شۆڕشی ئەمەریکا

لە ویکیپیدیاوە، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان

شۆرشی ئەمەریکا ئەو جوڵانەوە بوو کە لە نیوەی دووەمی سەدەی ھەژدە دەستی پێکرد کاتێ سێزدە کۆڵۆنی بڕیاریاندا چیتر ملکەچی پەرلەمانی بریتانیا نەبن سەربەخۆ بن لە ئیمپراتۆریەتی بریتانیا ئەو سێزدە کۆلۆنییە دواتر بونە ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمەریکا. لە ساڵی ١٧٧٤ ئەو کۆلۆنیانە ھەموو بەرپرسە بریتانیەکانیان دەرکرد و کۆنگرسی ھەرێم یان پێکھێنا، ھەر لەبەر ئەوە بریتانیەکان ھێزی سەربازین نارد بۆ ڕروبەرروبرونەوەی کۆلۆنیەکان، لە ڕێی دووەم کۆنگرێسی کێشوەریەوە ئەمەریکیەکان ڕووبەرووبوونەوەیەکی سەربازیان رێکخست کە ناسرا بە «شۆڕشی ئەمەریکا» ھەروەھا «شۆڕشی سەربەخۆی ئەمەریکا» (١٧٧٦ - ١٧٨٣)، بریتانیەکان ھێزە دەریایەکانیان بەکارھێنا بۆ گەمارۆ دانی کەنارەکانی ئەتلەنتیک و ناردنی ھێزی داگیرکردن بۆ کەنارەکان لە ١٧٧٦ بریتانیەکان بۆستنیان لە دەست دا بەڵام دوواتر نیویۆرک یان گرتەوە.

لە ١٧٧٨ یەکەم سوپای بریتانی گیرا و دوای ئەوەش فەڕەنسا چووە جەنگەکەوە وەک ھاوپەیمانی ئەمەریکیەکان بەوەش بەڵانسی ھێزە دەریاییەکان ھاوتا بووەوە و دوای ئەوەی لە ١٧٨١ سوپای دووەمی بریتانیەکان گیرا لە یۆرک تاون جەنگەکە بە شێوەیەکی کاریگەر یەکلابووەوە و لە ساڵی ١٧٨٣ بریتانیا پەیماننامەی ئاشتیان ئیمزا کرد، بەمەش لە کۆتای ١٨٨٣ نەتەوە نوێکە زۆرینەی کەنارەکانی ڕۆژھەڵاتی کۆنترۆل کرد.