دەنگناسی (فیزیک)

  ئەم وتارە سەبارەت بە دەنگناسی (فیزیک) نووسراوە. بۆ بینینی وتارە هاوشێوەکان بڕوانە دەنگناسی (ڕوونکردنەوە).

دەنگناسی
لقی	فیزیک
بوارەکانی خوێندن	دەنگ
جێبەجێکار	acoustician
لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە

دەنگناسی یا ئەکووستیک (بە ئینگلیزی: Acoustic) یەکێک لە لقەکانی زانستی فیزیکە و دەپەرژێتە سەر بابەتی شەپۆلەکانی دەنگ (شەپۆلی میکانیکی) و ڕەوتیان لە نێو گاز، ئاو و بەستوودا.

چەمکە بنەڕەتییەکان

بڵاوبوونەوەی شەپۆل: ئاستەکانی پەستان

سپێکتۆگرامی کچێکی گەنج

لە شلگازەکاندا وەک ھەوا و ئاو، شەپۆلە دەنگییەکان وەک شڵەژان لە ئاستی پەستانی دەوروبەردا بڵاودەبنەوە. ئەگەرچی ئەم شڵەژانە بە گشتی بچووکە، بەڵام ھێشتا بۆ گوێی مرۆڤ ھەستی پێ دەکرێت. کەمترین دەنگ کە کەسێک بتوانێت بیبیسێت، کە بە ئاستی بیستن ناسراوە، نۆ پلە لە پەستانی دەوروبەر بچووکترە. بەرزیی ئەم شڵەژانانە پەیوەستە بە ئاستی پەستانی دەنگ (SPL)، کە لەسەر پێوەرێکی لۆگاریتمی بە دێسیبڵ دەپێورێت.

بڵاوبوونەوەی شەپۆل: لەرەلەر

فیزیازانان و ئەندازیارانی دەنگناسی مەیلیان ھەیە لەسەر ئاستی پەستانی دەنگ لە چوارچێوەی لەرەلەرەکاندا گفتوگۆ بکەن، بەشێکی بەھۆی ئەوەی کە گوێیەکانمان بەم شێوەیە دەنگ لێکدەدەنەوە. ئەو دەنگانەی کە ئێمە وەک دەنگی «تیژتر» یان «بمتر» ھەستیان پێ دەکەین، لەرەلەرەکانی پەستانن کە ژمارەیەکی زیاتر یان کەمتری خولیان لە چرکەیەکدا ھەیە. لە تەکنیکێکی باوی پێوانی دەنگیدا، ئاماژە دەنگییەکان لە کاتدا نموونەیان لێ وەردەگیرێت، و پاشان بە شێوازی مانادارتر وەک باندەکانی ئۆکتۆڤ یان گرافەکانی کات-لەرەلەر پێشکەش دەکرێن. ھەردوو شێوازە باوەکە بۆ شیکردنەوەی دەنگ و تێگەیشتنی باشتر لە دیاردەی دەنگی بەکاردێن.

تەواوی شەبەنگەکە دەکرێت دابەش بکرێت بۆ سێ بەش: بیستراو، سەروو بیستراو و ژێر بیستراو. مەودای بیستراو دەکەوێتە نێوان ٢٠ ھێرتز و ٢٠٬٠٠٠ ھێرتز. ئەم مەودایە گرنگە چونکە لەرەلەرەکانی لەلایەن گوێی مرۆڤەوە ھەستیان پێ دەکرێت. ئەم مەودایە چەندین بەکارھێنانی ھەیە، لەوانە پەیوەندیی ئاخافتن و مۆسیقا. مەودای سەروو بیستراو ئاماژەیە بۆ لەرەلەرە زۆر بەرزەکان: ٢٠٬٠٠٠ ھێرتز و بەرزتر. ئەم مەودایە درێژیی شەپۆلی کورتتری ھەیە کە ڕێگە بە ڕوونیی باشتر دەدات لە تەکنۆلۆژیاکانی وێنەگرتندا. بەکارھێنانە پزیشکییەکانی وەک ئۆڵتراساوندی پزیشکی و ئێلاستۆگرافی پشت بە مەودای لەرەلەری سەروو بیستراو دەبەستن. لە لایەکی تری شەبەنگەکەوە، نزمترین لەرەلەرەکان بە مەودای ژێر بیستراو ناسراون. ئەم لەرەلەرانە دەکرێت بۆ لێکۆڵینەوە لە دیاردە جیۆلۆجییەکانی وەک بوومەلەرزە بەکاربھێنرێن.

ئامێرە شیکارییەکانی وەک شیکارکەری شەبەنگ بینین و پێوانەکردنی ئاماژە دەنگییەکان و تایبەتمەندییەکانیان ئاسان دەکەن. ئەو سپێکتۆگرامەی کە بەھۆی ئەم جۆرە ئامێرەوە بەرھەم دێت، پێشکەشکردنێکی گرافیکیی ئاستی پەستانی گۆڕاوی کات و لایەنەکانی لەرەلەرە کە بە ئاماژەیەکی دەنگیی تایبەت، تایبەتمەندییە ناسێنەرەکەی دەبەخشێت.

گۆڕینی وزە لە دەنگناسیدا

درایڤەرێکی کەم تێچووی بێ کوالیتیی ٣٫٥ ئینچی، کە بە شێوەیەکی باو لە ڕادیۆ بچووکەکاندا دەدۆزرێتەوە

ترانسدیوسەر ئامێرێکە بۆ گۆڕینی جۆرێکی وزە بۆ جۆرێکی تر. لە چوارچێوەی کارۆدەنگیدا، ئەمە بە مانای گۆڕینی وزەی دەنگی دەگەیەنێت بۆ وزەی کارەبایی (یان بە پێچەوانەوە). ترانسدیوسەرە کارۆدەنگییەکان بریتین لە بڵندگۆکان، مایکرۆفۆنەکان، ھەستەوەرەکانی خێراییی گەردیلەیی، ھایدرۆفۆنەکان و پڕۆجێکتەرەکانی سۆنەر. ئەم ئامێرانە شەپۆلێکی دەنگی دەگۆڕن بۆ ئاماژەیەکی کارەبایی یان بە پێچەوانەوە. باوترین پرەنسیپەکانی بەکارھێنراوی گۆڕینی وزە بریتین لە کارۆموگناتیسی، کارۆستاتیکی و پیزۆکارەبایی.

ترانسدیوسەرەکان لە باوترین بڵندگۆکاندا (بۆ نموونە ووفەرەکان و تویتەرەکان)، ئامێری کارۆموگناتیسین کە شەپۆل دروست دەکەن بە بەکارھێنانی دیافراگمێکی ھەڵواسراوی بەڕێوەبراو بەھۆی کۆیلی دەنگی کارۆموگناتیسی، و شەپۆلی پەستان دەنێرنە دەرەوە. مایکرۆفۆنی ئەلیکترێت و مایکرۆفۆنی کۆندێنسەر کارۆستاتیکی بەکاردەھێنن—کاتێک شەپۆلی دەنگەکە بەر دیافراگمی مایکرۆفۆنەکە دەکەوێت، دەجوڵێت و گۆڕانی ڤۆڵتییە دروست دەکات. ئەو سیستمە سەروو بیستراوانەی لە ئۆڵتراساوندی پزیشکیدا بەکاردێن، ترانسدیوسەرەکانی پیزۆکارەبایی بەکاردەھێنن. ئەمانە لە سێرامیکی تایبەت دروستکراون کە تێیدا لەرەلەرە میکانیکییەکان و کایە کارەبایییەکان لە ڕێگەی تایبەتمەندییەکی خودی ماددەکەوە بەستراونەتەوە بە یەکەوە.

دەنگناس

دەنگناس کەسێکی پسپۆڕە لە زانستی دەنگدا.

خوێندن

چەندین جۆری دەنگناس ھەن، بەڵام ئەوان بە گشتی بڕوانامەی بەکالۆریۆس یان بڕوانامەی بەرزتریان ھەیە. ھەندێکیان خاوەن بڕوانامەن لە دەنگناسیدا، لە کاتێکدا ھەندێکی تر لە ڕێگەی خوێندن لە بوارەکانی وەک فیزیا یان ئەندازیارییەوە دێنە ناو ئەم بوارەوە. زۆربەی کارەکان لە دەنگناسیدا پێویستیان بە بنەمایەکی باش لە بیرکاری و زانستدا ھەیە. چەندین زانای دەنگی لە بواری توێژینەوە و پەرەپێداندا کار دەکەن. ھەندێکیان توێژینەوەی بنەڕەتی ئەنجام دەدەن بۆ بەرەوپێشبردنی زانیارییەکانمان دەربارەی درکپێکردنی (بۆ نموونە بیستن، دەروونناسیی دەنگ یان دەمارفیسیۆلۆژی) ئاخافتن، مۆسیقا و ژاوەژاو. زانایانی تری دەنگی، تێگەیشتن لەسەر چۆنیەتیی کاریگەریی دەنگ پەرە پێ دەدەن لە کاتی جوڵەیدا لە نێوان ژینگەکاندا، بۆ نموونە دەنگناسیی ژێر ئاو، دەنگناسیی تەلارسازی یان دەنگناسیی پێکھاتەیی. بوارەکانی تری کارکردن لە بەشە لاوەکییەکانی خوارەوەدا پێڕست کراون. زانایانی دەنگی لە تاقیگەکانی حکوومەت، زانکۆ و پیشەسازیی کەرتی تایبەتدا کار دەکەن. چەندین کەس لەوانە لە بواری ئەندازیاریی دەنگدا کار دەکەن. ھەندێک لە پلەکان، وەک مامۆستایانی زانکۆ (دەستەی ئەکادیمی)، پێویستیان بە بڕوانامەی دکتۆرا ھەیە.