جەلال دەباغ

لە ویکیپیدیاوە، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
جەلال دەباغ
لەدایکبوون ١٢ی ئایاری ١٩٣٩
سلێمانی
نەتەوە کورد

جەلال دەباغ لەدایکبووی ١٢ی ئایاری ١٩٣٩ لە سلێمانی ، جەلال دەباغ کەسایەتی سیاسەتمەدار، نووسەر و ڕۆژنامەوانێکی کوردە، [١][٢][٣] دەباغ لە ئێستادا سکتێری حیزبی چەپی کوردستانە[٤] و پێشتریش ئەندام بووە لە حیزبی شیوعی کوردستان-عێراق.

ژیاننامە[دەستکاری]

دەباغ یەکەم جار مانیفێستی کۆمۆنیست یان بەیاننامەی پارتی کۆمونیستی وەرگێڕا بۆ کوردی لە ساڵی ١٩٦٧ ،کە لە ساڵی ١٩٩٦ و ٢٠٠١ چاپ کرا. [٥]

قوتاپخانەی سەرەتایی و ناوەندی و خانەی مامۆستایانی لە سلێمانی تەواوکردووە. سێ ساڵ لە ١٩٥٩-١٩٦٢ مامۆستابووە. دەرچووی پەیمانگەی زانستە کۆمەڵایەتییەکانە لە بوخارست ـ رۆمانیا ١٩٦٤، دەرچووی پەیمانگەی زانستە کۆمەڵایەتییەکانە له‌مۆسکۆ ١٩٧٦..[٦]

لە یەکەمین و دووەمین و سێیەمین کۆنگرەی یەکێتیی نووسەرانی کوردا بە ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەر ھەڵبژێردراوە و سکرتێری بەڕیوەبردنی یەکێتی بووە ‌١٩٧٠-١٩٧٤. نوێنەری یەکێتیی نووسەرانی کوردبوو لەپێنجەمین کۆنگرەی نووسەرانی ئاسیاو ئەفریقیا- ئەلمائاتاکازاخستان ١٩٧٥ لە گەڵ حوسێن عارف.[٧]

ماوەی ٢٥ ساڵ زیاتر لە بواری رۆژنامەگەریدا کاری کردووە. لە شۆڕشی ئەیلول و شۆڕسی نۆێی کوردستاندا و لە راپەڕینە شکۆدارەکەی ئاداری ١٩٩١ دا بەشدارییەکی چالاکانەی کردووە.

لە ساڵی ١٩٥٦-ەوە دەستی بە نووسین کردووە. بەرھەمی ئەدەبی و کۆمەڵایەتی و سیاسی و وەرگێڕانی لە رۆژنامە ‌و گۆڤارە کوردییەکاندا بڵاوکردۆتەوە.

جێگری سەرنووسەری ھەفتەنامەی (بیری نوێ ــ الفکر الجدید)و ئەندامی دەستەی نووسەرانی چەندان گۆڤارو رۆژنامەی پێشکەوتنخوازو سکرتێری نووسینی گۆڤاری (رێگای ئاشتی و سۆسیالیزم) و بێژەرو ئەندامی دەستەی نووسەران رادیۆی نھێنی دەنگی گەلی عێراق لەدەرەو بەرپرسی بەشی کوردی بووە، لەدوای کودەتا شوومەکەی ٨ی شوباتی ١٩٦٣. ئەندامی سەندیگای رۆژنامەنوسانی کوردستانه‌.

پتر لە پەنجاساڵ بەشداری تێکۆشانی نھێنی و ئاشکرای بزاڤی رزگاریخوازی گەلی [[کوردستانە لە دژی رژێمە دیکتاتۆرەکان و بەشداری ھەردوو شۆڕشە کەی ئەیلول و شۆڕشی نوێی گەلی کوردستان.

ئەندامی کۆمەڵەی پێشمەرگە دێرینەکانی کوردستانه‌.

لەبواری بزوتنەوەی خوێنکاران و لاواندا کاری کردووەو، تێکۆشەرێکی ماندونەناسە لەپێناو مافەکانی ژنان و ئافرەتان و یەکسانییان لەگەڵ پیاواندا. خەبات دەکا لەپێناو مافی پەنابەران و رەوەندی کوردستاندا لە دەرەوەو بۆ پێدانی مافی پەنابەری و نەگێڕانەوەی بەزۆری پەنابەران و کۆچکردووان. نووسین و وەرگێڕی پتر لە بیست کتێب و نامیلکەیەو، بەسەدان وتارو بەرھەمی ئەدەبی و رۆشنبیری و سیاسیی لە رۆژنامەو گۆڤارو ماڵپەڕە کوردی و عەرەبییەکاندا بڵاوکردۆتەوە[٨]

بەرھەمەکانی نووسەر[دەستکاری]

  • لێکۆڵینەوەکان بۆ سەد ساڵەی لە دایکبوونی لێنین لە گەڵ ھۆگر گۆران کراوە بە کوردی ١٩٧٠.
  • قۆناغەکانی گۆڕانی کۆمەڵ ئامادەکردن و وەرگێڕان ١٩٧٢.
  • لە دەفتەری گەشتێکی رێگای ژیانەوە نووسین ١٩٧٨.
  • راپەڕینی کوردان ١٩٢٥ (راپەڕینەکەی شێخ سەعید) پڕۆفێسۆر م.ا.حەسرەتیان کراوە بە کوردی ١٩٨٥.[٩]
  • بیست و ھەشت ئەستێرە لە ئاسمانی نەمریدا نووسین ١٩٨٥.
  • گۆرانی سەرکەوتن شیعر چاپی یەکەم سوید ١٩٩٨.[١٠]
  • دەربارەی شێوەی مارکس لە نووسینی سەرمایه‌دا بە عەرەبی ئامادەکردن.

پەراوێزەکان[دەستکاری]

  1. http://www.klawrojna.com/content/view/19007/30/
  2. http://www.kurdistanan.net/index.php?sid=18955
  3. http://www.kurdistanan.net/ourwriter.php?com=writers_show&id=135
  4. http://rudaw.net/sorani/kurdistan/280520135
  5. http://www.marxists.org/kurdi/marx/babetekan/marx_1848_manifesti_komonist.pdf
  6. http://en.wikipedia.org/wiki/Jalal_Dabagh
  7. http://en.wikipedia.org/wiki/Jalal_Dabagh
  8. http://www.kb.se/dokument/Soka/manadsforteckningar/NB200801.pdf
  9. A Short History of the Kurds and Kurdistan, in two volumes, Dar al-Islami Publishers,
  10. http://shaqlawa.com/vb/showthread.php?t=2946