فیلیپ پێتێن

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
فیلیپ پێتێن
بە فەرەنسی: Henri Philippe Pétain
Pétain - portrait photographique.jpg
لەدایکبوون٢٤ی نیسانی ١٨٥٦
Cauchy-à-la-Tour، فەڕەنسا
مردن٢٣ی تەممووزی ١٩٥١(١٩٥١-07-٢٣) (٩٥ ساڵ ژیاوە)
Port-Joinville، فەڕەنسا
ناوی کاتی لەدایکبوونHenri Philippe Bénoni Omer Joseph Pétain
شوێنی ناشتنPort-Joinville، L'Île-d'Yeu
باوکOmer-Venant Pétain
دایکClotilde Legrand
ھاوسەرAnnie Pétain
منداڵ
زمانەکانی ئاخاوتنفەڕەنسی
زمانی نووسینفەڕەنسی
Convicted oftreason
PenaltyIndignité nationale
پیشەسیاسەتمەدار، diplomat، military officer
بواری کارسیاسەتمەدار
پۆستەکانHead of State of Vichy France
ئەندامیAcadémie des Sciences Morales et Politiques، Académie Française
پەروەردەÉcole Spéciale Militaire de Saint-Cyr
شوێنی کارVichy
دەستپێکی چالاکی١٨٧٦
ئەندامی حیزبی سیاسیبێ نرخ
ئایینکڵێسای کاسۆلیکی ڕۆمانی
بەشداربووە لەWWII Axis collaboration in France، Battle of the Lys
Conflictجەنگی جیھانیی یەکەم، Battle of Verdun، Rif War، جەنگی جیھانی دووەم
Military branchFrench Armed Forces
ئەرشیڤەکان لەArchives nationales، Defence Historical Service، La contemporaine

فیلیپ پێتێن (٢٤ی نیسانی ١٨٥٦ - ٢٣ی تەممووزی ١٩٥١سەرباز و پیاوی دەوڵەتی فەڕەنسا بووە، ساڵی ١٩١٨ نازناوی مارشاڵیان لێناوە، لە ساڵی ١٩٤٠ بۆ ١٩٤٤ سەرۆکی دەوڵەتی فەڕەنسا بووە، ساڵی ١٩٤٠ سەرۆک وەزیرانی فەرەنسا بووە، ساڵی ١٩٣٤ وەزیری جەنگ بووە.

فیلیب بیتان لە ٢٤ی نیسانی ١٨٥٦ لەدایکبووە، نازناوی سەرکەوتووی فیردانیان لێناوە چونکە لە جەنگی فردان توانیوێتی ھێرشی ئەڵمانییەکان تێکبشکێنێ کە لە شووباتی ١٩١٦ تاکو کانوونی یەکەمی ھەمان ساڵ بەردەوام بووە، دواتر لە ساڵی ١٩١٧ کراوە بە سەرکردەی سووپای فەڕەنسا و ئەو ھەڵمەتەی سەرکوتکردووە کە لەناو سووپادا بەرپابوو بوو، بەڵام لەبەر ئەوەی بەبەزەیی بووە لەگەڵیاندا و ھەوڵی داوە بارودۆخی ئابووریان باش بکات سەربازەکان زۆر ڕێزیان لێگرتووە.

دوای دۆڕاندنی فەرەنسا ساڵی ١٩٤٠ لە فیشی بووەتە سەرۆکی دەوڵەت و تەنھا سەرۆکێکی ڕواڵەتی بووە، بەڵام وشەی کۆماری لابردووە و بەتەنھا دەوڵەتی فەڕەنسی بەکارھێناوە، بەپێی سیاسەتەکانی لەگەڵ ئەڵمانیا نازی ھاوکاریکردووە و پۆلیسی نێودەوڵەتی فەڕەنسا ژمارەیەکی زۆری جولەکەیان دەستگیرکردووە و ڕەوانەی سەربازگەکانی کۆمەڵکوژی ئەڵمانیایان کردووە.

فیلیب بیتان لەجەنگی جیھانی یەکەمدا نەیھێشتووە ئەڵمانییەکان لەفەردان بەولاوە بێنە ناو خاکی فەڕەنساوە، ھەموو سەرکەوتنەکانی ھەڵمەتی فەرەنسا و ئیسپانیا لەدژی عەبدولکەریم خەتتابی لە ساڵی ١٩٢٦ بەسەرکردایەتی ئەم بووە، لە ساڵی ١٩٣٩ بۆ ١٩٤٠ بەباڵیۆز لە ئیسپانیا دامەزراوە، لە ساڵی ١٩٤٠ ئاگربەستی لەگەڵ ئەڵمانیا واژۆکردووە، دوا بەدوای جەنگی جیھانی دووەم بەتۆمەتی ناپاکیی گەورە ساڵی ١٩٤٥ سزای مردنی بەسەردا سەپێنراوە، بەڵام دواتر سزاکەی گۆڕدراوە بۆ زیندانی ھەتاھەتایی، لە ٢٣ی تەممووزی ١٩٥١ لەتەمەنی ٩٥ ساڵیدا لەزینداندا مردووە.

سەرچاوەکان[دەستکاری]