مارتین لوتەر

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
Martin Luther, 1529.jpg

مارتن لوتەر (بە لاتینی: Martin Luther) (١٠ نۆڤەمبەر١٤٨٣ - ١٨ فێبرواری ١٥٤٦) پیاوێکی ئایینی ئەڵمان بوو، کە بە مامۆستای چاکسازان[١] و نوێکاریکردن دادەنرێت لە ئاینی مەسیحیدا. لە یاسا خوێندویەتی دواتر لە ژیانی زانستی دورکەوتۆتەوە و بویتە ڕەبەن لە دێرێک لە ساڵی (١٥٠ ز) جەختی لە سەر ئەوە دەکردەوە کە ڕزگاربوون بە ھۆی باوەڕەوەیە و بە دەروازەی دانا بۆ ڕزگاربوونی مرۆڤ و چونە بەھەشت (واتا مرۆڤ لە خوا نزیک دەبێتەوە و بە باوەڕبوونی لە دلەوە بە خوا نەک بەو کارانەی کە کڵێسە لە سەری دەیسەپێنێت)، لوتەر ھێرشی دەکردە سەر ئەو بۆچوونانەی کە کڵێسە (پاپا) لە توانای دا هەیە بڕوانامەی لێخۆشبوون بۆ گوناھەکانی مرۆڤ دەربکات بەرامبەر پەخشینی سامانو مولک بۆ کڵێسە ، ئەم بڕوانامانەش ناسراون بە مۆرکردنەکانی لێ خۆش بوون، ھەروەھا ڕایدەگەیاند کە کتێبی پیرۆز سەرچاوەی سەرەکی ئایینی خاچپەرستیە، داواشی کرد پیاوانی کڵێسە دەبێ بکەونە ژێر دەسەڵاتی مەدەنی ھەروەھا ڕێگەدانی قەشە بۆ ژن ھێنان.

لوتەر بەردەوام بوو لە بیروڕاکانی و بڵاوی دەکردنەوە تا وای لێھات لایەنگرانی زۆر بوو ، ناوی لە کۆمەلەکەی نا ناڕەزاکان (پرۆستانت) بیروڕا نوێیەکەی لە بەشی باکوری ئەوروپا بڵاو بۆوە . ھەروەھا ئینجیلی وەڕگێڕا بۆ سەر زمانی ئەڵمانی تا وای لێھات بانگەوازەکانی بۆ چاککردنی کڵێسە بۆچونێکی نەتەوەیی وەرگرت و کڵێسەی دابەشکرد بۆ دوو بەش کە (پرۆستانت)ـی لێ بوەوە.

پەراوێزەکان[دەستکاری]

  1. Plass, Ewald M. "Monasticism," in What Luther Says: An Anthology. St. Louis: Concordia Publishing House, 1959, 2:964.

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ژیاننامەی Martin Luther
  2. Horst Herrmann: Martin Luther. Ketzer und Reformator, Mönch und Ehemann; München: Orbis-Verlag, 1999