وێبی تاریک

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search

وێبی تاریک (بە ئینگلیزی: dark web) بەشێکی شاراوەی وێبە (world wide web)، کە لە ڕێگەی ئامێرەکانی گەڕانەوە (گووگڵ، بینگ و یاهوو و هیتر) پەڕەکان و پێکهاتەکانی نادۆزیتەوە. واتە ناوەڕۆکەکەی ئیندێکس ناکرێ و دەست گەیاندن پێیان سنووردارە بۆ بەشداربووانی بە تەنیا. بەشداربووانی ئەم بەشە شاراوەیەش لە وێ، لە ڕێی تەکنیکی تایبەتیەوە ناو و نیشانیان بە نادیار دەکرێ و بێناسنامە دەبن. کە بە تەکنیکی ڕێڕەوکردنی پیازی(onion routing) ناودەبرێت. کە وەکو پیاز چەند چینێکی هەیە لەسەر یەکتر، ئەم بۆ قفڵ کردن و شاردنەوەی ناسنامە بە سێ چیندا تێ دەپەڕێنێ.

ئەم تەکنیکە لەگەڵ هەر داخوازییەکی نوێی بەشداربووەکە بۆ پەڕەیەکی وێب، هەڵدەستێ بەگۆڕینی ڕێڕەوی ناونیشانەکە و هەر جارەی بەشێوازێک ناسنامەی بۆ دەکات و ناسنامەی بنەڕەتی خۆی دەشارێتەوە. بەو شێوەیە بەکارهێنەر ئەشارێتەوە لە دابینکاران و چاودێرانی وێب، هاوکات لە خاوەنی وێبگە و لاپەڕەکانی سەردانیان دەکات. وەکو کۆنووسی(HTTP) نیە، کە نێرەر و وەرگرێگ هەبێت، بەڵکو تێکەڵەیەک هەیە کە چەندین نێرەر و وەرگر زانیاری ڕێک دەخا.