بزووتنەوەی ڕێککەوتنی نیشتیمانیی عێراق

بزووتنەوەی ڕێککەوتنی نیشتیمانیی عێراق
دامەزران	١ی کانوونی دووەمی ١٩٩١
وڵات	عێراق
ئایدۆلۆژیای سیاسی	دنیاخوازی
شوێنی بارەگاکان	عێراق
وێبگە	http://www.wifaq.com/
لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە

بزووتنەوەی ڕێککەوتنی نیشتمانیی یەکێکە لە حیزبە سیاسییە لیبراڵەکانی عێراق بە سەرۆکایەتی ئەیاد عەلاوی سەرۆک وەزیرانی پێشووی عێراق. حیزبەکە لەکاتی شەڕ کەنداو لە ساڵی ١٩٩١ پێکھێنرا وەک حیزبێک کە دژایەتی حکوومەتی سەددام حوسێن دەکات.

مێژوو

حیزبەکە وەشانی عەلمانی ئاڵای عێراق بەبێ ئەو تەکبیرەی کە سەددام زیادی کردبوو وەک ھێمایەک لە دژی ڕژێمی بەعس بەکاریھێنا

لە کاتی جەنگی کەنداودا وەک گروپێکی ئۆپۆزسیۆنی سەددام حوسێن دامەزرا. لەو کاتەدا چالاکترین دوو گروپی دژە سەددام بریتی بوون لە ئەنجومەنی باڵای شۆڕشی ئیسلامی و حیزبی دەعوە؛ ھەردووکیان حیزبە شیعە ئیسلامییەکانی ژێر پشتیوانی ئێران بوون کە بنەچەیان عێراقی بوو، بەڵام لە ناو ئێرانەوە کاریان دەکرد و لەوێوە پشتیوانیان لێ دەکرا. ھەردوو حیزبەکە لای ھێزە ڕۆژاواییەکان و عەرەبستانی سعوودی پەسەند نەبوون، کە مێژوویەکی درێژیان لە پەیوەندی خراپ لەگەڵ ئێراندا ھەبوو. بۆیە ڕێککەوتنی نیشتمانیی وەک بەدیلێک دامەزرا کە بە شێوەیەکی سەرەکی بە پارەی سعوودیە دابین دەکرا و پاڵپشتی زیادەشی لەلایەن بەریتانیا و ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە بۆ دەھات.

ئەندامانی حیزب بە زۆری لە کارمەندانی سەربازی و ئەمنی پێکھاتبوون کە لە سوپای عێراق لە سەردەمی دەسەڵاتی سەددام حوسێن جیابووبوونەوە.

حیزبەکە لە نێوان ساڵانی ١٩٩٢ بۆ ١٩٩٥ ھێرشی لەناو عێراقدا ڕێکخست بۆ نیشاندانی تواناکانی وەک گروپێکی چەکدار، بەڵام ئەم ھێرشانە کاریگەرییەکی کەمیان لەسەر حکوومەت ھەبوو. لە ئابی ١٩٩٥دا، حوسێن کامیل مەجید کە زاوای سەددام بوو، ڕێگەی بە حیزبەکە دا لە ئوردنەوە کار بکات دوای ئەوەی ئەویش جیابووەوە. بە پێچەوانەی ستراتیژی کۆنگرەی نەتەوەیی عێراق کە ھاندانی شۆڕش بوو لە نێوان کەمینە ناڕازییەکانی عێراق، ڕێککەوتنی نیشتمانیی پێی وابوو باشترین ڕێگە بۆ لادانی سەددام ڕێکخستنی کودەتایەک بوو لە نێوان دەزگا سەربازی و ئەمنییەکانی عێراقدا. بۆ ئەم مەبەستەش، وەفای نیشتمانی بە ھاوکارییەکی نزیک لەگەڵ دەزگای ھەواڵگریی ناوەندی، بەشداری لە کودەتایەکدا کرد دژی سەددام لە ساڵی ١٩٩٦دا. بەڵام بریکارانی دڵسۆزی سەددام دزەیان کردبووە ناو ڕێککەوتنی نیشتمانییەوە و لە حوزەیرانی ١٩٩٦دا، ٣٠ ئەفسەری سەربازی عێراقی لەسێدارە دران و ١٠٠ کەسی تر بەھۆی گومانی پەیوەندییان بەو حیزبە دەستگیرکران. عەلاوی بانگەشەی ئەوەی کردووە کە حیزبەکە تا مانگی ئازاری ١٩٩٨ لە عێراقدا بە چالاکی ماوەتەوە.

لەگەڵ ڕووخانی سەددام، ڕێککەوتنی نیشتمانیی چووە ناو عێراق و ڕۆڵێکی سەرەکی لە حکوومەتی داگیرکاریدا گێڕا. بەھۆی دروستبوونی ناکۆکی لە نێوان ویلایەتە یەکگرتووەکان و کۆنگرەی نەتەوەیی عێراق، ڕۆڵی ڕێککەوتنی نیشتمانیی زیاتر بەھێز بوو و عەلاوی لە ٢٨ی ئایاری ٢٠٠٤ وەک سەرۆک وەزیرانی عێراق ڕاگەیەندرا. لەژێر دەسەڵاتی عەلاویدا، ڕێککەوتنی نیشتمانیی وەک بەشێک لە ھاوپەیمانی «لیستی عێراقی» بەشداری لە ھەڵبژاردنەکانی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ی عێراقدا کرد. لە ھەڵبژاردنەکانی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥دا، بەشێک بوو لە ھاوپەیمانی «لیستی نیشتمانیی عێراق».