ویلایەتی ئادانا
| ویلایەتی ئادانا | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ویلایەت لە ئیمپراتۆرییەتیی عوسمانی | |||||||||
| ١٨٦٩–١٩٢٢ | |||||||||
.svg) ویلایەتی ئادانا لە ١٩٠٠ | |||||||||
| ناوەند | ئادانا[١] | ||||||||
| مێژوو | |||||||||
| مێژوو | |||||||||
• دامەزراندن | ١٨٦٩ | ||||||||
• ھەڵوەشاندن | ١٩٢٢ | ||||||||
| |||||||||
| ئەمڕۆ بەشێک لە |  تورکیا | ||||||||
ویلایەتی ئادانا (بە تورکیی عوسمانی: ولايت اطنه بە ڕۆمانی: Vilâyet-i Adana)[٢] لە دابەشکردنی کارگێڕیدا، (ویلایەت) ئاستی یەکەمی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی بوو، لە باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیای بچووک کە ناوچەی کیلیقیای گرتەوە.[١]ویلایەتی ئادانا لە مانگی ئایاری ساڵی ١٨٦٩ دامەزراوە.[٣] بەپێی زانیارییەکان لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا ڕووبەرەکەی ١٤٤٩٤ میل چوارگۆشە بووە (٣٧٥٤٠ کیلۆمەتر دووجا)، لەکاتێکدا ئەنجامە سەرەتایییەکانی یەکەم سەرژمێری عوسمانی لە ساڵی ١٨٨٥ (کە لە ساڵی ١٩٠٨ بڵاوکراوەتەوە) ژمارەی دانیشتووانەکەی ٤٠٢ ھەزار و ٤٣٩ کەس بووە.[٤]
دیمۆگرافیا
[دەستکاری]لە سەرەتای سەدەی ٢٠ەمدا، بەپێی ڕاپۆرتەکان ڕووبەرەکەی ١٤٬٤٩٤ square mile (٣٧٬٥٤٠ km2) بووە، لەکاتێکدا ئەنجامە سەرەتایییەکانی یەکەم سەرژمێریی عوسمانیی ساڵی ١٨٨٥ (کە لە ساڵی ١٩٠٨ بڵاوکرایەوە) ژمارەی دانیشتووانی بە ٤٠٢،٤٣٩ کەس دیاری کردبوو.[٤] دروستیی ژمارەی دانیشتووان لە نێوان «نزیکەیی» بۆ «تەنھا خەمڵاندن» دایە بەپێی ئەو ناوچەیەی کە لێیەوە کۆکراونەتەوە.[٤]
مێژووی ئابووری
[دەستکاری]لەلایەن ئینسایکڵۆپیدیای بریتانیکا ١٩١١ەوە وەک ناوچەیەکی دەوڵەمەند بە سەروەتی کانزاییی دەستکارینەکراو لە ناوچە شاخاوییەکاندا، و بەپیت لە دەشتە کەنارییەکاندا وەسف کراوە، کە لۆکە، برنج، دانەوێڵە، شەکر و میوەیان بەرھەم دەھێنا. لە ساڵی ١٩٢٠دا، ناوچەکە بەھۆی ناوچە ڕۆژاوایییە دارستانییەکەیەوە ناسرابوو، کە بەرھەمی کشتوکاڵیی کەمی ھەبوو. ناوچەی کیلیکیە بە بەرھەمە کشتوکاڵییەکانی ناسرابوو، لەوانە گەنم، جۆ، یۆلاف، برنج، تۆوەکان، ئەفیوون، قامیشی شەکر و لۆکە. بەرھەمھێنانی لۆکە پێش جەنگی جیھانیی یەکەم باوتر بوو. لە ساڵی ١٩١٢دا، ناوچەکە ١١٠،٠٠٠ باڵە لۆکە و ٣٥،٠٠٠ تۆن تۆوی لۆکەی بەرھەم ھێناوە.[٥] پایریت لە سەرەتای سەدەی ٢٠ەمدا لە ناوچەکەدا دەرھێنراوە.[٦]
دابەشکردنی کارگێڕی
[دەستکاری]سنجاقەکانی ویلایەتی ئادانا:[٧]
نەخشە
[دەستکاری]
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- 1 2 Chisholm، Hugh، ed. (1911). . Encyclopædia Britannica (بە ئینگلیزی) (چاپی 11th). Cambridge University Press.
- ↑ Salname-yi Vilâyet-i Adana ("Yearbook of the Vilayet of Adana"), Adana vilâyet matbaası, Adana, 1321 [1903]. in the website of Hathi Trust Digital Library.
- ↑ Ronald Grigor Suny؛ Fatma Muge Gocek؛ Norman M. Naimark (٢٠١١). A Question of Genocide:Armenians and Turks at the End of the Ottoman Empire. Oxford University Press. لاپەڕە ٦٧. ژپنک ٩٧٨-٠-١٩-٩٧٩٢٧٦-٤.
- 1 2 3 Asia by A. H. Keane, page 459
- ↑ Prothero، G.W. (١٩٢٠). Anatolia. London: H.M. Stationery Office. لە ڕەسەنەکە لە ١١ی حوزەیرانی ٢٠١٦ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٠ی نیسانی ٢٠٢٦ ھێنراوە.
- ↑ Prothero، G.W. (١٩٢٠). Anatolia. London: H.M. Stationery Office. لاپەڕە ١٠٦. لە ڕەسەنەکە لە ١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٦ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٠ی نیسانی ٢٠٢٦ ھێنراوە.
- ↑ Adana Vilayeti | Tarih ve Medeniyet
