چیچانەکان

چیچانەکان
Нохчий; ودق: 'نۆخچی'
	گرووپێک لە پیاوانی چیچانی نز. ١٨٧٠
ژمارەی سەرجەمی دانیشتووان
	نز. ٢ ملیۆن
ناوچەکان بە ژمارەی دانیشتووانی بەرچاو
ڕووسیا	١٫٦٥٤٫٨٥٤
کۆماری چیچان	١٫٤٥٦٫٧٩٢
داغستان	٩٩٫٣٢٠
زمانەکان
	چیچانی
ئایین
	سوننی ئیسلام

چیچانەکان (/ˈtʃɛtʃɛnz, tʃəˈtʃɛnz/، CHETCH-enz, chə-CHENZ؛^[٣] بە چیچانی: Нохчий ،Noxçiy؛ چیچانی کۆن: Нахчой ،Naxçoy)، لە مێژوودا بە کیستی و دوردزوک ناسراون،^[٤] گرووپێکی ئێتنیکی قەوقازی باکووری ڕۆژھەڵاتی گەلانی ناخن کە خەڵکی باکووری قەوقازن.^[٥] گەورەترین نەتەوەی ناوچەکەن^[٦] و بە نۆخچی (بە [no̞xtʃʼiː] دەخوێندرێتەوە) خۆیان ناودەبەن.^[٧] زۆرینەی ڕەھای چیچانەکان موسڵمانن^[٨] و لە چیچان دەژین کە کۆمارێکی سەربەخۆیە لە ناو فیدراسیۆنی ڕووسیا.

باکووری قەوقاز بە درێژایی مێژوو چەندین جار داگیرکراوە. زەوییە دابڕاوەکەی و ئەو بەھا ستراتیژییەی کە خەڵکانی دەرەوە لەسەر ئەو ناوچانە دایان ناوە کە چیچانییەکان دایان ڕشتووە. کۆمەڵگەی چیچان تا ڕادەیەکی زۆر یەکسانیخوازن و لە دەوری خێڵە ناوخۆیییە سەربەخۆکانی کۆبوونەتەوە، کە پێیان دەوترێت تیپس، کە بە شێوەیەکی نافەرمی ڕێکخراون بۆ کۆنفیدراڵیی سووک و پێیان دەوترێت توکخوومس.

پەراوێزەکان

تێبینییەکان

↑ کۆی ژمارەکە تەنیا خەمڵاندنێکە؛ و تەنیا کۆی ھەموو دانیشتووان ئاماژەی پێکراوە.

سەرچاوەکان

↑ «Russian Census of 2021». (ڕووسی)
1 2 Russian Census of 2021 (ڕووسی)
↑ «Chechen». The Chambers Dictionary (چاپی 9th). Chambers. ٢٠٠٣. ژپنک ٠-٥٥٠-١٠١٠٥-٥.
↑ Jaimoukha، Amjad. The Chechens.
↑ National Geographic Atlas of the World (چاپی 7th). Washington, DC: National Geographic. ١٩٩٩. ژپنک ٩٧٨-٠-٧٩٢٢-٧٥٢٨-٢.
↑ https://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Frosstat.gov.ru%2Fstorage%2Fmediabank%2FTom5_tab1_VPN-2020.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK. {{cite web}}: پارامەتری |title= ونە یانیش واڵایە (یارمەتی)
↑ Berge، Adolf (١٨٥٩). Чечня и Чеченцы. Тифлис. لاپەڕە ٦٥–٦٦. Вот исчисление всех племен, на которые принято делить Чеченцев. В строгом же смысле деление это не имеет основания. Самим Чеченцам оно совершенно неизвестно. Они сами себя называют Нахче, т. е. "народ" и это относится до всего народа, говорящего на Чеченском языке и его наречиях. Упомянутые же названия им были даны или от аулов, как Цори, Галгай, Шатой и др. , или от рек и гор, как Мичиковцы и Качкалыки. Весьма вероятно, что рано или поздно все или большая часть приведенных нами имен исчезнут и Чеченцы удержат за собою одно общее наименование.{{cite book}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: location missing publisher (بەستەر)
↑ «404 Page Not Found» (PDF). Gwu.edu. لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. {{cite web}}: Cite uses generic title (یارمەتی)

بەستەرە دەرەکییەکان

ڕێکخراوی کۆمەڵایەتی نەریتی خەڵکی چیچانی ١٩ی تەممووزی ٢٠١١ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.

[1] کۆی ژمارەکە تەنیا خەمڵاندنێکە؛ و تەنیا کۆی ھەموو دانیشتووان ئاماژەی پێکراوە.

[2] «Russian Census of 2021». (ڕووسی)

[census-3] 1 2 Russian Census of 2021 (ڕووسی)

[4] «Chechen». The Chambers Dictionary (چاپی 9th). Chambers. ٢٠٠٣. ژپنک ٠-٥٥٠-١٠١٠٥-٥.

[ReferenceA-5] Jaimoukha، Amjad. The Chechens.

[NatlGeoAtlas-6] National Geographic Atlas of the World (چاپی 7th). Washington, DC: National Geographic. ١٩٩٩. ژپنک ٩٧٨-٠-٧٩٢٢-٧٥٢٨-٢.

[7] ttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Frosstat.gov.ru%2Fstorage%2Fmediabank%2FTom5_tab1_VPN-2020.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK. {{cite web}}: پارامەتری |title= ونە یانیش واڵایە (یارمەتی)

[8] Berge، Adolf (١٨٥٩). Чечня и Чеченцы. Тифлис. لاپەڕە ٦٥–٦٦. Вот исчисление всех племен, на которые принято делить Чеченцев. В строгом же смысле деление это не имеет основания. Самим Чеченцам оно совершенно неизвестно. Они сами себя называют Нахче, т. е. "народ" и это относится до всего народа, говорящего на Чеченском языке и его наречиях. Упомянутые же названия им были даны или от аулов, как Цори, Галгай, Шатой и др. , или от рек и гор, как Мичиковцы и Качкалыки. Весьма вероятно, что рано или поздно все или большая часть приведенных нами имен исчезнут и Чеченцы удержат за собою одно общее наименование.{{cite book}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: location missing publisher (بەستەر)

[gwu.edu-9] «404 Page Not Found» (PDF). Gwu.edu. لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. {{cite web}}: Cite uses generic title (یارمەتی)

[ئ]

[١]

[٢]

[٣]

[٤]

[٥]

[٦]

[٧]

[٨]