ماری کوری

لە ویکیپیدیاوە، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
ماری کوری
لێدوان=
لە دایکبوون ٧ی تشرینی دووەم١٨٦٧
مردن ٤ی تەمموزی ساڵی ۱۹۳٤
ناسراو بە ھۆی ڕادیۆئەکتیڤیتی - پۆلۆنیوم - رادیوم
خەڵاتەکانی دووجارنۆبل لە فیزیک و کیمیا
خێزان پێری کوری (مێرد)
ئیمزا

ماری کوری (ماوەی ژیان: ٧ی تشرینی دووەم١٨٦٧ لە پۆڵەندا تاکوو ٤ی تەمموزی ساڵی ۱۹۳٤ لە فەڕەنسا). کەسایەتی زانای فیزیک و کیمیایە ، سەرەتای ژیانی لە وارساو بووە ئەمەش تا ئەوکاتەی ماری کوری تەمەنی ٢٤ ساڵان بووەدوایش چۆتەفەڕەنسا لەوێ ژیاوە ، ماری لەتەمەنی دە ساڵانی خوشکەکەی دەمرێت کەناوی زۆفیا بوو وە کاتێ تەمەنی گەیشتە دوازدە ساڵان دایکیشی دەمریت لەدوای ئەو ڕووداوانە دەچێتە پاریس لای خووشکەکەی بەمەستی تەواوکردنی خوێندنی و لەوێش نمرەکانی بەرز بوو لەوانەکانی زانست ، ژنە زانای بوارەکانی فیزیک و کیمیا بوو. ماری لەگەڵ هاوسەر(مێرد)ەکەیدا کە ناوی پێری کوری بوو توانیان تووخمی کیمیایی پۆلۆنیۆم و ڕادیۆم بدۆزنەوە. خاتوو ماری یەکەم ژن بوو کە خەڵاتی نۆبێلی پێ بەخشراوە. وە تەنها ژنێکە لە دوو بوواری جیاوازدا و تەنها کەسێکیشە لە دوو بواری زانستیدا خەڵاتی نۆبڵی بەدەست هێناوە. خەڵاتەکانیشی لە ساڵی ١٩٠٣ خەڵاتی نۆبڵ لە فیزیای وەرگرت و لە ساڵی ١٩١١ خەڵاتی نۆبڵ لە کیمیای وەرگرتووە. ماری کوری لە ٤ی تەمموزی ساڵی ۱۹۳٤ دا بە نەخۆشی شێرپەنجە لەتەمەنی ٦٦ ساڵیدا کۆچی دوایی کردووە. یەکێکی تر لە دەستکەوتەکانی لە بواری توێژینەوەکانیدا زاراوەی (ڕادییۆئاکتیڤیتی)ە کە ئەو بۆ یەکەمجار بەکاری هێناوە.

سەرچاوەکان[دەستکاری]