دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search

وتاری ھەڵبژێردراو ١

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/١

دوو ھیچخوازی ڕووسی بەسراونەتەوە بە کورسییەکانیانەوە لەکاتێکدا کە بەرەو لەسێدارەدانیان دەبەن

ھیچخوازی (بە ئینگلیزی: Nihilism – بە عەرەبی: عدمية • لە Nihilـی لاتینییەوە ھاتووە بە واتای ھیچ) بیر و باوەڕێکی فەلسەفییە کە پێشنیاری باوەڕنەکردن بە یەک یان زیاتر لە لایەنە واتادارەکانی ژیان دەدات. بە گشتی، ھیچخوازی بە شێوازی ھیچخوازیی ھەبوونی دەبیندرێت، بیردۆزەیەکی فەلسەفەیی کە دەڵێت ژیان ھیچ واتا و نرخێکی نییە و مرۆڤەکانیش بێبایەخ و بێ ئامانجن. ھیچخوازە ئاکارییەکان دووپاتی ئەوە دەکەنەوە کە ھیچ ڕەوشتێکی خۆیی بوونی نییە، ھەروەھا ئەو پێوەرە ڕەوشتیانەی کە بە پەسەند داندراون بە تەواوی و واتایی داھێندراون. ھیچخوازی لەوانەیە بە شێوازەکانی مەعریفەتناسی، زانینناسی، یان مێتافیزیکی ببینرێن، واتا لە ڕووی ھیچخوازییەوە، لە ھەندێک لایەنەوە زانین لە توانادا نییە، یانیش واقیع بوونی نییە.

ئەم فەلسەفەیە زۆربەی جار لەگەڵ دەستەواژەی بەڕەڵایی کۆمەڵایەتیدا بەکاردێت بۆ دەربڕینی ئەو ھەستە بێ ھیواییەی کە کەسێک لەوانەیە درکی پێ بکات دوای زانینی ئەوەی کە ھەبوون بێ سوود و گرنگییە و ھیچ نەریت و یاسا و ڕێسایەک لە ڕاستیدا بوونیان نییە. جووڵانەوەی وەک ڕاپەڕین و داهاتووخوازی لەلایەنی خەڵکی ترەوە بە ھیچخواز لە قەڵەم دراون.

ھەروەھا ھیچخوازی خەسڵەتێکە کە دەدرێتە پاڵ کات و دەمەکان: بۆ نموونە جان بۆدریارد لە پاڵ چەند کەسانێکی تر سەردەمی پۆست مۆدێرنێتی (پۆست مۆدێرنێتی باری ئابووی و کەلتووری کۆمەڵگەیەکە کە دوای نوێخوازی ھاتۆتە ئاراوە) بە ھیچخواز دەزانن، ھەروەھا ھەندێک لە خواناسە دینییەکان و کەسایەتییە دینییە دیارەکان دووپاتیان کردووەتەوە کە پۆست مۆدێرنێتی یان زۆرینەی لایەنەکانی نوێخوازی ڕەتکردنەوەیەکی باوەڕدارییان لەگەڵدایە، وە بێ باوەڕی بە مەزھەبەکانی ئەوان ھیچخوازی دەنوێنێت.


زیاتر...

وتاری ھەڵبژێردراو ٢

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٢

لە چەپەوە بۆ ڕاست، لە سەرەوە بۆ خوارێ: سۆرێن کیەرکێگۆر, فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی, فریدریش نیچە, ژان پۆل سارتر

ئێگزیستانسیالیزم یان بوونخوازی (بە ئینگلیزی: Existentialism) دەستەواژەیەکە کە بۆ بەرھەمەکانی ھەندێک لە فەیلەسووفانی کۆتایی سەدەی ١٩ و سەدەی ٢٠ـەمی زایینی بەکاردێ کە سەرەڕای قوتابخانە جیاوازەکانیان لە سەر ئەم باوەڕە ھاودەنگن کە بیرکردنەوەی فەلسەفی بە بابەتی مرۆڤ دەست پێدەکات نە بەتەنیا بابەتی بیرکردنەوە. بە ئاوڕدانەوە لە بەرھەمەکانی نیچە و کیەرکێگۆر، بزووتنەوی ئێگزیستانسیالیزم لە سەدەی بیستەم لەلایەن ھایدگەر، سارتر و مێرلائۆ پۆنتی پەرەی پێدرا و بڵاوبووە. ھایدگێر ڕای خۆی لە دژی فەلسەفەی دیاردەناسی ھوسێرل بە دەربڕینی ئەوەیکە مرۆڤ لە ژیانی کۆمەڵایەتی جێدەگرێ و نەتوانینی ئێمە بۆ تیۆریزەکردن لە دەرەوەی ئەو چوارچێوە، باسکردووە. سارتر و پۆنتی، ئێگزیستانسیالیزمیان بە پرۆسەی باڵادەست و ئەقڵانەی سەردەمی پاش شەڕ لە ئەورووپا دەگۆڕن. سۆرێن کیەرکێگۆر بە گشتی وەک ھەوەڵین فەیلەسووفی ئێگزیستانسیالیزم لەقەڵەم دەدرێ، گەرچی ئەو، دەستەواژەی ئێگزیستانسیالیزمی بەکار نەھێناوە.

بە پێی تێڕوانینەکانی ژان پۆل سارتر، مرۆڤ ئەو شتەیە کە بۆخۆی دەیھەوێ. گوڵێک، یان خود کرمێک ناتوانێ بۆ خۆی، خۆی ساز بکات؛ لە بەر ئەوەی کە ئەمانە دوو لایەنیان ھەیە، لایەنی گەوھەر و لایەنی ھەبوون. لێرەدا گەوھەر بەر لە ھەبوون دێ. گوڵ ئەو کاتە دەبێتە گوڵ کە خۆی لەگەڵ گەوھەری گوڵ ڕێک بخات. بەڵام مرۆڤ جیاوازە. لە مرۆڤدا ھەبوون بەر لە گەوھەر دێ. مرۆڤ سەرەتا ھەیە و پاشان بچم دەگرێ. مرۆڤ بۆخۆی گەوھەری دەروونی خۆی دەخوڵقێنێ.

زیاتر...

وتاری ھەڵبژێردراو ٣

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٣ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٣

وتاری ھەڵبژێردراو ٤

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٤ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٤

وتاری ھەڵبژێردراو ٥

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٥ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٥

وتاری ھەڵبژێردراو ٦

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٦ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٦

وتاری ھەڵبژێردراو ٧

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٧ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٧

وتاری ھەڵبژێردراو ٨

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٨ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٨

وتاری ھەڵبژێردراو ٩

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٩ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٩

وتاری ھەڵبژێردراو ١٠

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/١٠ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/١٠

وتاری ھەڵبژێردراو ١١

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/١١ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/١١

وتاری ھەڵبژێردراو ١٢

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/١٢ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/١٢

وتاری ھەڵبژێردراو ١٣

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/١٣ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/١٣

وتاری ھەڵبژێردراو ١٤

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/١٤ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/١٤

وتاری ھەڵبژێردراو ١٥

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/١٥ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/١٥

وتاری ھەڵبژێردراو ١٦

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/١٦ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/١٦

وتاری ھەڵبژێردراو ١٧

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/١٧ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/١٧

وتاری ھەڵبژێردراو ١٨

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/١٨ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/١٨

وتاری ھەڵبژێردراو ١٩

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/١٩ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/١٩

وتاری ھەڵبژێردراو ٢٠

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٢٠ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٢٠

وتاری ھەڵبژێردراو ٢١

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٢١ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٢١

وتاری ھەڵبژێردراو ٢٢

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٢٢ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٢٢

وتاری ھەڵبژێردراو ٢٣

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٢٣ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٢٣

وتاری ھەڵبژێردراو ٢٤

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٢٤ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٢٤

وتاری ھەڵبژێردراو ٢٥

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٢٥ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٢٥

وتاری ھەڵبژێردراو ٢٦

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٢٦ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٢٦

وتاری ھەڵبژێردراو ٢٧

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٢٧ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٢٧

وتاری ھەڵبژێردراو ٢٨

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٢٨ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٢٨

وتاری ھەڵبژێردراو ٢٩

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٢٩ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٢٩

وتاری ھەڵبژێردراو ٣٠

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٣٠ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٣٠

وتاری ھەڵبژێردراو ٣١

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٣١ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٣١

وتاری ھەڵبژێردراو ٣٢

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٣٢ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٣٢

وتاری ھەڵبژێردراو ٣٣

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٣٣ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٣٣

وتاری ھەڵبژێردراو ٣٤

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٣٤ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٣٤

وتاری ھەڵبژێردراو ٣٥

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٣٥ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٣٥

وتاری ھەڵبژێردراو ٣٦

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٣٦ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٣٦

وتاری ھەڵبژێردراو ٣٧

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٣٧ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٣٧

وتاری ھەڵبژێردراو ٣٨

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٣٨ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٣٨

وتاری ھەڵبژێردراو ٣٩

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٣٩ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٣٩

وتاری ھەڵبژێردراو ٤٠

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٤٠ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٤٠

وتاری ھەڵبژێردراو ٤١

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٤١ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٤١

وتاری ھەڵبژێردراو ٤٢

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٤٢ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٤٢

وتاری ھەڵبژێردراو ٤٣

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٤٣ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٤٣

وتاری ھەڵبژێردراو ٤٤

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٤٤ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٤٤

وتاری ھەڵبژێردراو ٤٥

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٤٥ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٤٥

وتاری ھەڵبژێردراو ٤٦

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٤٦ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٤٦

وتاری ھەڵبژێردراو ٤٧

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٤٧ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٤٧

وتاری ھەڵبژێردراو ٤٨

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٤٨ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٤٨

وتاری ھەڵبژێردراو ٤٩

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٤٩ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٤٩

وتاری ھەڵبژێردراو ٥٠

دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٥٠ دەروازە:فەلسەفە/وتاری ھەڵبژێردراو/٥٠