جەک نیکڵسۆن

لە ویکیپیدیاوە، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
لەدایکبوون جان جۆزێف نیکڵسۆن
1937
نیۆیۆرک
نیشتەجێ ئەمەریکا
نەتەوە ئەمەریکا
پیشە ئەکتەر
خەڵاتەکان ئاکادمی ئاوارد

جان جۆزێف نیکڵسۆن ، ناسیاو بە جەک نیکڵسۆن، ئەکتەر، دەرھێنەر و سیناریۆنووسی بەناوبانگی ئەمریکی، لەدایک‌بووی ١٩٣٧ زایینی کە بۆ شێوە کردنی سەرکەوتووی کەساییەتیە تووڕەکان، ناوبانگی جیھانی ھەیە.

نیکڵسۆن ١٢جار پاڵێوراوی خەڵاتی ئاکادمی ئاوارد بووە و ٣جار خەڵاتەکەی بردوەتەوە؛ ٢دانە بۆ باشترین ئەکتەر و ١دانە بۆ باشترین ئەکتەری پشتیوان. جەک یەکێک لەو تەنیا دوو کەسەی بوو کە لە ساڵانی ١٩٦٠بەم لاو‌ە لە کاتێکدا بۆ ھەردوو خەڵاتی باشترین ئەکتەر و باشترین ئەکتەری پشتیوان پاڵێوراو بووھ؛ ئەوی تر مایکەل کەین بووە. نیکڵسۆن ٧جار بووتە خاوەن خەڵاتی گۆڵدێن گڵۆب و خەڵاتی شانازی سەنتەری کێنێدی وەر گرتووە لە ساڵی ٢٠٠١دا. لە ١٩٩٤دا بووە یەکێک لە لاوترین ئەکتەرەکانی ھەڵبژاردراوی American Film Institute بۆ گرتنی خەڵاتی تەرخانی تەمەن.

چەن دانە لە فیلمە سەرنجڕاکێشەکانی ئەمانەن :

  • Easy Rider
  • Five Easy Pieces
  • Chinatown
  • One Flew Over the Cuckoo's Nest
  • The Passenger
  • The Shining
  • Terms of Endearment
  • Batman ، A Few Good Men
  • As Good as It Gets
  • About Schmidt
  • Something's Gotta Give
  • The Departed

سەردەمەکانی ژیان[دەستکاری]

ژیانی پێشوو[دەستکاری]

نیکڵسۆن لە مەنھەتەنی نیویۆرکدا‌ لە دایک‌بووە. دایکی کچێکی ڕیکلامدەر بوو بە ناوی جوون فرانچێس نیکڵسۆن (June Frances Nicholson)؛ جوون ٦مانگ پێش دنیا ھاتنی جەک، شووی کرد بە پیاوێکی ئیتاڵی-ئەمریکی وەک خۆی ڕیکلامدەر بە ناوی دۆناڵد فۆرچیلۆ (Donald Furcillo). ئەگەرچی ئەو پیاوە بڕیاری وەرگرتنی مناڵەکەی دابوو بەڵام دایکی جوون پێی خۆش بوو مناڵاکە لای خۆی ڕاگرێ.

نووسەری ژیاننامە‌ی نیکڵسۆن بە ناوی پاتریک مەک‌گیلیگان (Patrick McGilligan) لەسەر ئەو بڕوایەیە کە ئەو کابرایەی وا بەڕێوبەری کاروباری جوون نیکڵسۆن وەک مەنەیجەر بووە باوکی مناڵەکەیە. بیر و ڕاکان سەبارەت بەوە جیاوازن ، بەڵام خۆی جەک نیکڵسۆن زۆر ئەوەی لا گرینگ نیە و بە شوێنی نەکەوتە تەنانەت ڕێگەی نەداوە بە تاقی‌کردنەوەی خوێن ڕەگەزەکەی بدۆزرێتەوە. دایکی خۆی بە ئیرلەندی، ئاڵمانی، ھۆلەندی دەزانی بەڵام لە کۆتاییدا ئەو بنەماڵە خۆیان بە ئیرلەندی دەناساند.

نیکڵسۆن لای داپیری گەورە بوو. وای دەزانی ئەوە دایکی و بە دایکی ڕاستقینەی خۆی وای دەزانی خۆشکیەتی. تاکوو لە ١٩٧٤دا ڕۆژنامەنووسێک دوای لێ کۆڵینەوە ڕاستەکەی دەرخست. ھەڵبەت ئەو کاتە ھەردوو داپیر و دایکی مردبوون. نیکڵسۆن سەبارەت بە کەسایەتی باوکی دەڵی: "تاکە دایک و داپیرم دەیانزانی کێە باوکم، ئەوانیش ئیتر بە کەس ناتوانن بڵێن."

نیکڵسۆن لە نیو جێرسی گەورە بوو. لەسەر بڕوا کاتۆلیکەکی دایکی. لە ناوەندی بە دەڵخەک پۆلەکەیان دەناسی. لە شانۆی قۆتابخانە‌ چەن خەڵاتی گرت کە بە شانازیەکانی خۆی دەزانێت تا ئێستا.

ئەکتەری پێشوو[دەستکاری]

کاتی ھاتنی بۆ ھۆڵیوود پیشەکەی زۆر سووک و ورد بوو. کاتێ پێشنیاری پیشەیەکی نەختێ باشتریان پێ‌دا لەبەر ھیوای بوون بە ئەکتەر ڕەدی کردەوە. لە کۆتایی ساڵانی ٥٠ و ساڵانی دەستپێکی ٦٠ سەرقاڵی چەن کاری کەم بایەخ بوو. دەگەل چەن دەرھێنەر یەکتریان ناسی.

بەرەو پێش‌کەوتن[دەستکاری]

دوای ئەوەی نیکڵسۆن خۆی ناساند و بەھرەمەندیەکانی خۆی پیشان کاربەدەستان دا، لە چەن شوێن لە پشت کامێراش کاری کرد. لە نووسینی سیناریۆ و دەرھێنان. بە کایە لە فیلمی (Easy Rider) لە دەرھێنانی دێنیس ھووپێر لە دەوری پارێزەرێکی ھەمیشە سەرخۆش یەکەم پاڵێوراوی ئۆسکاری بۆ خەڵات ھێنا. لە ساڵی ١٩٧٠ بوو بە پاڵێوراوی باشترین ئەکتەر بۆ نواندنی نەخشێکی لەخۆدەرھێناو لە فیلمی (Five Easy Pieces) کە وتە بەناوبانگەکەی سەبارەت بە ساڵاتی مریشکی تێدایە سەبارەت بە وەدەست ھێنانی ئەوەی ئەتەوێ. ھەر لەو ساڵەدا لە فیلمی (On A Clear Day You Can See Forever) وە دەر کەوت.

ئەو فیلمانەی دی نیکڵسۆن وا سەرنج ڕا دەکێشن، دوایین وردەکارییەکان (The Last Detail) لە ساڵی ١٩٧٣ کە خەڵاتی باشترین ئەکتەری لە میھرەجانی فیلمی کەن وەرگرت بۆی و ھەروەھا پاڵێوراوی باشترین ئەکتەری دەوری سەرەکی ئۆسکار. فیلمی گەڕەکی چینیەکان (Chinatown) لە دەرھێنانی ڕۆمان پۆلانسکی (Roman Polanski) لە ١٩٧٤دا.

نوێنەرایەتی ئەمریکا[دەستکاری]

نیکڵسۆن یەکەمین خەڵاتی باشترین ئەکتەری ئۆسکاری بۆ نەخشاندنی دەوری ڕاندڵ پی مۆڕفی لە فیلمی (One Flew Over the Cuckoo's Nest) وەر گرت لە ساڵی ١٩٧٥دا. دوای ئەوە بوو کە درێژەی دا بە بینینی دەوری سەیر لە فیلمەکاندا دوایین دەوڵەمەند(The Last Tycoon) بەرامبەر بە ڕابێرت دێ‌نیرۆ دەورێکی چکۆلەی بینی. لە فیلمی (The Missouri Breaks) کایەی کرد بە دەورێکی چکۆلە تەنھا بۆ ئەوەی دەگەڵ مارلۆن بڕاندۆ ھاوکایە بێت.

ئەگەرچی سەرنجی ئاکادمی ئاوارد ڕانەکێشرا بۆ فیلمی درەوشانەوە‌(The Shining) لە دەرھێنانی ستەنلی کووبریک (Stanley Kubrick) لە ساڵی ١٩٨٠دا ، بەڵام ئەوە یەکێک لە بەناوبانگترین بەرھەمەکانی نیکڵسۆن بوو. بۆ کایە لە فیلمی (Terms of Endearment) لە ساڵی ١٩٨٣دا خەڵاتی باشترین ئەکتەری پشتیوانی ئاکادمی ئاواردی وەرگرت. نیکڵسۆن بە دەور بینین لەو فیلمانە لە ساڵانی ٨٠ بەردەوام بوو :

  • (The Postman Always Rings Twice ) لە ساڵی ١٩٨١
  • (Reds) لە ساڵی ١٩٨١دا
  • (Prizzi's Honor) لە ١٩٨٥دا
  • (The Witches of Eastwick) لە ساڵی ١٩٨٧
  • (Ironweed ) لە ساڵی ١٩٨٧

لە ١٩٨٩دا نیکڵسۆن لە فیلمی بەتمەن (Batman) لە دەوری نەخۆشی پیاوکوژی ئاڵۆزاو بە ناوی جۆکێر (The Joker) کایەی کرد. فیلمەکە لە ئابووریدا سەرکەوتوو بوو ئەوەندەی ٦٠ملیۆن دۆلاری بۆ نیکڵسۆن تێدا بوو. پلان داندرا لە ساڵی ١٩٩٩دا نیکڵسۆن لە بەشی پەنجەمی بەتمەن بەناوی بەتمەنی سەرکەوتوو (Batman Triumphant) دەور ببینێت. بەڵام بە ھۆیێکی نادیار ھەڵوەشێندراوە پلانەکە. ئێستا جەک نیکڵسۆن تاکە زیندوی ئەو کەسانەیە وا لە فیلمەکانی بەتمەن‌دا دەوری جۆکێریان دیوە. سێزار ڕۆمێرۆ لە زنجیرەی بەتمەن لە تی‌ڤی‌دا بەشدار بوو لە ١٩٩٤دا مرد. ھەروەھا ھێز لێجێر(Heath Ledger) ئەو ئەکتەرەی لە فیلمی (The Dark Knight) دەوری جۆکێری بوو ھەر لە ٢٠٠٨دا مرد.

بۆ بینینی دەور لە فیلمی ئەو تاکە چەن پیاوە چاکە‌ (A Few Good Men ) لە ساڵی ١٩٩٢دا پاڵێوراوی خەڵاتی ئاکادمی ئاوارد بوو دیسان. لەو فیلمەدایە کە لە دیمەنێکی دادگادا ئەو وتە بەناو بانگەی دەڵێ: "تو ناتوانی لە ڕاستی تێ بگەی".

نیکڵسۆن لە ساڵی ١٩٩٧دا بە بینینی دەور لە فیلمی ھەر ئەوەندە باش کە دێتە پێش (As Good as It Gets) دیسان بووە بەرندەی خەڵاتی باشترین ئەکتەری ئاکادمی ئاوارد . ھاوکایەکەی نیکڵسۆن لەو فیلمەدا لە دەوری پێش‌خزمەتێکی ڕستووران ، ھەروەھا بووە بەرندەی باشترین ئەکتەری ژنی ئاکادمی ئاوارد.

لە ساڵی ٢٠٠١دا نیکڵسۆن بووە یەکەمین بەرندەی خەڵاتی ستانیسلاڤسکی لە میھرەجانی نێو دەوڵەتی مۆسکۆدا.

نیکڵسۆن خۆشی لە یاری بەسکتباڵ دێت و ئەو جۆرەی خۆی باسی کردە لە تەواوی تەمەنیدا مەنچستەر یۆنایتێدی خۆش ویستووە.

ئەو ساڵانەی دوایی[دەستکاری]

لە فیلمی سەبارەت بە شمیت(About Schmidt) لە ساڵی ٢٠٠٢دا نیکڵسۆن نەخشی پیاوێک بە تەمەنی ھیلاک لە ژیان دەگێڕی کە ژیانی پاش مردنی ژنەکەی سەرانسەر گۆڕاوە. بۆ ئەو دەورە بووە پاڵێوراو بۆ خەڵاتی باشترین ئەکتەری ئاکادمی ئاوارد. لە فیلمێکی کۆمێدی‌دا بە ناوی بەڕێوبەری تووڕەیی (Anger Management) لە دەوری دووکتەرێکی دەروونناس بەرامبەر بە لاوێکی خراپ‌بەخت بە کایەی ئادام سەندلێر کایە دەکا. لە ساڵی ٢٠٠٣دا لە فیلمی شتێک ھەر دەگاتە بەرەوە‌ (Something's Gotta Give) لە دەوری پیرەپیاوێکی ژن‌باز کایە دەکا کە گیرۆدەی دایکی کچ‌دۆستی ئەبێ کە دایانا کیتۆن(Diane Keaton) کایەی دەکا. لە ساڵی ٢٠٠٦دا لە فیلمێک لە دەرھێنانی مارتین سکۆرسیزی کایە دەکات کە فیلمە ئەبێنتە برندەی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین فیلم؛ لەو فیلمەدا نیکڵسۆن دوای چەن ساڵ گڕاوە بۆ بەشی دەورە ڕەشەکانی تاوانباری . لەم فیلمەدا مەت دەیمۆن(Matt Damon) و لیۆناڕدۆ دی‌کاپێریۆ (Leonardo DiCaprio) کایە دەکەن.

فیلمێکی دی بە ناوی (The Bucket List) دەگەڵ مۆرگان فری‌مەن (Morgan Freeman ) وەک دوو پیاوی پیری نزیک مردن کە ویستەکانی کۆتاییان پێرست کردوو، دەور ئەبینێت. ئەو فیلمە لە کۆتایی ٢٠٠٧ و سەرەتای ٢٠٠٨دا بەرچاو کەوت.

نیکڵسۆن تا ئەم سەردەمە دەگەڵ ژمارەیەکی زۆر ئەکتەر و مۆدێلی ژن پەیوەندی ڕۆمانسی ھەبووە. بۆ نموونە میشێل فیلیپس (Michelle Phillips)، بێبێ بوێڵ(Bebe Buell)، لارا فلین بۆیڵ(Lara Flynn Boyle). درێژەدارترین پەیوەندی دەگەڵ ئانجێلیکا ھۆستۆن(Anjelica Huston)دا بووە بۆ ماوەی ١٦ساڵ لە نێوان ١٩٧٣تا ١٩٨٩، ئانجێلیکا کچی دەرھێنەر جان ھۆستۆن (John Huston) بوو.

نیکڵسۆن ھاوڕێی نزیکی دەرھێنەری بەناوبانگ ڕۆمان پۆلانسکی بووە و ھەیە. نیکڵسۆن لە ڕووداوەی ناخۆشەکانی ژیانی پۆلانسکی‌دا ، وەک کۆژرانی ژنەکەی پشتیوانی بووە.

لە چاوپێکەوتنێکی میدیا دا وتی :" من باوەڕم چی‌دی بە خوا نەماوە بەڵام سەرم سووڕە ئەما کێ کردوویەتی." ھەر ئەو بڕوایەی لە فیلمی (The Bucket List) دا دووبارە کردوەتەوە.

ئەگەرچی نیکڵسۆن لە میدیاکان و ناو جەماوەر زۆر باسی بڕوا سیاسیەکانی ناکات، بەڵام لە ٢٠٠٨دا وتی کە بە درێژەی تەمەنی دیمۆکڕاتی بوو. لە ھەڵبژاردنەکەی سەرۆک کۆماری وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ساڵی ٢٠٠٨ پاڵپشتی ھیلاری کلینتۆن بوو.

خەڵاتەکانی ئاکادمی ئاوارد[دەستکاری]

نیکڵسۆن لە ٥ دەساڵان بۆ وەرگرتنی خەڵاتی ئاکادمی ئاوارد پاڵێوراو بوو (ھەم بۆ ئەکتەری دەوری سەرەکی و ھەم بۆ ئەکتەری پشتیوان) : ساڵانی ٦٠، ٧٠، ٨٠، ٩٠ و ساڵانی دوا ٢٠٠٠. ئەو ئەکتەرانەی دی وا ئەو شانازیەیان ھەیە، مایکەل کەین(Michael Caine) و پۆل نیۆمەن(Paul Newman) بوون. نیکڵسۆن سەرجەم ١٢جار پاڵێوراو بوو: ٨جار بۆ باشترین ئەکتەر و ٤جار بۆ باشترین ئەکتەری پشتیوان. ئەو زیاترین جار بووە بە پاڵێوراوی وەرگرتنی خەڵات لە مێژووی ئاکادمی ئاوارد. دگەڵ واڵتێر بڕێنان (Walter Brennan) بە گرتنی ٣جار خەڵات پلەی دووھەمیان ھەیە پێکەوە لە گرتنی خەڵاتی ئۆسکار.

نیکڵسۆن ھەروەھا بۆ ٧جار پێشکەش کەری مەراسیمی خەڵات‌دانی ئۆسکار بووە. لە ٧٩ھۆمین مەراسیم‌دا بە سەرێکی تاشراو ئامادە بوو؛ لەبەر دەور بینین لە فیلمە نوێکەیدا. نیکڵسۆن لە ئاکادمی ئاوارددا خاوەن ڕایە .



ساڵ فیلم خەڵات بەرندھ
١٩٦٩ Easy Rider Best Actor in a Supporting Role Gig Young – They Shoot Horses، Don't They?
١٩٧٠ Five Easy Pieces Best Actor in a Leading Role Patton
١٩٧٣ The Last Detail Best Actor in a Leading Role Jack Lemmon – Save the Tiger
١٩٧٤ Chinatown Best Actor in a Leading Role Art Carney – Harry and Tonto
١٩٧٥ One Flew Over the Cuckoo's Nest Best Actor in a Leading Role Jack Nicholson as Randall P. McMurphy
١٩٨١ Reds Best Actor in a Supporting Role Arthur
١٩٨٣ Terms of Endearment Best Actor in a Supporting Role Jack Nicholson as Garrett Breedlove
١٩٨٥ Prizzi's Honor Best Actor in a Leading Role Kiss of the Spider Woman
١٩٨٧ Ironweed Best Actor in a Leading Role Wall Street
١٩٩٢ A Few Good Men Best Actor in a Supporting Role Gene Hackman – Unforgiven
١٩٩٧ As Good as It Gets Best Actor in a Leading Role Jack Nicholson as Melvin Udall
٢٠٠٢ About Schmidt Best Actor in a Leading Role The Pianist

پێرستی فیلمەکان[دەستکاری]

ساڵ فیلم دەور خاڵ
١٩٥٨ The Cry Baby Killer Jimmy Wallace
١٩٦٠ Too Soon to Love Buddy
The Wild Ride Johnny Varron
The Little Shop of Horrors Wilbur Force
Studs Lonigan Weary Reilly
١٩٦٢ The Broken Land Will Brocious
١٩٦٣ The Terror French soldier uncredited - director
The Raven Rexford Bedlo
١٩٦٤ Flight to Fury Jay Wickham
Ensign Pulver Dolan
Back Door to Hell Burnett
١٩٦٥ Ride in the Whirlwind Wes
١٩٦٦ The Shooting Billy Spear
١٩٦٧ The St. Valentine's Day Massacre Gino، Hit Man uncredited
Hells Angels on Wheels Poet
١٩٦٨ Psych-Out Stoney
١٩٦٩ Easy Rider George Hanson Nominated - Academy Award for Best Supporting Actor
Nominated - BAFTA Award for Best Supporting Actor
Nominated - Golden Globe Award for Best Supporting Actor - Motion Picture
١٩٧٠ On A Clear Day You Can See Forever Tad Pringle
The Rebel Rousers Bunny
Five Easy Pieces Robert Eroica Dupea Nominated - Academy Award for Best Actor
Nominated - Golden Globe Award for Best Actor - Motion Picture Drama
١٩٧١ Carnal Knowledge Jonathan Fuerst Nominated - Golden Globe Award for Best Actor - Motion Picture Drama
A Safe Place Mitch
Drive، He Said Director
١٩٧٢ The King of Marvin Gardens David Staebler
١٩٧٣ The Last Detail Billy "Bad Ass" Buddusky BAFTA Award for Best Actor
Nominated - Academy Award for Best Actor
Nominated - Golden Globe Award for Best Actor - Motion Picture Drama
١٩٧٤ Chinatown J.J. 'Jake' Gittes BAFTA Award for Best Actor
Golden Globe Award for Best Actor - Motion Picture Drama
Nominated - Academy Award for Best Actor
١٩٧٥ The Fortune Oscar Sullivan aka Oscar Dix
One Flew over the Cuckoo's Nest Randle Patrick McMurphy Academy Award for Best Actor
BAFTA Award for Best Actor
Golden Globe Award for Best Actor - Motion Picture Drama
The Passenger David Locke
Tommy The Specialist
١٩٧٦ The Missouri Breaks Tom Logan
The Last Tycoon Brimmer
١٩٧٨ Goin' South Henry Lloyd Moon Also director
١٩٨٠ The Shining Jack Torrance
١٩٨١ The Postman Always Rings Twice Frank Chambers
Ragtime Pirate at beach uncredited
Reds Eugene O'Neill BAFTA Award for Best Supporting Actor
Nominated - Academy Award for Best Supporting Actor
Nominated - Golden Globe Award for Best Supporting Actor - Motion Picture
١٩٨٢ The Border Charlie Smith
١٩٨٣ Terms of Endearment Garrett Breedlove Academy Award for Best Supporting Actor
Golden Globe Award for Best Supporting Actor - Motion Picture
١٩٨٥ Prizzi's Honor Charley Partanna Nominated - Academy Award for Best Actor
Golden Globe Award for Best Actor - Motion Picture Musical or Comedy
١٩٨٦ Heartburn Mark Forman
١٩٨٧ The Witches of Eastwick Daryl Van Horne
Broadcast News Bill Rorich
Ironweed Francis Phelan Nominated - Academy Award for Best Actor
Nominated - Golden Globe Award for Best Actor - Motion Picture Drama
١٩٨٩ Batman Joker / Jack Napier Nominated - BAFTA Award for Best Supporting Actor
Nominated - Golden Globe Award for Best Actor - Motion Picture Musical or Comedy
١٩٩٠ The Two Jakes J.J. 'Jake' Gittes Also director
١٩٩٢ Man Trouble Eugene Earl Axline، aka Harry Bliss
A Few Good Men Col. Nathan R. Jessep Nominated - Academy Award for Best Supporting Actor
Nominated - Golden Globe Award for Best Supporting Actor - Motion Picture
Hoffa James R. 'Jimmy' Hoffa Nominated - Golden Globe Award for Best Actor - Motion Picture Drama
١٩٩٤ Wolf Will Randall
١٩٩٥ The Crossing Guard Freddy Gale
١٩٩٦ Blood and Wine Alex Gates
The Evening Star Garrett Breedlove
Mars Attacks! President James Dale / Art Land
١٩٩٧ As Good as it Gets Melvin Udall Academy Award for Best Actor
Golden Globe Award for Best Actor - Motion Picture Musical or Comedy
١٩٩٩ Golden Globe - Cecil B. DeMille Award
٢٠٠١ The Pledge Jerry Black
٢٠٠٢ About Schmidt Warren R. Schmidt Nominated - Academy Award for Best Actor
Nominated - BAFTA Award for Best Actor
Golden Globe Award for Best Actor - Motion Picture Musical or Comedy
٢٠٠٣ Anger Management Dr. Buddy Rydell
Something's Gotta Give Harry Sanborn Nominated - Golden Globe Award for Best Actor - Motion Picture Musical or Comedy
٢٠٠٦ The Departed Francis 'Frank' Costello Nominated - BAFTA Award for Best Supporting Actor
Nominated - Golden Globe Award for Best Supporting Actor - Motion Picture
٢٠٠٧ The Bucket List Edward Cole