aramco World, pp. 4–11
- H. St. J. B. Philby. (1955). Saudi Arabia.
- George Rentz. (1972). "Wahhabism and Saudi Arabia". in Derek Hopwood, ed., The Arabian Peninsula: Society and Politics.
- Amin al Rihani. (1928). Ibn Sa'oud of Arabia. Boston: Houghton–Mifflin Company.
- Simons، Geoff (١٩٩٨). Winberg Chai (ed.). Saudi Arabia. The Shape of a Client Feudalism. Palgrave Macillan.
- Richard H. Sanger. (1954). The Arabian Peninsula Cornell University Press.
- Shahi، Afshin (٢٠١٣). The Politics of Truth. Management in Saudi Arabia. Routledge.
- Benjamin Shwadran. (1973). The Middle East, Oil and the Great Powers, 3rd ed.
- Gary Troeller. (1976). The Birth of Saudi Arabia: Britain and the Rise of the House of Sa'ud. London: Frank Cass.
- Karl S Twitchell. (1958) Saudi Arabia Princeton University Press.
- Van der D. Meulen. (1957). The Wells of Ibn Saud. London: John Murray.
- Francis R. Nicosia (١٩٨٥). The Third Reich and the Palestine Question. London: I. B. Taurus & Co. Ltd. لاپەڕە ١٩٠. ژپنک ٩٧٨-١-٨٥٠٤٣-٠١٠-٠.
بەستەرە دەرەکییەکان
[دەستکاری]
