پەڕەسێلکە

لە ویکیپیدیاوە، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان


په‌ڕه‌سێلکه‌
په‌ڕه‌سێلکه‌ له‌ کاتی سازکردنی هێلانه‌
دوو جوچکه‌ په‌ڕه‌سێلکه‌ چاوه‌ڕوانی خۆراک

په‌ڕه‌سێلکه‌یان پلیزرگ یان تەیر، (به‌ لاتین: Hirundo)، (به‌ عه‌ره‌بی: سنونو) باڵنده‌یه‌کی مێرووخۆره‌، زیاتر له‌ ٧٤ جۆری ناسراوه‌ و له‌ زۆربه‌ی ناوچه‌کاندا به‌دی ده‌کرێت. ئه‌م باڵندانه‌ باریک و بچووکن، ملیان قوڵه‌ و باڵیان درێژ و نووک تیژه‌، کلکیان دوو لکه‌ و ده‌نووکیان کورت و سه‌خته‌.لاقیان بچووک و بێ هێزه‌،له‌ فڕیندا تیژباڵن. به‌ گه‌ل ده‌ژین و نێر و مێیان یه‌ک ره‌نگه‌.، له‌ ژێر ڕه‌وه‌ز و که‌لێنی خانوو به‌راندا به‌ قوڕ هێلانه‌ چێ ده‌که‌ن. له‌ هه‌وادا مێش و مه‌گه‌ز ده‌گرن.

ناوه‌کانی تر[دەستکاری]

پلیسرک، پلیسرگ، پڵۆزگرد ، پلیسری، پولیسور، پلیسکر ، په‌ڕه‌سللێرکه‌، په‌ڕه‌سلێنکه‌، په‌ڕه‌سوێلکه‌، په‌ڕه‌سیسه‌، حاجی حاجک، حاجی ڕه‌ش، حاجی ڕه‌شک، حاجی ڕه‌نگ، دوومقه‌س، دوومقه‌سک ، سیاپورسینگ ، سیاپوسینگ ، سیپریسک ، هه‌جه‌جک و ... .

جۆره‌کان[دەستکاری]

جۆره‌ باوه‌کانی په‌ڕه‌سێلکه‌ بریتین له‌:

  • په‌ڕه‌سێلکه‌
  • په‌ڕه‌سێلکه‌ی پاشه‌ڵ سپی
  • په‌ره‌سێلکه‌ی پاشه‌ڵ سوور
  • په‌ره‌سێلکه‌ی خیزه‌ڵان
  • په‌ره‌سێلکه‌ی ڕه‌وه‌زان
  • په‌ره‌سێلکه‌ی کاڵی ڕه‌وه‌زان

وه‌رزی هێلکه‌ کردن[دەستکاری]

له‌ وه‌رزی جووت بوون و هێلکه‌کردندا، په‌ڕه‌سیلکه‌ی مێ تا 5 هێلکه‌ ده‌کا و بۆ ماوه‌ی 15 ڕۆژ له‌ سه‌ریان کڕ ده‌که‌وێ ، 15 ڕۆژ دوای سه‌رهه‌ڵێنان، جوچکه‌کان هێلانه‌ به‌جێ دهێڵن.

هێلانه‌[دەستکاری]

نێر و مێ پێکه‌وه‌ هێلانه‌ ساز ده‌که‌ن. بۆ دروست کردنی هێلانه‌ له‌ قوڕ، په‌ڕ و پوووش که‌ڵک وه‌رده‌گرن.

کۆچ[دەستکاری]

له‌مێژه‌وه‌ مرۆڤ له‌ کۆچی په‌ڕه‌سێلکه‌کان ڕاماوه‌ و پێی خۆش بووه‌ بزانێ چۆن ڕێ به‌دی ده‌که‌ن. هه‌رساڵه‌ کۆمه‌ڵێکی زۆر له‌م باڵندانه‌ باکوور به‌ره‌و باشوور و باشوور به‌ره‌و باکوور ده‌بڕن و شار و دێ و وڵاتی بێ هه‌ژمار تێپه‌ڕ ده‌که‌ن. دیاره‌ هۆکاره‌کانی سروشت ده‌ما، که‌شوهه‌وا، سه‌رما و گه‌رما ده‌وری سه‌ره‌کی ده‌گێڕن. په‌ره‌سێلکه‌کان ساڵانه‌ 17 هه‌زار کیلۆمیتر ڕێگه‌ ده‌بڕن و له‌ به‌ژه‌کیکه‌وه‌ بۆ به‌ژه‌کێکی تر ده‌ڕۆن و له‌م بواره‌دا ریکۆردیان شکاندووه‌، به‌جۆرێ که‌ پێوانی 4هه‌زار کیلۆمیتر له‌ 24 کاتژمێریان به‌ ناوی خۆیانه‌وه‌ تۆمارکردووه‌؛ واته‌ 170 ک.م له‌ کاتژمێردا.

سه‌باره‌ت به‌ کۆچی باڵنده‌کان قسه‌ی زۆر کراوه‌، له‌ ساڵی ١٩٠٦ ج. زانیاری ئه‌ڵمانی «شنایده‌ر» په‌ی به‌م ڕاستییه‌ برد که‌ باڵنده‌کان له‌ڕووی هه‌تاوه‌وه‌ ڕێ به‌دی ده‌که‌ن.

سه‌رچاوه‌[دەستکاری]

فه‌رهه‌نگی باڵنده‌ - ئه‌حمه‌د به‌حری

ویکیپیدیای فارسی