بۆ ناوەڕۆک بازبدە

ئێبی

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
ئێبی
لەدایکبوونئیبراھیم حامیدی لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە
١٩ی حوزەیرانی ١٩٤٩ لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە (تەمەن ٧٧ ساڵ)
تاران لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە
پیشەگۆرانیبێژ، گۆرانینووس، مۆسیقاژەن لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە
شێوازمۆسیقای پۆپ لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە
وێبگەhttp://www.ebihamedi.com/، https://naslemusic.com/tag/دانلود-جدیدترین-آهنگ-ها لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە

ئیبراھیم حامیدی (بە فارسی: ابراهیم حامدی؛ لەدایکبووی ١٩ی حوزەیرانی ١٩٤٩) ناسراو بە ئێبی (بە فارسی: اِبی) گۆرانیبێژێکی پۆپی ئێرانییە.[١] ئەو لە جۆرەکانی ڕۆک، فۆڵک، پۆپ، سەما، ھاوس و ترانسدا شارەزایی ھەیە.[٢]

ژیانی سەرەتایی

[دەستکاری]

باوکی ئیبی خەڵکی ئەراک بوو و دایکی خەڵکی کەرەج بوو.[٣] ئەو گەورەترینی شەش خوشک و برا یە کە لە خوڕەمدەرە لەدایکبووە.[٤]

لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ڕادیۆ زەمانە لە ساڵی ٢٠٠٨دا، ئیبی گوتی کە خولیای گۆرانیگوتن بووە و بۆ خەڵکی لە ماڵەوە، ھاوپۆلەکانی و منداڵانی گەڕەکەکەی گۆرانیی گوتووە. ھەروەھا باسی لەوەش کرد کە لە گەنجیدا بە خوێندنی قورئان، دەستی بە کارامەییەکانی شێوازی گۆرانیگوتن کردووە.[٥]

ژیانی پیشەیی

[دەستکاری]
ئیبی لە گرووپی بلاک کاتس (دەیەی ١٩٦٠ەکان)

بە ئیلھاموەرگرتن لە بیتڵز، لە ناوەڕاستی دەیەی ١٩٦٠دا گرووپێکی مۆسیقای بێتی بە ناوی «ڕێبڵز» لەگەڵ شەھرام شەبپەرە و سیاوەش قومەیشی پێکھێنا.[٦] ھەروەھا پێش ئەوەی دەست بە کاروانی ھونەریی خۆی وەک گۆرانیبێژێکی تاکەکەسی بکات، ئەندامی گرووپەکانی «سانبۆیز» و بلاک کاتس بووە.[٧]

لە ساڵی ١٩٧٧دا، پێش شۆڕشی ئیسلامی لە ساڵی ١٩٧٩، ئێرانی بۆ گەشتێکی ھونەری بەرەو ویلایەتە یەکگرتووەکان بەجێھێشت و دوای شۆڕش لەوێ مایەوە.[٨][٩]

لە ساڵی ١٩٩٠دا، ئەلبوومی ھاوبەشی «نوون و پەنیر و سەبزی» لەگەڵ داریوش بڵاوکردەوە.[١٠] لە ھەمان ساڵدا، کۆنسێرتێکی ھاوبەشی لەگەڵ داریوش لە یۆنیڤێرساڵ ئەمفیتیاتەر سازکرد.[١١]

گۆرانیی «خەلیجی ھەمیشەگیی فارس» (کەنداوی فارس بۆ ھەمیشە) یەکێکە لە بەناوبانگترین گۆرانییەکانی ئیبی، تێکستی ئەم گۆرانییە لە نووسینی عادل حەسەنییە و ئاوازدانەری ئەم گۆرانییەش محەممەد شەمسە. ناوی ئەلبوومی خەلیج بەھۆی ئەم گۆرانییەوەیە. ئیبی ڕای گەیاند کە ئەم گۆرانییە یەکێکە لەو کەمە گۆرانییانەی کە شانازی بە پێشکەشکردنیانەوە دەکات.[١٢]

لە ساڵی ١٩٩٥دا، ئیبی ئەلبوومی «ستارەھای سەربی» بە تێکستی ئێرەج جەنەتی عەتایی و ئاوازی سیاوەش قومەیشی بڵاوکردەوە. لە بەرنامەی «باشترینی باشترینەکان»ی منوتۆدا، کە ٢٠ باشترین گۆرانیی ئیبی بەپێی ھەڵبژاردنی خەڵک پیشان دەدا، گۆرانیی «کی ئەشکاتو پاک میکونی» و «ستارەھای سەربی» بەدوای یەکدا پلەی یەکەم و دووەمیان بەدەستھێنا، و ھەردوو گۆرانییەکە لەم ئەلبوومەن. ھەروەھا گۆرانیی «قیبلە» لەم ئەلبوومە لە پلەی ١٧ەمدا بوو.[١٣]

لەنێوان گۆرانییە «ڕامیارییە» بەھێزەکانیدا، گۆرانیی «ھەڵا» (١٩٩٩) ھەیە کە لە نووسینی شاعیری ئێرانی مینا ئەسەدی و بەرھەمھێنانی ئەسفەندیار مۆنفەردزادەیە. لە چاوپێکەوتنێکدا لە ساڵی ٢٠١٣ لەگەڵ کەناڵی تەلەڤیزیۆنیی منوتۆ، ئەم گۆرانییەی بە گرنگترین گۆرانیی ڕامیاریی خۆی ناوبرد.[ژێدەر پێویستە]

لە ساڵی ٢٠٠٩دا، ئیبی جارێکی دیکە سەرنجی خستە سەر ڕامیاریی ناوخۆی ئێران بە گوتنی گۆرانیی تەسمیم (بڕیار) وەک وەڵامێک بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆککۆماریی ساڵی ٢٠٠٩.[٨]

ئیبی لە چەندین گۆرانیدا ھاوکاریی لەگەڵ شادمێھر عەقیلی کردووە. لە ساڵی ٢٠١٢دا، گەشتێکی ھونەریی جیھانیی ھاوبەشی لەگەڵ شادمێھر بە ناوی «ڕۆیای ما» ئەنجامدا.[١٤]

ئیبی گۆرانیی ھاوبەشی «نۆستالژیا»ی لەگەڵ گوگوش لە ڕێگەی ڕادیۆ جەوانەوە لە ساڵی ٢٠١٤دا بڵاوکردەوە.[١٥] ئیبی و گوگوش گەشتی کۆنسێرتی جیھانیی ھاوبەشی خۆیان بە ناوی «نۆستالژیا» دەستپێکرد. گەشتەکە بە کۆنسێرتی دوبەی دەستیپێکرد.[١٦][١٧][١٨]

ئەلبوومی «جانی جەوانی» (٢٠١٤)ی بڵاوکردەوە. ھەروەھا دەستی بە گەشتە جیھانییەکەی ئەم ئەلبوومە کرد.[١٩]

ئیبی لە کاتی پێشکەشکردنی بەرھەم لە لاس ڤێگاس (٢٠٠٨)

ئیبی دوایین ئەلبوومی خۆی بە ناوی «لالەزار» لە ساڵی ٢٠١٩دا بڵاوکردەوە. گۆرانیی «کوچەی نەستەرەن» لەم ئەلبوومەدا، کە گۆرانییەکی ڕامیارییە و دەربارەی شەڕی ئێران و عێراقە، جێی مشتومڕ بوو.[٢٠][٢١]

لە ساڵی ٢٠٢٠دا، ئیبی لە بەرنامەی پێرشیاز گات تالێنتدا دەرکەوت.[٢٢]

ئیبی بەشداریی لە خۆپیشاندانەکانی دژی ئامادەبوونی ئیبراھیم ڕەئیسی لەبەردەم نەتەوە یەکگرتووەکاندا کرد و پشتگیریی لە خۆپیشاندانەکانی ئێران کرد.[٢٣][٢٤]

لە ساڵی ٢٠٢٢دا، گەشتە نوێیەکەی جیھانیی خۆی بە ناوی «پڕۆژەی عەشق» دەستپێکرد. ئەم گەشتە بەھۆی کۆڤید-١٩ەوە دواخرا.[٢٥]

ژیانی تایبەتی

[دەستکاری]

ئیبی سێ کچی لە ھاوسەری یەکەمی، فەیروزە میقدادی ھەیە. دوای ٢٥ ساڵ لە ھاوسەرگیری جیابوونەوە.[٢٦]

کاتەکانی خۆی لەنێوان ماربێیا لە ئیسپانیا و لۆس ئانجلەس لەگەڵ ھاوسەری دووەمی، مەھشید بۆروومەند دابەش دەکات.[٢٦] لە سەرەتای دەیەی ٢٠٠٠دا، لە سوێد دەژیا.[٩][٨] ئیبی زڕکوڕێکی لە مەھشید ھەیە.[٩]

ئەلبووم

[دەستکاری]

«ساڵەکان بە ڕۆژژمێری کۆچیی ھەتاوییە»

ڕیزبەندیی ئەلبوومەکان لەسەر بنەمای ساڵی بڵاوبوونەوەی سی دییەکانە.

ئیبی کە دوای بڵاوکردنەوەی ئەلبوومی شەوی نیلووفەری باسی لە خانەنشینبوونی خۆی کردبوو، تا ئێستاش لە بواری بەرھەمھێنانی ئەلبووم و سازکردنی کۆنسێرتدا بەھاندان و چالاکییەوە بەردەوامە. ئەو پێیوایە کە چوونەسەر شانۆ یان بڵاوکردنەوەی ئەلبووم، دەرفەتێکی فێربوونی پێ دەبەخشێت و دەبێتە ھۆی بەدەستھێنانی ئەزموونی زیاتر، و ئەمەش بە لای ئەوەوە باشترین پاڵنەر و ھاندەر بووە بۆ بەردەوامبوون لە کارەکەیدا.[٢٧] ئەو گۆرانیگوتن بە عەشقێک دەزانێت کە ھەرگیز لێی جیا نابێتەوە.[٢٨]

سەرچاوەکان

[دەستکاری]
  1. آیا ابی از محسن چاوشی 'دلجویی' کرده؟ (بە فارسی)
  2. En hemlig flod av låttexter
  3. Video 2018-06-18 23-08-23.webm. upload.wikimedia.org.
  4. «gooya news :: culture : "من هميشه براى ريشه‌ام خوانده‌ام"، گپى با "ابى" از گذشته، حال و آينده، صداي آلمان». news.gooya.com. لە ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
  5. «رادیو زمانه | اردوان روزبه | گفت و گو | ابی: خوانندگی را با قرائت قرآن شروع کردم». zamaaneh.com. لە ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
  6. Breyley، Gay (کانوونی یەکەمی ٢٠١٠). «Hope, Fear and Dance Dance Dance: Popular Music in 1960s Iran». Musicology Australia (بە ئینگلیزی). ٣٢ (2): ٢٠٣–٢٢٦. doi:١٠.١٠٨٠/٠٨١٤٥٨٥٧.٢٠١٠.٥١٨٣٥٤. ISSN ٠٨١٤-٥٨٥٧. S2CID ٢٢٠٣٥٢٩٦٨.
  7. «خوانندگان پاپ ایرانی با بیشترین فالوئر اینستاگرامی + لیست». vananews.com. لە ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ ھێنراوە.
  8. 1 2 3 Wrench, Nigel (21 March 2010) "Exiled Iranian pop star Ebi in presidential warning", BBC News
  9. 1 2 3 «En hemlig flod av lâttexter». Sydsvenskan (بە سویدی). ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩. لە ڕەسەنەکە لە ١٥ی ئابی ٢٠١٨ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٧ی ئایاری ٢٠٢٠ ھێنراوە.
  10. "Noon O Panir O Sabzi" von Dariush & Ebi (بە ئەڵمانی)، ١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٢، لە ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ ھێنراوە
  11. «آلبوم کنسرت نون و پنیر و سبزی (Universal Amphitheater) ابی». لە ١ی ئازاری ٢٠١٧ ھێنراوە.
  12. کنسرت کامل ابی- تور جهانی جان جوانی (بە ئینگلیزی)، لە ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ ھێنراوە
  13. «بهترین های بهترین ها». Manoto TV (بە فارسی). لە ڕەسەنەکە لە ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
  14. «از رویای خوانندگی تا "رویای ما" • گپی با ابی – DW – ۱۳۹۱/۷/۱۵». dw.com (بە فارسی). لە ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
  15. «googoosh+&+ebi». Radio Javan (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
  16. «آلبوم عکس: کنسرت گوگوش و ابی در کانادا». BBC News فارسی (بە فارسی). ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤. لە ٢٦ی ئابی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
  17. «Googoosh & Ebi's New History Music Video Together Coming Soon». Radio Javan. لە ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
  18. «Googoosh & Ebi Live In Dubai - Nostalgia World Tour». Radio Javan (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
  19. «ابى، صحنه آخر». BBC News فارسی (بە فارسی). ١٩ی شوباتی ٢٠١٧. لە ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
  20. «آلبوم جدید "ابی" با نام "لاله زار" منتشر شد». صدای آمریکا (بە فارسی). ١٣ی ئابی ٢٠١٩. لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
  21. «بازتاب ترانه جدید ابی به نام "کوچه نسترن" درباره قربانیان جنگ ایران و عراق و آرمان‌های‌شان». صدای آمریکا (بە فارسی). ٥ی ئابی ٢٠١٩. لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
  22. Faghihi، Rohollah (١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩). «Has Iran's award-winning actress left Iran to escape prosecution?». Al-Monitor (بە ئینگلیزی). لە ٢٧ی ئایاری ٢٠٢٠ ھێنراوە.
  23. «ابی، خواننده پاپ: چهارشنبه در اعتراضات‌ علیه حضور ابراهیم رئیسی در سازمان ملل شرکت می‌کنم». ایران اینترنشنال (بە فارسی). ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣. لە ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
  24. "حضور در اعتراض‌ها وظیفه هر هنرمند ایرانی است" (بە فارسی)، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٢، لە ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ ھێنراوە
  25. Guerra، Joey (١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٢). «Q&A: Iranian pop legend Ebi talks getting healthy, loving Peter Gabriel and not retiring ahead of Sugar Land date». Preview | Houston Arts & Entertainment Guide (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
  26. 1 2 میرزایی، فاطمه (٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩). «بیوگرافی ابراهیم حامدی (ابی) و آشنایی بیشتر با زندگی هنری و شخصی آقای صدا + عکس». آرگا (بە فارسی). لە ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
  27. سال تحویل ۸۹: ابی در بی‌بی‌سی فارسی
  28. سایت بی‌بی‌سی فارسی؛ پاسخ ابی به پرسش‌های شما

بەستەرە دەرەکییەکان

[دەستکاری]