عادا یۆنات

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
عادا یۆنات
بە عیبری: עדה יונת
Ada E. Yonath.jpg
لەدایکبوون (١٩٣٩-٠٦-٢٢) ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٣٩ (تەمەن ٨٢ )
ئورشەلیم، ئیسرائیل
پیشەmolecular biologist، chemist، مامۆستای زانکۆ، crystallographer، biochemist
بواری کارcrystallography
شوێنی کارکردنزانکۆی شیکاگۆ، Q102212738
پەروەردەKarolinska Institute، Weizmann Institute of Science، Hebrew University of Jerusalem
Doctoral advisorWolfie Traub
دانیشتوویئیسرائیل
شوێنی کارWeizmann Institute of Science
کارتێکراوە لەلایەنWilliam Lipscomb
خوێندنەوەی ئای پی ئەیˈada joˈnat

عادا یۆنات (بە عیبری: עדה יונת‎؛ لە دایکبووی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٣٩ لە ئوورشەلیم)[١][٢] کریستالۆگرافیستێکی ئیسرائیلییە. ئەو بەکار و دۆزینەوەکانی دەناسرێتەوە کە لەبارەی پێکھاتەکانی ڕایبۆسۆم کردبوونی. لە ساڵی ٢٠٠٩، لەپاڵ ھەریەکە لە ڤینکاترامان ڕاماکریشنان و تۆماس ئەی ستایتز بووە براوەی خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا،[٣] ئەو بووە یەکەم ژنە ئیسرائیلی کە خەڵاتی نۆبڵ بباتەوە، لەوکاتەی ئیسرائیلییەکان ١٠ جار ئەو خەڵاتەیان وەرگرتووە.[٤][٥] ھەروەھا بووە یەکەم ژن لە ڕۆژھەڵاتی ناوین کە خەڵاتی نۆبل لە بوارێکی زانستی بباتەوە،[٦] ھەروەھا یەکەم ژن بوو لەدوای ٤٥ ساڵ خەڵاتی نۆبڵ لە کیمیا بەدەست بھێنێت.[٧]

لەماوەی ژیانیدا کۆمەڵێک خەڵاتی پێدراوە، لەوانە لە ساڵی ٢٠٠٨، عادا یۆنات خەڵاتی ئەلبەر ئەنیشتاینی بۆ زانست پێدرا.[٨] لە ساڵی ٢٠١٨، ئەو لەلایەن زانکۆی کارنیگی مێلۆن دکتۆرای شانازی پێبەخشکرا.[٩]

عادا لە منداڵییەوە خولیای زانستی ھەبوو، سەرچاوەی ئیلھامەکەشی بۆ ژنە زانای پۆلەندی ماری کوری گێڕایەوە.[١٠] ئەو لە ساڵی ١٩٦٢، لە زانکۆی عیبری ئورشەلیم بڕواننامەی بەکالۆریۆسی لە کیمیا بەدەست ھێنا. دواتر لە ساڵی ١٩٦٤، بڕواننامەی ماستەری لە کیمیای ژیان وەرگرت. دواتر ھەر لە ئیسرائیل، لە پەیمانگای زانستیی وایزمان، بڕواننامەی دکتۆرای لە تیشکی ئێکسی کریستالۆگرافیک بەدەستھێنا.[١١][١٢][١٣]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ "Ada Yonath— L'Oréal-UNESCO Award". Jerusalem Post. 8 March 2008. Archived from the original on 17 January 2012.
  2. ^ "Israel Prize Official Site (in Hebrew) – Recipient's C.V."
  3. ^ "Nobel Prize in Chemistry 2009". Nobel Foundation. Archived from the original on 10 October 2009. Retrieved 7 October 2009.
  4. ^ Wills, Adam (7 October 2009). "Ada Yonath—First Israeli Woman to win Nobel Prize". Jewish Journal. Retrieved 7 October 2009.
  5. ^ Lappin, Yaakov (7 October 2009). "Nobel Prize Winner 'Happy, Shocked'". Jerusalem Post. Retrieved 7 October 2009.
  6. ^ Karin Klenke, Women in Leadership: Contextual Dynamics and Boundaries, Emerald Group Publishing, 2011, p. 191.
  7. ^ Interview Archived ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨, لە وەیبەک مەشین., Ada E. Yonath, The Nobel Prize in Chemistry 2009
  8. ^ "Albert Einstein World Award of Science 2008". Archived from the original on 4 March 2014. Archived ٤ی ئازاری ٢٠١٤, لە وەیبەک مەشین.
  9. ^ "Commencement Speakers and Honorary Degree Recipients - Leadership - Carnegie Mellon University". www.cmu.edu. Retrieved 2018-09-21.
  10. ^ "ISRAEL21c - Uncovering Israel". Israel21c.
  11. ^ "(IUCr) European Crystallography Prize". iucr.org.
  12. ^ Traub, Wolfie; Yonath, Ada (1966). "Polymers of Tripeptides as Collagen Models .I. X-RAY Studies of Poly (L-PROLYL-GLYCYL-L-PROLINE) and related Polytripeptides". Journal of Molecular Biology. 16 (2): 404–14. doi:10.1016/S0022-2836(66)80182-1. PMID 5954171.
  13. ^ Yonath, Ada; Traub, Wolfie (1969). "Polymers of Tripeptides as Collagen Models .4. Structure Analysis of Poly (L-PROLYL-GLYCYL-L-PROLINE)". Journal of Molecular Biology. 43 (3): 461–77. doi:10.1016/0022-2836(69)90352-0. PMID 5401228.

بەستەرە دەرەکییەکان[دەستکاری]