نەبووخەد نەسری دووەم
| نەبووخەدنیزەری دووەم | |
|---|---|
 | |
| پاشای ئیمپراتۆریەتیی بابلی نوێ | |
| فەرمانڕەوایی | ١٥ی ئابی ٦٠٥ی پ.ز – ٧ی تشرینی یەکەمی ٥٦٢ی پ.ز[١][٢] |
| تاج لەسەر نان | ٧ی ئەیلوولی ٦٠٥ی پ.ز [٢] |
| پێشوو | نەبوپلاسەر |
| جێگر | ئەمێل-ماردووک |
| ھاوسەر | ئامیتیسی میدی (؟) |
| منداڵ(ەکان) لە نێوان ئەوانی تردا | |
| ئەکەدی | نابوو-کودووری-ئووسوور |
| خانەدان | خانەوادەی کلدانی |
| باوک | نەبوپلاسەر |
| لەدایکبوون | نز. ٦٤٢ی پ.ز ئورووک، ئیمپراتۆریەتیی ئاشووریی نوێ |
| مردن | ٧ی تشرینی یەکەمی ٥٦٢ی پ.ز (تەمەن نز. ٧٩/٨٠) بابل، ئیمپراتۆریەتیی بابلی نوێ |
نەبووخەد نەسری دووەم یان نەبووخەدنیزەری دووەم، زیاتر بە شێوەیەکی ڕاستتر بە «نەبووخەدرێزەری دووەم» دەنووسرێت، بە واتای «نابوو، ئاگاداری میراتگرەکەم بە»، دووەم پاشای ئیمپراتۆریەتیی بابلی نوێ بوو، کە لە کاتی مردنی باوکی نەبوپلاسەر لە ٦٠٥ی پ.ز تا مردنی خۆی لە ٥٦٢ی پ.ز حوکمڕانی کردووە. زۆرجار بە «نەبووخەدنیزەری مەزن» ناوزەند دەکرێت، ئەو وەک گەورەترین پاشای ئیمپراتۆریەتەکە دادەنرێت، کە بەناوبانگە بەھۆی ھەڵمەتە سەربازییەکانی لە لێڤانت و دەوریان لە مێژووی جوو، و بەھۆی پڕۆژە بیناسازییەکانی لە پایتەختەکەی لە بابل. نەبووخەدنیزەر بۆ ماوەی ٤٣ ساڵ حوکمڕانی کردووە، درێژترین ماوەی پاشایەتی بووە لە خانەوادەی بابلی نوێ. تا کاتی مردنی، لە نێوان بەھێزترین فەرمانڕەواکانی جیھاندا بووە.
پێدەچێت ناوی لێنرابێت بەناوی باپیری بە ھەمان ناو یان بەناوی نەبووخەدنیزەری یەکەم، یەکێک لە گەورەترین پاشا جەنگاوەرەکانی بابل، نەبووخەدنیزەری دووەم پێشتر لە سەردەمی دەسەڵاتی باوکیدا ناوبانگی بۆ خۆی بەدەستھێنابوو، بە سەرکردایەتیکردنی سوپاکان لە داگیرکردنی ئیمپراتۆریەتیی ئاشووریی لەلایەن ماد-بابلییەکانەوە. لە جەنگی کارکەمیش لە ٦٠٥ی پ.ز، نەبووخەدنیزەر شکستییەکی کوشندەی بەسەر سوپایەکی میسری بە سەرکردایەتی فیرعەون نێکۆی دووەم ھێنا و دڵنیایی دا کە ئیمپراتۆریەتیی بابلی نوێ وەک ھێزی باڵا لە ڕۆژھەڵاتی نزیکی کۆن جێگەی ئیمپراتۆریەتیی ئاشووریی نوێ دەگرێتەوە. دوای ماوەیەکی کەم لەم سەرکەوتنە، نەبوپلاسەر مرد و نەبووخەدنیزەر بوو بە پاشا.
سەرەڕای کاروانی سەربازی سەرکەوتووی لە سەردەمی دەسەڵاتی باوکیدا، سەرەتای دەسەڵاتی نەبووخەدنیزەر دەستکەوتی کەمی بەخۆیەوە بینی و شاھیدی ھێرشێکی شکستی کارەساتبار بوو بۆ سەر میسر. ئەم ئەدایە وای کرد ھەندێک لە پاشکۆکانی بابل گومان لە ھێزی بابل بکەن و بووە ھۆی سەرھەڵدانی ڕاپەڕین لە سەرانسەری ئیمپراتۆریەتەکەیدا.[٣] دوای ئەوەی سەرەتا ھەندێک ڕاپەڕینی لە ڕۆژھەڵات سەرکوت کرد، نەبووخەدنیزەر سەرنجی خۆی خستە سەر لێڤانت و لە ساڵانی ٥٨٠ی پ.زدا دەستی کرد بە زنجیرەیەک ھەڵمەت دژی ویلایەتە یاخیبووەکانی ژێر دەسەڵاتی. لە ٥٨٧ی پ.ز نەبووخەدنیزەر ئورشەلیمی گەمارۆدا و وێرانی کرد و شانشینی یەھوودای لەناو برد، زۆربەی دانیشتووانی ئاوارە کرد لەوەی کە بە دیلبوونی بابل ناسراوە. ئەم ڕووداوە پێگەیەکی خراپی بۆ نەبووخەدنیزەر لە مێژووی جوودا بەدەستھێنا. لە ڕێگەی ئەم داگیرکارییە و دواتر گرتنی شاری فینیقی تایەر، و ھەڵمەتەکانی تری لە لێڤانت، نەبووخەدنیزەر سەروەت و سامانی ئیمپراتۆریەتیی بابلی نوێی لە ڕۆژھەڵاتی نزیکی کۆن گەڕاندەوە.
جگە لە ھەڵمەتە سەربازییەکانی، نەبووخەدنیزەر وەک بنیادنەرێکی گەورە لە یاد دەکرێت کە زۆرێک لە باڵەخانە ئایینییەکانی بابلی دروست کرد، لەوانە ئێساگیلا و ئێتێمێنانکی، کۆشکەکانی ڕازاندەوە و ناوەندە ئاھەنگگێڕانەکەی لە ڕێگەی نۆژەنکردنەوەی شەقامی نمایش و دەروازەی عەشتار جوانتر کرد. بەو پێیەی زۆربەی نووسراوەکانی نەبووخەدنیزەر باس لە پڕۆژە بیناسازییەکانی دەکەن نەک دەستکەوتە سەربازییەکانی، بۆ ماوەیەک لەلایەن مێژوونووسانەوە زیاتر وەک بنیادنەرێک دەبینرا نەک جەنگاوەرێک.
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ Parker & Dubberstein 1942، لاپەڕە 10.
- 1 2 Lipschits 2005، لاپەڕە 35.
- ↑ Darvill، Timothy (1 January 2009)، «Nebuchadnezzar»، The Concise Oxford Dictionary of Archaeology (بە ئینگلیزی)، Oxford University Press، doi:١٠.١٠٩٣/acref/٩٧٨٠١٩٩٥٣٤٠٤٣.٠٠١.٠٠٠١، ژپنک ٩٧٨-٠-١٩-٩٥٣٤٠٤-٣، لە 27 January 2025 ھێنراوە
{{citation}}: نرخەکانی ڕێکەوت بپشکنە لە:|access-date=و|date=(یارمەتی)
 | ئەم وتارە کۆلکەیەکە. دەتوانیت بە فراوانکردنی یارمەتیی ویکیپیدیا بدەیت. |
