ھۆشمەندیی دەستکرد

ھۆشمەندیی دەستکرد
لقی	وشیاری
بەشێکە لە	دەستەواژەکانی دەروونناسی
بابەتی لاوەکی	ژیریی دەستکرد
لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە

ھۆشمەندیی دەستکرد، مەکینەی ھۆشمەند یان ھۆشمەندی دروستکراو بریتییە لە بوارێکی پەیوەست بە ژیریی دەستکرد و ڕۆبۆتە ھۆشمەندەکان. ئامانج لە بیردۆزی ھۆشمەندیی دەستکرد ئەوەیە کەوا «پێناسەی ئەو شتانەی پێویستە دروست بکرێن ئەگەر ھاتوو ھۆشمەندی بدۆزرێتەوە لە ئامرازێکی ئەندازەکراودا.»

فەلسەفەی ھۆشیاریی دەستکرد

ھەروەک چۆن ناونیشانی جۆراوجۆر بۆ (ھۆشیاری) ھەیە، بەھەمان شێوە چەندین جۆری ئەگەری (ھۆشیاریی دەستکرد) ھەیە. لە وێژەی فەلسەفیدا، ڕەنگە باوترین پۆلێنکردنی ھۆشیاری، لە گۆڕانکارییەکانی «دەستڕاگەیشتن» و «سەرنجڕاکێش» دا بێت. دەستڕاگەیشتن بە ھۆشیاری پەیوەندی بەو لایەنانەی ئەزموونەوە ھەیە کە دەتوانرێت بە شێوەیەکی کارا وەسف بکرێن، لەکاتێکدا ھۆشیاریی سەرنجڕاکێش پەیوەندی بەو لایەنانەی ئەزموونەوە ھەیە کە وا دیارە وەسفی کارا ڕەت دەکەنەوە، نەک ئەوەی بە شێوەیەکی جۆری جیا بکرێنەوە لە ڕووی «ھۆشیارییە خاو و سروشتییەکان»، «چۆنییەتی»یان حاڵەتە تاکەکەسییەکانی ئەزموونی ھۆشیارانەی کەسییەوە (بلۆک، ١٩٩٧).

دۆمینیکۆ پاریسی، توێژەر لە پەیمانگای زانستە مەعریفی و تەکنۆلۆژییەکان، لە وتارەکەیدا «ڕۆبووەتە دەروونییەکان» دەنووسێت کە بۆ ئەوەی ڕۆبووەتەکان ھۆشیاریی دەستکردیان ھەبێت، دەبێت ئەوەشیان ھەبێت کە ناوی دەنێت «ژیانی دەروونی». بەپێی پاریسی، ژیانی دەروونی دەبێت «نوێنەرایەتی ناوخۆیی بۆ وەرگیراوە ھۆشیارییەکان ھەبێت لە غیابی وەرگیراوەکاندا.»

گفتوگۆ لەسەر گونجاوی ھۆشیاریی دەستکرد

ڕوانگەیەکی گوماناوییانە لەلایەن زانایانی تیۆریستی ھۆشیاریی دەستکردەوە (بۆ نموونە، جۆرێک لە زانایانی فیزیا بەپێی ناسنامە) کە پێیان وایە ھۆشیاریی دەستکرد تەنھا لە سیستمە فیزیکییە دیاریکراوەکاندا دەتوانرێت بەدەست بھێنرێت، چونکە ھۆشیاریی دەستکرد خاوەنی تایبەتمەندییەکانە کە بە ناچاری پشت بە یاسا فیزیکییەکان دەبەستن (بلۆک، ١٩٧٨؛ بیکڵ، ٢٠٠٣).

لە وتارەکەیدا «یوتۆپیای ھۆشیاریی دەستکرد: یان ئەگەری ڕاستەقینە»، جۆرجیۆ بۆتازۆ دەڵێت کە سەرەڕای توانای تەکنەلۆژیا ئێستای ئێمە بۆ لاساییکردنەوەی سیستمە خۆکارەکان «کە لە دۆخی تەواو خۆکاردا کار دەکەن، کۆمپیوتەرەکان ناتوانن خاوەنی داھێنان، ھۆشیاری، یان ویستی ئازاد بن. وەک ئامێری جلشۆردن، بەپێی پرۆگرامێکی کارپێکردن کە تێیدا جێگیر کراوە کار دەکەن.»

بۆ تیۆریستەکانی تر (بۆ نموونە، سیستمێکی کۆمەڵایەتی)، کە حاڵەتە دەروونییەکان بەپێی ڕۆڵە ھۆکارەکان دیاری دەکات، ھەر سیستمێک دەتوانێت وێنەی خۆی بە ھەمان شێوازی ڕۆڵە ھۆکارەکان دروست بکات، بەبێ گوێدانە پێکھاتەی سروشتی، و بە ھەمان حاڵەتە دەروونییەکان، لەوانەش ھۆشیاری (پووتنام، ١٩٦٧).