گرانەتا

یەکێک لە نیشانەکانی نەخۆشی گرانەتا لەسەر سنگی نەخۆشەکە

گرانەتا (بە ئینگلیزی: Typhoid fever) یەکێکە لە نەخۆشیەکانی کۆئەندامی ھەرس و یەکێکە لەو نەخۆشیە بڵاوانەی کەلە زۆربەی وڵاتانی نیمچە پێگەیشتوو ھەیەو ساڵانە بە ھەزاران کەس تووشی ئەم نەخۆشیە دەبن . ھۆکاری توش بوون بە نەخۆشیەکە بەکتریایەکە بەناوی (salmonella typhi) کە لە ڕێگەی خواردن و خواردنەوەی پیس بوو بە بەکتریای نەخۆشیەکە دەگوازرێتەوە . ئەم نەخۆشیە لە ناوچەکانی ھیندستان و ئەفریقا و ئەمریکای لاتین زۆر بڵاوە. بەکتریاکە لەوانەیە تەنانەت دوای چاک بونەوەی نەخۆشەکەش لە تورەکەی زراوی نەخۆشەکەدا بۆ ماوەی چەندین مانگ یان ساڵ بمێنێتەوە واتە ئەو کەسە ئەبێت بەھەڵگری نەخۆشیەکە کە ھۆکارێکی سەرەکیە بۆ تووشکردنی کەسانی تر .

ماوەی چوونە ژوورەوەی بەکتریاکە یۆلەشی نەخۆشەکە ھەتا دەرکەوتنی نیشانەکانی نەخۆشیەکە (١٠-١٤) ڕۆژە .

نیشاتەکانی نەخۆشیەکە

لەھەفتەی یەکەمدا

1. تا ( کە دیارترین نیشانەی نەخۆشیەکەیە).
2. سەر ئێشە
3. ئازاری ماسولکەکان
4. کەمبونەوەی لێدانی دڵ.
5. قەبزی
6. سک چوون و ڕشانەوە بە تایبەتی لەمناڵدا.

لە کۆتایی ھەفتەی یەکەمدا

1. دەرکەوتنی پەڵە لە سنگی تەخۆشەکە.
2. گەورە بوونی سپڵ.
3. کۆکە
4. ئاوسانی سک
5. سک چوون

لە کۆتایی ھەفتەی دووەمدا

١-ووڕ بوون ٢-بوورانەوە ٣-مردن ( ئەگەر چارەسەر نەکرێت)

تێبینی

1. مەرج نیە نەخۆشەکە ھەموو نیشانەکانی نەخۆشیەکەی ھەبێت.
2. ئێستا گرانەتا لە ناوچەکەی ئێمە زۆر بڵاو بۆتەوە پێدەچێت بەھۆی سەرچاوەی ئاوی پیس یان ئەو کرێکارانەی لەدەرەوەی ووڵاتەوە ھاتوون( کە لەوانەیە ھەڵگری نەخۆشیەکە بن) .

دەستنیشانکردنی نەخۆشیەکە

1. Blood Culture چاندنی خوێن. (لە ھەفتەی یەکەمدا باشترین دیاریکەری نەخۆشیەکەیە )
2. کەمبوونەوەس خرووکە سپیەکانی خوێن .
3. لەوانەیە بەکتریاکە لە پیسایی نەخۆشەکە ببینرێت بە مایکرۆسکۆپ.
4. Bone Marrow Culture چاندنی مۆخی ئێسک.
5. Widal Test ویداڵ تێست. ( کە ناتوانین زۆر پشتی پێبەستین)

چارەسەر

1. chloramphenicol لەوانەیە تا لەدوای چارەسەریش بۆ ماوەی ٥ ڕۆژ ھەر بەردەوام بێت .
2. ciprofloxacin چارەسەر پێویستە بۆماوەی بۆ ماوەی ١٤ ڕۆژ بەردەوام بێت

لەو کەسانەی ھەڵگری نەخۆشیەکەن چارەسەر دەبێت پێویستە بۆماوەی بۆ ماوەی ٤ ھەفتە بەردەوام بێت و ھوندێکیان پێویستیان بە نەشتەرگەری لابردنی زراو ھەیە .

خۆپاراستن

1. ھۆشیاری خەڵکی لە بەکارھێنانی خواردن و خواردنەوەی پاک.
2. بوونی سیستەمی ئاو و ئاوەرۆی چاک و کۆنترۆڵکراو.
3. سەفەر نەکردن بۆ ئەو ناوچانەی کە نەحۆشیەکەی تیا بڵاوە , یان بەکارھێنانی ڤاکسین پێش سەفەرکردن بۆ ئەو ناوچانە .

سەرچاوە

• DAVIDSONs principles and practice of medicine
• CECIL essentials of medicine
• USMLE step 3 volume 1 internal medicine and neurology.
• INTERNET .
• my daily practise
• ماڵپەڕی کوردژین