مویز الدین قەیقاباد

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
مویز الدین قەیقاباد
Coin of Muiz ud din Qaiqabad.jpg
دراوی مویز و دین سەردەم
١٠ سوڵتانی دەهلی.
فەرمانڕەوایی١٢٨٧ – ١ی شوباتی ١٢٩٠
پێشووغیاس الدین بالبان
جێگرشەمسەدین کەیومەرس
منداڵ(ەکان)شەمسەدین کەیومەرس
خانەدانشانشینی ماملوک (دەلهی).
باوکناسرودین بوغراخان
لەدایکبوون1269
بەنگال
مردن1ی شوباتی 1290 (تەمەن 20-21 ساڵ)
دەلهی، هیندستان
ئایینئیسلام

مویز و دین قەیقاباد (١٢٦٩ – ١ی شوباتی ١٢٩٠، حوکمڕانی ١٢٨٧-١٢٩٠) دەیەمین سوڵتانی شانشینی مەملوک (شانشینی کۆیلە) بووە. کوڕی بوغرا خان سوڵتانی سەربەخۆی بەنگال بوو، هەروەها نەوەیەکی غیاس و دین بالبان بوو (١٢٦٦-١٢٨٧).

پاشخانی مێژوویی[دەستکاری]

دوای مردنی محەممەد خان کوڕەکەی، لە ساڵی ١٢٨٦ لەسەر دەستی مەغۆلەکان لە کاتی شەڕی ڕووباری بیاس، غیاس و دین بالبان لە حاڵەتێکی شۆکدا بوو کە نەگەڕێتەوە. لە ڕۆژانی کۆتاییدا تەلەفۆنی بۆ کوڕەکەی بوغراخان کرد کە ئەوکات حاکمی بەنگال بوو، بۆ ئەوەی لەگەڵیدا بمێنێتەوە، بەڵام بەهۆی سروشتی توندی باوکیەوە خۆی خلیسکاند بۆ بەنگال. دواجار بالبان نەوە و کوڕی محمد، کای خوسرۆی هەڵبژارد بۆ ئەوەی ببێتە جێنشینی. بەڵام کاتێک بڵبان کۆچی دوایی کرد، فەخرەدین، کۆتڤاڵی دەلهی، کاندیدکردنەکەی وەلا نا و بۆ مویز دین قەیقاباد، کوڕی بوغراخان هەڵبژارد بۆ ئەوەی لەبری ئەوە ببێتە حاکم ، هەرچەندە تەمەنی تەنها 17 ساڵ بوو.[١]

حوکمڕانی[دەستکاری]

دوای ئەوەی بوو بە سوڵتان، سەرقاڵی ژیانی شەراب و ژنان بوو، ئەو نموونەیەی سوڵتان داینابوو، دەربارەکانیشی پەیڕەوی لێدەکرا. ئەو ئەوەندەی کەسانی پێش خۆی موسڵمان خواپەرست نەبووە، ئەوەندەش سەرنجی لەسەر خوێندنی ئیسلامی نەبووە. سوپاکەی لەگەڵ سوپای بەنگالی باوکی بەنگال لە باکووری بیهار کۆبووەوە، بەڵام بەهۆی خۆشەویستی بۆ باوکی ڕایکرد بەرەو ڕووی تا لە باوەشی گریانەکەی بگرێت. هیچ شەڕێک ڕووی نەدا و پەیماننامەیەکی ئاشتی بەردەوام لە نێوان بەنگال و هیندوستان ڕێککەوت، کە تەنانەت لەلایەن جێنشینەکانیەوە ڕێزی لێگیرا. لە گەڕانەوەیدا بۆ دەلهی، نیزام الدینی گواستەوە بۆ مولتان، بە بینینی دوودڵی ئەم دووەمیان، سوڵتان فەرمانی ژەهراویکردنی دا. جەلال الدین خالجیی وەک فەرماندەیەکی نوێی سوپا دەستنیشان کرد، بەڵام کوشتن و دانانی شەپۆلێکی ناڕەزایەتی لە نێو ئاغاکانی تورکیادا نارد. بە سوودوەرگرتن لەم شتە جەلال دین فیروز سوپاکەی بەرەو دەلهی بردە پێشەوە.[٢][٣]دوای چوار ساڵ لە ساڵی ١٢٩٠ لەلایەن ئاغایەکی خالجی کوژرا. هەروەها کوڕە کۆرپەکەی، کایومارەکان، کوژرا، کۆتایی بە شانشینی ماملووک و هاندانی شۆڕشی خالجی.[٤]

دراوی دراو[دەستکاری]

مویز و دین قەیقاباد دراوی بە زێڕ و زیو و مس و بیلۆن لێدا. زۆر دراوی لە دەلهی و لۆکنۆەوە لێدا.

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ ڤی.د. مەهاجان (2007). مێژووی هیندستانی سەدەی ناوەڕاست. New Delhi: S Chand. pp. 121, 122. ISBN 8121903645. Unknown parameter |چاپکردن= ignored (help)
  2. ^ V.D. Mahajan (2007). مێژووی هیندستانی سەدەی ناوەڕاست (10th ed.). New Delhi: S Chand. ISBN 8121903645. Unknown parameter |لاپەڕە= ignored (help)
  3. ^ Antonova, K.A.; بۆنگارد-لێڤین, G. (1979). مێژوویەکی هیندستان بەرگی یەکەم. مۆسکۆ، یەکێتی سۆڤیەت: بڵاوکردنەوەی پێشکەوتن. Unknown parameter |لاپەڕە= ignored (help); Unknown parameter |کۆتا3= ignored (help); Unknown parameter |یەکەم3= ignored (help)
  4. ^ {{Cite book |last=Sen |first=Sailendra |title=کتێبێکی دەرسی مێژووی سەدەی ناوەڕاستی هیندستان |publisher=کتێبی پریموس |year=2013 |isbn=978-9-38060-734-4 |pages=80} }