قۆنیە
قۆنیە
Konya کۆنیا | |
|---|---|
 | |
 | |
| وڵات |  تورکیا |
| ھەرێم | ئاناتۆلیای ناوەندی |
| پارێزگا | قۆنیە |
| دەسەڵات | |
| • شارەوان | ئۆغوور ئیبراھیم ئاڵتای (ئاک پارتی) |
| ڕووبەر | |
| • شار | ٣٩٫٠٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە (١٥٫٠٥٨ میلی چوارگۆشە) |
| بەرزایی | ١٠١٦ مەتر (٣٬٣٣٣ پێ) |
| ژمارەی دانیشتووان (٢٠١١) | |
| • گەورەشار | ١،٠٧٣،٧٩١ |
| ناوچەی کاتی | UTC+٢ (EET) |
| • ھاوین (DST) | UTC+٣ (EEST) |
| کۆدی پۆستی | ٤٢xxx |
| کۆدی تەلەفۆن | ٣٣٢ (٩٠)+ |
| کۆدی پلاک | ٤٢ |
| وێبگە | وێبگەی فەرمی |
قۆنیە یان کۆنیا (بە تورکی: Konya) شارێکی گەورە لە باشووری ڕۆژاوای ھەرێمی ئاناتۆلیای ناوەندی و حەوتەمین شاری پڕ لە دانیشتووی تورکیا بە دانیشتووانێکی زیاتر لە ٢،١٠٠،٠٠٠ کەسە.[١] قۆنیە شارێکی پێشکەوتوویە لە بواری ئابووری و پیشەسازی[٢][٣][٤] و ھەروەھا ناوەندی پارێزگای قۆنیەیە.
ناو
[دەستکاری]بڕوا دەکرێت قۆنیە ھاوتای ناووچەی «ئیکووانیا»ی سەردەمی برۆنزی دوایی بێت کە لە تۆمارەکانی ھیتی ناسراوە.[٥][٦] ئەم ناوە شوێنە بە لوویی لە بنەڕەتدا دادەنرێت.[٧] لە سەردەمی کۆنی کلاسیک و سەردەمی سەدەکانی ناوەڕاستدا بە «ئیکۆنیۆن» لە یۆنانی و وەک «ئیکۆنیۆم» لە لاتینی دەناسرا.[٨][٩]
ڕەگناسیی گەل وای دەبینێت کە ناوی «ئیکۆنیۆن» لە «ئایکۆن» وەرگیراوە، ئاماژەیە بۆ ئەفسانەیەکی یۆنانی کۆن کە بەپێی ئەو پاڵەوان پێرسۆس دانیشتووانی ڕەسەنی بە وێنەیەکی «سەری مێدۆسای گۆرگۆن» تێکشکاند پێش دامەزراندنی شارەکە.[١٠]
قۆنیە لای سەلجووقەکانی ڕۆم بە «دارولمولک» ناسرابوو.[١١]
حکوومەت
[دەستکاری]
یەکەم کارگێڕی خۆجێیی لە قۆنیە لە ساڵی ١٨٣٠ دامەزرا و لە ساڵی ١٨٧٦ گۆڕدرا بۆ شارەوانی. لە ئاداری ١٩٨٩، شارەوانییەکە بوو بە گەورەشارەوانی. تا ئەو ڕێکەوتە، قۆنیە سێ شارەوانی ناوچەی ناوەندی (مەرام، سەلجووقلوو، کاراتای) و گەورەشارەوانییەکی ھەبوو.
ئابووری
[دەستکاری]شوێنی چەندین ناوچەی پیشەسازییە. شارەکە لە ڕیزی پڵنگەکانی ئەنادۆڵدایە.[٢][٣][٤][١٢] لە ساڵی ٢٠١٢دا ھەناردەکردن لە قۆنیەوە گەیشتە ١٣٠ وڵات.[١٢] ژمارەیەک لە کۆمپانیا پیشەسازییە تورکییەکان، وەک «بێرا» (کۆمباسانی پێشوو) ھۆڵدینگ، بارەگای سەرەکییان لە قۆنیەیە.[١٣] لە کاتێکدا پیشەسازییە کشتوکاڵییەکان ڕۆڵ دەگێڕن، ئابووری شارەکە گەشەی کردووە بۆ ناوەندێک بۆ دروستکردنی پێکھاتەکانی پیشەسازی ئۆتۆمبێل؛ دروستکردنی ئامێر؛ ئامرازە کشتوکاڵییەکان؛ داڕشتن؛ بۆیەی پلاستیکی و ماددە کیمیایییەکان؛ کەرەستەی بیناسازی؛ کاغەز و پێچانەوە؛ خۆراکە دەستکاری کراوەکان؛ دەق و چەرم.[١٢]
گەورەترین کێڵگەی خۆری تورکیا لە ٢٠ میل لە ڕۆژھەڵاتی شارەکە، لە نزیک کاراپنار ھەڵکەوتووە.[١٤]
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ «Turkey: Major cities and provinces». Citypopulation.de. لە ٨ی شوباتی ٢٠١٥ ھێنراوە.
- 1 2 «Financial Times: Reports — Anatolian tigers: Regions prove plentiful». Ft.com. لە ٧ی ئابی ٢٠١٨ ھێنراوە. ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی
<ref>ی ھەڵە؛ ناوی «FTTigers» زیاتر لە یەک جار پێناسە کراوە لەگەڵ ناوەڕۆکی جیاوازدا - 1 2 root. «Anatolian Tigers». Investopedia. لە ٢٥ی ئایاری ٢٠١٥ ھێنراوە. ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی
<ref>ی ھەڵە؛ ناوی «InvestopediaTigers» زیاتر لە یەک جار پێناسە کراوە لەگەڵ ناوەڕۆکی جیاوازدا - 1 2 «Zaman: Anatolian tigers conquering the world». لە ڕەسەنەکە لە ٢١ی ئابی ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢١ی ئابی ٢٠١٣ ھێنراوە.
- ↑ Forlanini، Massimo (2017). «South Central: The Lower Land and Tarḫuntašša». لە Weeden، Mark؛ Ullmann، Lee (eds.). Hittite Landscape and Geography. Brill. لاپەڕە 244. doi:١٠.١١٦٣/٩٧٨٩٠٠٤٣٤٩٣٩١_٠٢٢. ژپنک ٩٧٨-٩٠-٠٤-٣٤٩٣٩-١.
- ↑ Bryce، Trevor (٢٠٠٦). The Trojans and their neighbours. London: Routledge. لاپەڕە ٨١. ژپنک ٩٧٨٠٤١٥٣٤٩٥٥٠.
- ↑ Klein، Jared؛ Joseph، Brian؛ Fritz، Matthias (٢٠١٧). Handbook of Comparative and Historical Indo-European Linguistics. de Gruyter. لاپەڕە ٢٣٩. ژپنک ٩٧٨-٣-١١-٠٢٦١٢٨-٨.
- ↑ Bryce، Trevor (٢٠٠٦). The Trojans and their neighbours. London: Routledge. لاپەڕە ٨١. ژپنک ٩٧٨٠٤١٥٣٤٩٥٥٠.
- ↑ Klein، Jared؛ Joseph، Brian؛ Fritz، Matthias (٢٠١٧). Handbook of Comparative and Historical Indo-European Linguistics. de Gruyter. لاپەڕە ٢٣٩. ژپنک ٩٧٨-٣-١١-٠٢٦١٢٨-٨.
- ↑ «Konya». Encyclopædia Britannica. لە 25 May 2015 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە 25 May 2015 ھێنراوە.
{{cite encyclopedia}}: نرخەکانی ڕێکەوت بپشکنە لە:|access-date=و|archive-date=(یارمەتی) - ↑ داڕێژە:TDV İslâm Ansiklopedisi
- 1 2 3 «General Overview Of The Konya Economy». En.kto.org.tr. لە ڕەسەنەکە لە ٨ی ئابی ٢٠١٨ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٥ی ئایاری ٢٠١٥ ھێنراوە.
- ↑ «Anasayfa | Bera Holding». beraholding.com.tr. لە ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٢ ھێنراوە.
- ↑ «The World's Largest Solar Power Plant in Konya». TR Dergisi (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ١٥ی ئایاری ٢٠١٧. لە ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٢ ھێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
[دەستکاری]
