تو یویو

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
تو یویو
بە چینی: 屠呦呦
Tu Youyou 5012-1-2015.jpg
لەدایکبوون (١٩٣٠-١٢-٣٠) ٣٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٣٠ (تەمەن ٩٠)
Yin County، چین
باوکTu Liangui
پیشەchemist، pharmacologist، داھێنەر، مامۆستای زانکۆ، pharmacist
بواری کاردەرمانزانی، traditional Chinese medicine
پۆستەکانprofessor
پەروەردەPeking University، Beijing University of Chinese Medicine، Peking University Health Science Center، Ningbo High School
دانیشتوویچین
ئەندامی حیزبی سیاسیحیزبی کۆمۆنیستی چین
گرووپی ڕەگەزیHan Chinese people

تو یویو (بە چینی: 屠呦呦؛ لە دایکبووی ٣٠ی کانووننی یەکەمی ١٩٣٠)[١] کیمیاگەرێکی دەرمانیی چینییە.[٢] ئەو دەرمانەکانی ئەرتێمیسینننین ھەروەھا دایھایدرۆوارتێمیسینین دۆزییەوە بۆ چارەسەرکردنی مەلاریا، بەھۆیەوە ژیانی ملیۆنەھا کەسی لە باشووری چین و باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا و ئەفریقا و ئەمریکای باشوور ڕزگار کرد.

تو یویو لە ماوەی ژیانیدا بەھۆی کارەکانییەوە کۆمەڵێک جار خەڵاتکراوە.[٣][٤][٥] ئەو لەبەرامبەر کارەکانیدا، لە ساڵی ٢٠١١ خەڵاتی لاسکەری پێدرا لە بابەتی کلینیکی پیزشیکی.[٦] ئەو یەکەم ژنە چینییە ئەم خەڵاتەی وەرگرتبێت. لە ساڵی ٢٠١٥، خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی وەرگرت، ئەمەش بەھاوبەشی بوو لەگەڵ ھەریەکە لە ویلیام سی کامپێل و ساتۆشی ئۆمورا. تو یەکەم چینییە کە خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی وەربگرێت، ھەروەھا یەکەم ژنە چینییە کە خەڵاتی نۆبێلی بە گشت پۆلینەکان وەرگرتبێت. لە ساڵی ٢٠١٦، بەرزترین خەڵاتی ڕێزلێنانی لەلایەن حکوومەتی چینییەوە پێبەخشرا.[٧][٨] لە ساڵی ٢٠١٩، خەڵاتێکی دیکەی ڕێزلێنانی لەلایەن دەوڵەتی چینەوە پێدرا.[٩]

تو لە ماوەی ساڵانی ١٩٥١ بۆ ١٩٥٥، لە زانکۆی پەکین لە بەشی دەرمان سازی پزیشکی خوێندوویەتی.[١٠] دوای تەواوکردنی خوێندن لە ساڵی ١٩٥٥، بەردەوام بووە لە تووێژینەوەکانی.

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ "Magic Drug Saved Half Billion People" (بە زمانی چینی). Hong Kong: Phoenix Television News. 16 March 2007. لە ڕێکەوتی ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١١ ھێنراوە. 
  2. ^ Miller، Louis H.؛ Su، Xinzhuan (2011). "Artemisinin: Discovery from the Chinese herbal garden". Cell. 146 (6): 855–858. PMC 3414217Freely accessible. PMID 21907397. doi:10.1016/j.cell.2011.08.024. 
  3. ^ "Chen Zhili Congratulates Lasker Award Winner Tu Youyou". Women of China. 22 September 2011. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە 6 October 2015. لە ڕێکەوتی ٠٧ی ئازاری ٢٠١٢ ھێنراوە. 
  4. ^ "Tu Youyou 屠呦呦". China Vitae. لە ڕێکەوتی ٠٧ی ئازاری ٢٠١٢ ھێنراوە. 
  5. ^ "Alpert Prize Recognizes Malaria Breakthroughs". Warren Alpert Foundation. 4 June 2015. لە ڕێکەوتی ١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٥ ھێنراوە. 
  6. ^ "Tu Youyou". Lasker Foundation. 12 September 2011. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥. لە ڕێکەوتی ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١١ ھێنراوە. 
  7. ^ "Nobel Laureate Tu Youyou Becomes First Female to Win China's Top Science Award". Caixin Global. 10 January 2017. لە ڕێکەوتی ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ ھێنراوە. 
  8. ^ "屠呦呦、赵忠贤获2016年度国家最高科学技术奖 习近平颁奖". guancha.cn (بە زمانی چینی). 9 January 2017. لە ڕێکەوتی ٠٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ ھێنراوە. 
  9. ^ "袁隆平、屠呦呦等被授予"共和国勋章"(全名单)". sina.com.cn (بە زمانی چینی). 17 September 2019. 
  10. ^ "Youyou Tu – Biographical". www.nobelprize.org. لە ڕێکەوتی 2018-04-22 ھێنراوە. 

بەستەرە دەرەکییەکان[دەستکاری]