ماکس ڤێبەر

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
ماکس ڤیبەر

ماکسملیان کارل ئیمیل ناسراو بە ماکس ڤێبەر (ماوەی ژیان:٢١ی نیسانی ١٨٦٤ تاکوو ١٤ی حوزەیرانی ١٩٢٠) کەسایەتی فەیلەسووف و ئابووری سیاسی و سۆسیالیزمی ئاڵمانی بوو ، ئەو بە یەکێ لە دامەزرێنەری سۆسیۆلۆجی و سۆسیالزانستی دادەنرێت لەگەڵ هاوڕێکانی کارل مارکس و ئیمیلی دورکیم.


ژیانی ماکس ڤێبەر مۆرکی دابڕانی لە باوک و لایەنگریی دایکە کالڤینییەکەی پێوە دیارە. ساڵی ١٨٩٨ تووشی کێشەی دەمارە هۆشەکییەکان هات و نێزیکەی پێنج ساڵی خایاند تا هاتەوە سەرخۆی. لەو ماوەیەدا باری ئابووریی داشکا و نەیدەتوانی خەریکی تۆژینەوەکانی بێت. پاشان لە زانکۆکانی بەرلین، فرەیبورگ، هایدەلبورگ، ڤیەن و موینشن، ڤێبەر پرۆفیسۆری بابەتی وەک یاسای بازرگانی، ئابووریی سیاسی و جڤاتناسی بووە.


بواری سیاسەت[دەستکاری]

ڤێبەر بەگەرمی خەریکی سیاسەتی سەردەمی خۆی بووە و یەکێکە لە بونیاتنەرانی دەوڵەتی میللی ئەڵمانیی پاش بیسمارک Bismarck. ڤێبەر وەک سیاسەتمەدارێکی لیبەڕالی میللی سەرکەوتوو نەبوو بەڵام لە بزاڤی سۆسیالدێمۆکراتانەی (Friedrich Naumann (1860–1919 وەک ڕاویژکار جێی بۆوە.


بواری ئەکادێمی[دەستکاری]

لەسەر دەستی ڤێبەر زانستی جڤاتناسی لە زانکۆکانی ئەڵمانیادا وەک ڕشتەیەکی ئەکادێمی جێی گرت. هەر بە دەستپێشخەری ئەویش چەمکی وەک «کاریزما»، «نموونەی بیرۆکراسی»، «ئاکاری پرۆتێستانتی»... برەویان سەند.

ڤێبەر دیدی کالڤینانەی لە بەرهەمە ناودارەکەیدا «ئاکاری پرۆتێستانتی و گیانی سەرمایەدارەتی» (Die protestantische Etik und der Geist des Kapitalismus (1904–05 هێنایە کایەوە. لەم تێسەدا ڤێبەر دەڵێ گیانی پیوریتانیزم و هەوڵدان بۆ ئارامیی دونیابەدەر لە جڤاتی سەرمایەداریی هۆشەکیی سەردەمدا بوونەتە هۆکارێکی هاندەری گرینگ. زەنگینی لای کالڤینیزم نیشانەیە کە ئەو مرۆڤە سەربە دەستەی دەستبژێرانە و ژیانی نەمریی بۆ دەمێنێتەوە.

لە بەرهەمی «ئابووری و جڤات» (Wirtschaft und Gesellschaft(1922 دا ڤێبەر بیرۆکراسیی نموونەیی خۆی ڕوون دەکاتەوە.


سەرچاوە[دەستکاری]

Nationalencyklopedin[بەستەری مردوو][بەستەری مردوو]


بەستەری دیکە[دەستکاری]

بیرۆکراسی Bureaucratic Management


]