بۆ ناوەڕۆک بازبدە

ناوچەی سەوز

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
دیمەنێک لە ناوچەی سەوزی بەغدا
نەخشەی ئاسمانیی ناوچەی سەوز

ناوچەی سەوز (بە عەرەبی: المنطقة الخضراء) یان ناوچەی نێونەتەوەییی بەغدا بە ڕووبەری ١٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە لە ناوچەی کەرخ لە ناوەندی بەغدا، عێراق ھەڵکەوتووە. ئەو ناوچەیە لە سەردەمی ڕژێمی بەعسەوە بوونی ھەیە و لەو کاتدا ناوەندی کارگێڕی و میریی بەعسییەکان و شوێنی نیشتەجێبوونی سەددام حوسێن و خێزانەکەی بوو.[١][٢] بە پێچەوانەی ئەو ناوچەیە، ناوچەی سوور بە بەشەکانی تری بەغدا دەگوترێت کە ئاسایشیان تێدا نییە.

مێژوو

[دەستکاری]

ناوچەیەکی نێونەتەوەیی و ناوەندێکی قایمکراو بوو لە ناوەندی بەغدا کە وەک بارەگای ڕژێمی بەعس[٣] و کۆشکی سەرۆکایەتییەکانی سەددام حوسێن بەکار دەھات.[٤] گەورەترینیان کۆشکی کۆماری بوو. لە نیسانی ٢٠٠٣دا لەلایەن ھێزەکانی ئەمریکاوە کۆنترۆڵ کرا[٥] و زۆربەی دانیشتووانەکەی ناوچەکەیان جێھێشت.[٦] ئەم ناوچەیە کە بە «ناوچەی سەوز» ناسرا، بوو بە بارەگای دەزگای کاتیی ھاوپەیمانان کە کاروباری وڵاتیان لە نێوان ٢٠٠٣–٢٠١١دا بەڕێوە دەبرد. ناوچەکە بە دیواری کۆنکرێتی و تەلگوریس دەورە درابوو و بە پارێزراوترین شوێن دادەنرا،[٧] ھەرچەندە زۆر جار بە ھاوەن و مووشەک دەکرایە ئامانج.[٨] لە ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩دا، کۆنترۆڵی تەواوی ناوچەکە ڕادەستی ھێزە ئەمنییەکانی عێراق کرا.[٩] ئێستا زۆرێک لە باڵوێزخانەکان، لەوانە باڵوێزخانەی ئەمریکا لەوێ ھەڵکەوتوون. لە ٢٠١٥دا بە سنوورداری و لە ٢٠١٨دا بە تەواوی بە ڕووی خەڵکدا کرایەوە.[١٠][١١] لە ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠دا، دوای کوژرانی قاسم سولەیمانی، دوو مووشەکی کاتیوشا بەر ناوچەکە کەوتن.[١٢]

سەرچاوەکان

[دەستکاری]
  1. Johnson, Chalmers (2006). Nemesis: The Last Days of the American Republic. Metropolitan Books. p. 160. ISBN 978-0-8050-7911-1.
  2. Allawi, Ali (2007). The Occupation of Iraq: Winning the War, Losing the Peace. Yale University Press. p. 371. ISBN 978-0-300-11015-9.
  3. Allawi, Ali (2007). The Occupation of Iraq: Winning the War, Losing the Peace. Yale University Press. p. 371. ISBN 978-0-300-11015-9.
  4. Johnson, Chalmers (2006). Nemesis: The Last Days of the American Republic. Metropolitan Books. p. 160. ISBN 978-0-8050-7911-1.
  5. Langewiesche, William (November 2004). Welcome to the Green Zone 2008-05-14 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە.. The Atlantic.
  6. Dabrowska, Karen; Hann, Geoff (2008). Iraq Then and Now: A Guide to the Country and Its People. Bradt Travel Guides. p. 208. ISBN 978-1-84162-243-9.
  7. Baghdad Green Zone 2019-09-11 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە.. GlobalSecurity.org.
  8. Stone، Andrea (٢ی ئایاری ٢٠٠٨). «Mortars, rockets raise Baghdad tensions». USA Today. لە ٤ی ئایاری ٢٠١٠ ھێنراوە.
  9. Londoño, Ernesto (١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩). «At Midnight, U.S. Leaves Republican Palace, Green Zone to Iraqis». The Washington Post. لە ٢٣ی ئابی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  10. «Baghdad's heavily-fortified Green Zone opens to public». BBC News. ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥.
  11. «Baghdad's Fortified Green Zone Opens to Public After 15 Years». The New York Times. ١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨.
  12. «Small rockets land near Baghdad's heavily fortified Green Zone». CNN. ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠.

بەستەرە دەرەکییەکان

[دەستکاری]