مارساسکالا

مارساسکالا
ناوچەی ھەڵبژاردن	South Eastern Region
وڵات	ماڵتا
دابەشکاریی کارگێڕی	Nofsinhar
پۆتانی شوێن	٣٥°٥١′٤٥″N ١٤°٣٤′٣″E
دانیشتووان	١٨٬٧١٤
بەرزی لە ئاستی دەریا	١٢ مەتر
ڕووبەر	٥٫٤ کیلۆمەتر چوارگۆشە
Patron saint	Saint Anne
لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە

مارساسکالا (بە ماڵتی: Marsaskala) شارێکی ناوچەی ماڵتای باشووری ڕۆژھەڵاتی وڵاتی ماڵتایە. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ١٩٩٥دا ٤٫٧٧٠ کەس بووە و لە ساڵی ٢٠٠٥دا گەییشتووەتە بە ٩٫٢٩٨ کەس.

ناو و ڕەگناسی

ناوی شارۆچکەکە لە ڕێنووسی کۆندا بە «مارساسکالا» نووسراوە، و زۆرجار بە کورتکراوەی «ئێم سکالا» بەکاردێت. ناوێکی لێکدراوە و لە زمانی عەرەبییەوە وەرگیراوە. «مارسا» وشەیەکی باوە بۆ بەندەر (ھەروەھا لە مارسا، مارساخلۆک، مارسامشێت دەبینرێتەوە). لێکدانەوەی «سکالا» قورسترە، بە ئەگەرێکی زۆرەوە لە «سقالی» (سیسلی) وەرگیراوە، بە ئاماژەدان بە کۆمەڵگەیەکی ماسیگرانی دوورگەکە، ڕەنگە بەھۆی چالاکی دەریایی زۆری سیسلییەکانەوە بێت.

مارساسکالا لەلایەن ماڵتایییەکانەوە بە «وید ئیل غاین»یش ناسراوە، چونکە کەنداوەکە و گوندە بچووکە کۆنەکە لە ھەردوو لاوە دوو دۆڵ دەوریان داوە، کە لە ڕێگەیانەوە کانییەکی ئاوی شیرین دەڕژایە ناو قووڵایی کەنداوەکە. «وید» بە واتای دۆڵ دێت و «غاین» (بە عەین گۆ دەکرێت) ئاماژەیە بۆ کانی ئاوی شیرین. بە واتای وشەیی، «وید ئیل غاین» واتە «دۆڵی کانی».

مێژوو

مارساسکالا لە ساڵی ١٩٦٧ - کەشتییەکی لوزو بەرەو سەکۆکە دەچێت

مرۆڤەکان لە پێش مێژووەوە لەم ناوچەیەدا نیشتەجێ بوون، وەک چەندین دۆزراوەی شوێنەواری دەری دەخەن. ھەندێک لە پاشماوە کۆنەکان بریتین لە شوێنەواری عارەبانە، کە کەناڵی ھاوتەریبن لەناو بەردەکەدا دروست بوون.

مەسیحییە سەرەتایییەکان کاتاکۆمبەکان، ھەروەھا پاشماوەی ڕۆمانییەکان، لە مارساسکالا دۆزرانەوە، کە ئەوەی دووەمیان ئاماژەیە بۆ ئەوەی مارساسکالا بەندەرێکی ڕۆمانیش بووە. پاشماوەی گەرماوە ڕۆمانییەکان لە کێڵگەیەک لە ئیل گزیرا دۆزرایەوە، کە نیمچە دوورگەیەکی بەردینە لە پشت ھۆتێلی جێرما پاڵاس. چوار لەنگەری کەشتیی ڕۆمانی ھاوشێوە لە ماوەی ساڵانی شەستەکاندا لە کەنداوەکەدا دۆزرانەوە، کە ئێستا لە مۆزەخانەی دەریاییی ماڵتان. لە ساڵی ٢٠٠٣، نیمچە شوێنەوارناسی ئاماتۆری ئەمریکی بۆب کۆرنووک ئیدیعای کرد کە پۆڵسی نێردراو لە کەنداوی سانت تۆماس لە مارساسکالا کەشتییەکەی تێکشکاوە. ئەم ئیدیعایە ھەرگیز پشتڕاست نەکرایەوە و لەلایەن شارەزایانی بوارەکەشەوە ڕەتکرایەوە.

لە ساڵی ١٦١٤دا، ٦٠ کەشتیی عوسمانی کە ٦٠٠٠ سەربازیان ھەڵگرتبوو لە مارساسکالا دابەزین و ھێرشێکیان بۆ سەر باشووری ماڵتا دەستپێکرد. ھەرچەندە شەڕەکە سەرکەوتنێکی یەکلاکەرەوەی ماڵتایییەکان بوو، بەڵام ترس و یادەوەرییە ترسناکەکانی گەمارۆدانی گەورەی ماڵتای ھێنایەوە یاد.

قەڵا دەریایییەکان لە ناوچەکەدا دروستکران بۆ کەمکردنەوەی مەترسیی ھێرشە دەریایییەکان. ئەمانەش بریتین لە قەڵای سانت تۆماس (١٥٦٥) و قەڵای زۆنقۆر (١٦٥٩، لە ١٩١٥ ڕووخێنرا)، ھەروەھا قەڵای بریکۆنێت (١٧١٥). قەڵاکانی دیکە بە تایبەت لەلایەن دانیشتووانی دەوڵەمەندەوە وەک ماڵی قەڵابەند دروستکران، لەوانە قەڵای مامۆ، قەڵای تال بوتار و قەڵای تال گاردیێل. لە ساڵی ١٨٨٢دا بەریتانییەکان بەتریای زۆنقۆریان دروستکرد.

لەکاتێکدا لە سەرەتای ساڵانی ١٩٠٠دا ھێشتا گوندێکی ماسیگری دڵگیر بوو، بەڵام مارساسکالا لە ماوەی سەدەی ٢٠ و ٢١دا بە شێوەیەکی بەرچاو گەشەی کردووە و بووەتە ناوەندی سەرەکی شارنشینی لە ناوچەی باشووری ڕۆژھەڵاتی ماڵتا، و ھەشتەم گەورەترین ناوچەی شارنشینییە لە ماڵتا. شارنشینی بووەتە ھۆی بڵاوبوونەوەی گەشەپێدانی نیشتەجێبوون، کە تەواوی نیمچە دوورگەی سان تووماس، لێژایییەکانی بێلاڤیستا و کەناراوەکانی زۆنقۆری گرتووەتەوە.

ھۆتێلی جێرما پاڵاس لە ساڵی ١٩٨٢ لە لوتکەی «راس ئیل گزیرا»، لە بەردەم قەڵای سانت تۆماس دروستکرا، کە خاوەندارێتی کۆمپانیای وەبەرھێنانی بیانی عەرەبی لیبی بوو و لەلایەن کۆرینتیاوە بەڕێوەدەبرا تا کاتی داخستنی لە ئازاری ٢٠٠٧دا. دووبارە گەشەپێدانەوەی پاشماوەکانی بە بابەتێکی کراوە ماوەتەوە. نوێترین پڕۆژەی جۆزێف پۆرتێللی پێکدێت لە دوو بلۆکی ھەشت نھۆمی بە ١٥٥ یەکەی نیشتەجێبوون، ٢٥٨ شوقەی خزمەتگوزاری، ھۆتێلێکی ١٣٤ ژووری و ناوەندێکی بازاڕکردن. سەرەڕای ئەوەی ھیچ مۆڵەتێک نەدراوە، ئەو جۆرە شوقانە پێشوەختە بۆ فرۆشتن خراونەتە ڕوو.

ئەنجومەنی خۆجێیی مارساسکالا لە ساڵی ١٩٩٤ دامەزرا. کێشەی سەرەکی لە یەکەم ھەڵبژاردنی ناوخۆیدا پێشنیازی دروستکردنی کارگەیەکی نوێی ڕیسایکلکردنی پاشماوە و ژمارەیەک تانکی بایۆگاز بوو لە دۆڵی سانت ئانتنین. ئەم گەشەپێدانە لەلایەن لیژنەیەکەوە دژایەتی کرا کە لە حەوت ئەنجومەنی خۆجێیی کرێکاران (بە مارساسکالاشەوە) و ھەشت ڕێکخراوی ناوخۆیی ناحکومی پێکھاتبوو.

لە ئازاری ٢٠١٧دا ئاگرێک لە کارگەی چارەسەرکردنی پاشماوەی سانت ئانتنین کەوتەوە و بەشێکی زۆری تێکدا. زۆربەی کارگەکە لە کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢دا داخرا. لە ساڵی ٢٠٢٤دا، پلانەکان دەستی پێکرد بۆ گۆڕینی بۆ پارکێکی سەوزی کاتبەسەربردن کە ڕووبەرەکەی ٢٣,٨٠٠ مەتر دووجایە. پارکە نوێیەکە تەواوکەری پارکی خێزانیی سانت ئانتنینی نزیکی دەبێت.

لە ئابی ٢٠٢١دا، گواستنەوەی ماڵتا لە بەڵگەنامەیەکی پێشوەختەدا پێشنیازی کرد کە زۆربەی کەنداوی مارساسکالا بۆ پۆنتۆن و دامەزراوەکانی یەخت بۆ مارینایەکی نوێ بەکاربھێنرێت. لە مانگی تشرینی یەکەمدا چوار پێشکەشکار ئارەزووی خۆیان دەربڕی. دانیشتووان و ئەنجومەنی خۆجێیی دژایەتییان کرد، لەوانەش بە خۆپیشاندانی گشتی. لەکاتێکدا سەرۆک وەزیران ڕۆبێرت ئابێلا ڕای گەیاند کە پڕۆژەکە ڕادەگیرێت، دانیشتووان داوای دڵنیایی یاسایییان کرد، و داوایان کرد ھەر ئاماژەیەک بە مارینای یەخت لە پلانی ناوخۆیی ساڵی ٢٠٠٦ بۆ باشووری ماڵتا بڕدرێت. لە ئایاری ٢٠٢٤دا دەسەڵاتی پلاندانانی ماڵتا ڕای گەیاند کە ئەو بەڵگەنامەی سیاسەتە دەکشێنرێتەوە. بە وتەی توێژەران، «پلانی مارینای مارساسکالا نموونەیەکە بۆ ئەوەی چۆن کۆمەڵگەی مەدەنی جووڵا و بە چالاکانە کاری کرد بۆ دەربڕینی دژایەتییەکەی».

ئەمەش ببینە

• پێرستی شارەکانی ماڵتا