ڕادیۆلۆجی

لە ویکیپیدیاوە، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
بابەتی ئەم وتارە ڕادیۆلۆجی لە زانستی پزیشکییە .
پزیشکێکی ڕادیۆلۆجیست لە کاتی لێکدانەوەی وێنەکانی پزیشکی لە تۆڕی پەکس(PACS)، ساڵی 2010، شیکاگۆ

ڕادیۆلۆجی ، ڕادیۆلۆژی ،تیشکناسی یان وێنەگری پزیشکی (بە ئینگلیسی: radiology) ناوی لقێکی پسپۆڕیی زانستی پزیشکییە کە لە تیشکی ئێکس و دیکەی جۆرەکانی تیشک و شەپۆل بۆ ناسینەوە و چارەسەری نەخۆشییەکان کەڵک وەردەگرێت. مەبەستی سەرەکی ئەم لقە، ناسینەوەی نەخۆشییەکانی لەشە بە یارمەتی شێوە پێشکەوتووەکانی وێنەگری.
ئەم لقە لە چەن ئاستی جۆراوجۆر ( لە بەکالریۆسەوە تا پسپۆڕی) لە زانکۆکانی پزیشکی دەخوێندرێت.

پێناسە[دەستکاری]

ئەم وتارە لە سەر بابەتی وێنەگری پزیشکی دەدوێ کە لە ناسینەوەی نەخۆشییەکاندا بەکار دێت (کەوابوو بابەتی شێوەکانی تری وەک مایکرۆسکۆپی ناگرێتەوە).

ڕادیۆلۆجی: لقێکی تایبەت لە زانستی پزیشکییە کە دەپەرژێتە سەر لێکۆڵینەوە و بەکارهێنانی تێکنۆلۆجی وێنەگری بە یارمەتی پرشنگ و تیشکی ئێکس بۆ ناسینەوە و چارەسەر کردنی نەخۆشییەکان.
پێشتر وشەی ڕادیۆلۆجی تەنیا ئاماژەی بە شێوەکانی وێنەگری بە تیشکی یۆنیزان دەکرد، بەلام ئەمڕۆکە «ڕادیۆلۆجی » لەگەڵ شێوەکانی تری وێنەگری بێ تیشکدا، وەک ئێم ئاڕ ئای و سۆنۆگرافیش تێکەڵ بووە. بە وتەیەکی تر لە ڕادیۆلۆجیدا (وەک سیتی سکەن ، مەمۆگرافی و شێوە باوەکانی ڕادیۆگرافی)، بە هۆی بڵاوەی تیشکەکانی ئێکس لە سەر پەڕەکانی فیلم، ژمێرۆکەکان یا وەرگرە دیجیتاڵییەکان، وێنە پێک دێت. بەڵام لە بڕێ شێوەی تر (وەک ئێم ئاڕ ئای و سۆنۆگرافی و...) شەپۆلەکانی موگناتیسی و دەنگی و... وێنەکان پێک دەهێنن.
وشەی ڕادیۆلۆجی ئەمڕۆکە سەرجەم شێوەکانی وێنەگری پزیشکی دەگرێتەوە.

بندانگشتی

مێژووی ڕادیۆلۆجی[دەستکاری]

پزیشکی ناوداری یۆنانی کۆن، بوقرات ، بۆ یەکەم جار لە مێژوودا شێوەیەکی بۆ هەڵسەنگاندنی گەرمای لەش داهێنا کە زۆر لە شێوەکانی تێرمۆگرافی ئەمڕۆ دەچوو، بەم بۆنەوە ئەمە بە کۆنترین شێوەی وێنەگری پزیشکی دەژمێردرێت.

سەرەتای تیشکناسی مۆدێڕن دەگەڕێتەوە بۆ هێنری بێکرێل و دۆزینەوەی ڕادیۆ ئەکتیڤیتە . دوابەدوای ئەو و لەگەڵ یەکەمین وێنەی ڕادیۆگرافی لە لەشی مرۆڤ لە لایەن ڤیلهێڵم ڕۆنتگێن لە ساڵی ۱۸۹۶، زانستی فیزیکی پزیشکی نۆ، لەدایک بوو. هەر لەو ساڵەدا بۆ یەکەم جار لە دەزگا گەڕۆکەکانی ڕادیۆگرافی لە گۆڕەپانەکانی شەڕ کەڵک وەرگیرا. زۆری پێ نەچوو کە پێشکەوتنەکانی پیەر و ماری کووری لە دۆزینەوەی ڕادیۆم و چەن توخمی تیشکدەر، کەوتە سەر خوانی زانستی فیزیک و پزیشکی.

باری ئیش[دەستکاری]

رادیۆلۆجیست یان تیشکناس، پزیشکێکی پسپۆڕە کە بۆ ناسینەوە و چارەسەر کردنی نەخۆشییەکان هەوڵ دەدا.

شێوەکانی ڕادیۆلۆجی[دەستکاری]

ئەم شێوانە بۆ ناسینەوەی نەخۆشییەکان لە لایەن پزیشکی ڕادیۆلۆجیستەوە بەکار دێت:

شێوەکانی تیشکی یۆنیزان[دەستکاری]

شێوەکانی تیشکی نایۆنیزان[دەستکاری]

شێوەکانی پزیشکی ناوکی[دەستکاری]

  • سکەنی ئێسک : وەشاندنی ماکی تیشکدەر، کۆبوونەوە لە مێشکی ئێسک و وێنەهەڵگرتن بە یەکێ لە شێوەکانی وێنەگری. توومۆرەکان کە ڕێژەیەکی زۆرتر ماکی ڕادیۆئەکتیڤ وەردەگرن، بەجوانی دەردەکەون.
  • سکەنی مێشک : وەشاندنی دەرمانی تیشکدەر، تێپەڕین لە بەندی خوێنی مێشک، کۆبوونەوەی لە شوێنە زیان کەوتووەکانی مێشک (وەک توومۆر)، وێنەگری و ناسینەوەی بە یەکێک لە شێوەکانی وێنەگری.
  • سکەنی گالیۆم
  • سکەنی پێت و سپێکت
  • سکەنی سی
  • سکەنی تیرۆیید
  • و...

سەرچاوە[دەستکاری]