خەواریج

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان

Basmala.svg

Istanbul, Hagia Sophia, Allah.jpg

وتاری بەشێک لە زنجیرەکە دەربارەی
ئیسلام

پایەکانی ئیسلام

شایەتمان؛ شایەتی دان کە ھیچ خوایەک نیە بێجگە لە أللە و محەمەد پێغەمبەری خوایە
نوێژکردن
زەکاتدانڕۆژوگرتنی ڕەمەزانحەج

کۆڵەکەکانی باوەڕ

باوەڕ بەخودا • باوەڕ بەفریشتەکان
باوەڕ بە کتێبە ئاسمانییەکان • باوەڕ بەپێغەمبەران
باوەڕ بە ڕۆژی دوایی • باوەڕ بە قەدەر

سەرچاوەی یاسادانانی ئیسلامی

قورئانفەرموودەھاوەڵانی پێغەمبەر
کۆدەنگی ووتەی زانایان • پێوانە • ئیجتیھاد

کەسێتی سەرەکی

موحەممەدپێغەمبەرەکانئەھلی بەیتھاوەڵەکان
خەلافەتی ڕاشدیندایکانی موسڵمان

مەزھەبەکان

سوننەشیعەخەواریج

شوێنەپیرۆزەکان

مەکەمەدینەقودس

خەلافەتی ئیسلامی

خەلافەتی ڕاشدین
دەوڵەتی ئەمەویدەوڵەتی عەبباسی
دەوڵەتی فاتمیەدەوڵەتی عوسمانی

ئیسلام لە جیھاندا

ئیسلام لە ئەوروپا
ئیسلام لە ئەفریقیا
ئیسلام لە ئاسیا
ئیسلام لە ئەمریکای باکور
ئیسلام لە ئەمریکای باشور


خەواریج یان الشراة واتای (گۆڕاوەکان) ئەندامانی گروپێک بوون کە دەرکەوتن لەیەکەم سەدەی ئیسلام لەکاتی یەکەم فیتنەدا، لە قەیرانی سەرکردایەتی لەدوای مردنی محەمەد (د.خ). ئەویاخیبوونە دەستی پێکرد دژی دەسەڵاتی عەلی کوڕی ئەبووتالیب لەدوای ئەوەی ڕازی بوو بۆ ناوبژی لەگەڵ ڕکابەرەکەی کە موعاویە کوڕی ئەبووسوفیان بوو، لەھەمان کاتدا خەواریجەکان ئیمامی عەلیان شەھید کرد و بۆ سەدان ساڵ بوونە سەرجاوەی ئاژاوە بۆ خەلافەت.[١]


ناو[دەستکاری]

خەواریجەکان چەند ناو نازناوێکیان ھەیە:

  • أھل النھروان: ناوی یەکێکە لە شوێنانەی کە جەنگ و شۆڕشیان تیاکرد.
  • الشُراة: خەواریجەکان ئەم ناوەیان بەلاوە خۆش بووە گوایە خۆیان بە خودا فرۆشتووە و لەبەرامبەردا بەھەشتیان بەنسیب دەبێت.
  • الـمُحَکّمة: سەرچاوەی ئەم ناوە دەگەڕێتەوە بۆ ئەوکاتەی کە ڕێکەوتن لە نێوان ئیمامی عەلی و موعاویە کوڕی ئەبووسوفیان ئەنجام درا.
  • الـحَرُورِیة: سەرەتا بە حەروریەکان ناسرابوون، لەوکاتەدابوو کە لە ئیمامی عەلی جیابوونەوە و چوونە گوندێک نزیکی شاری کوفە دانیشتن بەناوی حەرەورا.

وەچەندەھا ناو ناوەتۆرەی کەشیان ھەبوو وەک (المارقة)لە ئاین دەرچووان، (البغاة)یاخیبووان، (النواصب)دوژمنانی ئەھلی بەیت.

ھۆکارەکانی سەرھەڵدانیان[دەستکاری]

روداوی تەحکیم[دەستکاری]

سەرچاوە[دەستکاری]

  1. ^ عبد الحمید، د. عرفان: دراسات فی الفرق والعقائد الإسلامیە، مطبعة، أسعد، بغداد، ط٢، ١٩٧٧،ل٨٤.