دادگا

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
Old Bailey Microcosm edited.jpg

دادگا پێکهاتەیەکی دادوەرییە، کە بە بەشداریی یاسازانان هەوڵ دەدرێت تیایدا لە سکاڵا و گومان و تاوان و نادادپەروەرییەکان بکۆڵرێتەوە و هەق و ناهەق لێک جیا بکرێتەوە.

جۆرەکانی دادگاکان[دەستکاری]

بەپێی سیستەمی دادی هەر وڵاتێک شێوازی کار و جۆری دادگاکان جۆربەجۆرن. لێرەدا دەتوانین ئاماژە بکەینە چەند جۆرێک لە دادگاکان کە لە وڵاتە عەرەبییەکاندا باون، بێگومان لەگەڵ دادگاکانی ئێران و هەروەها لەگەڵ دادگاکانی ئەورووپاشدا جیاوازییان هەیە.

باشووری کوردستان - عێراق[دەستکاری]

ئەو دادگایانەی کە لە عێراقدا باون لە باشووری کوردستانیشدا پێڕەوییان دەکرێت و بریتین لە:

  • دادگای بەرایی / دادگای سەرەتایی (محکمة بدا‌ءة)
  • دادگای تێهەڵچوونەوە (محکمة الاستئناف)
  • دادگای پێداچوونەوە، دادگای تەمیز، دادگای جیاکاری، دادگای هەڵاواردن (محکمة تمیز)
  • دادگای باڵا (محکمة علیا)
  • دادگای باری شارستانی (محکمة الاحوال المدنیة)
  • دادگای باری کەسی (محکمة الاحوال الشخصیة)
  • دادگای باڵای دەستووری (محکمة علیا دستوریة)
  • دادگای تاوانکار (محکمة جنایات)
  • دادگای تاوانکاریی تایبەت (محکمة الجنائیة الخاصة)
  • دادگای تایبەت (محکمة خاصة)
  • دادگای پێکهێنانەوە (محکمة صلح)
  • دادگای ڕێکخستنی بازرگانی (محکمة التنظیم التجارة)
  • دادگای سەربازی (محکمة عسکریة)
  • دادگای سەرپێچی (محکمة المخالفة)
  • دادگای سزادان (محکمة جزائیة)
  • دادگای گەورە (محکمة کبری)
  • دادگای کار (محکمة العمل)
  • دادگای کەتن (محکمة جنح)
  • دادگای لاهای (محکمة لاهای)
  • دادگای لێکۆڵینەوە (محکمة تحقیق)
  • دادگای لێکۆڵینەوەی نەوجەوانان (محکمة تحقیق الاحداث)
  • دادگای نەوجەوانان، دادگای مێردمنداڵان (محکمة الاحداث)
  • دادگای هاتووچۆ (محکمة المرور)
  • دادگای هەڵوەشاندنەوە (محکمة النقض)
  • دادگای یاسایی (محکمة قانونیة)


ڕۆژھەڵاتی کوردستان - ئێران[دەستکاری]

لە ڕۆژهەڵاتی کوردستانیشدا پێڕەوی لە دادگاکانی ئێران دەکرێت و ئەو دادگایانەی لە ئێراندا باون بریتین لە:

  • دادگا گشتییەکان (دادگاه‌های عمومی) ئەمانە خۆیان پێک هاتوون لە:
  1. دادگای گشتیی مافی (دادگاه عمومی حقوقی)
  2. دادگای گشتیی سزایی (دادگاه عمومی جزایی)
  3. دادگای بنەماڵە/خێزان (دادگاه خانواده)
  4. دادگای منداڵان (دادگاه اطفال)
  5. دادگای سزاییی پارێزگا (دادگاه کیفری استان)

هەروەها هەندێ دادگای تریش بریتین لە:

  • دادگای تێهەڵچوونەوە (دادگاه‌ تجدیدنظر)
  • دادگای سوپایی (دادگاه‌ نظامی)
  • دادگای شۆڕش (دادگاه‌ انقلاب)
  • دادگای تەکووزیی دادوەران (دادگاه‌ انتظامی قضات)
  • دادگای باڵای کارگێڕی (دیوان عدالت اداری)
  • دادگای تایبەتیی ڕۆحانییەت (دادگاه‌ ویژه روحانیت)

ژێدەرەکان[دەستکاری]

  • دادگاکانی عێراق؛ «فەرهەنگی یاسا»، دادوەر «سەردار عەزیز خۆشناو»