لۆژیکی دۆزینەوەی زانستی
| لۆژیکی دۆزینەوەی زانستی | |
|---|---|
| سەرناو | Logik der Forschung |
| بابەتی سەرەکی | فەلسەفەی زانست |
| چەشن | نا خەیاڵی، philosophical literature |
| چاپەکان | The Logic of Scientific Discovery |
| دانەر | کارڵ پۆپەر |
| ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە | ١ی کانوونی دووەمی ١٩٣٤ |
| وڵاتی بنەڕەت | نەمسا |
| زمان | زمانی ئەڵمانی |
لۆژیکی کۆڵینەوە (بە ئەڵمانی: Logik der Forschung) ناوی یەکێکە لە پەرتووکەکانی کارڵ پۆپەر کە ساڵی ١٩٣٤ بە زمانی ئەڵمانی نووسرا و بڵاوکرایەوە. چەن ساڵ دواتر، پۆپەر خۆی کردی بە ئینگلیزی و بە ناوی لۆژیکی دۆزینەوەی زانستی (بە ئینگلیزی: The Logic of Scientific Discovery) لە ساڵی ١٩٥٩دا بە زمانی ئینگلیزی دووبارە بڵاوی کردەوە. پیتر مێدەور پێی دەڵێت: «یەکێک لە گرنگترین بەڵگەنامەکانی سەدەی بیستەم«[١] تێیدا پۆپەر ئەوە باسدەکات کە زانست ناچارە میتۆدۆلۆژییەکی لە سەر بنچینەی چەواشەکاری و ھەڵگەڕاندنەوە پێڕەوبکات، چونکە ھیچ ژمارەیەک لە تاقیکردنەوەکان ناتوانێت بەس بێت بۆ سەلماندنی یەک بیردۆز، بەڵام تەنیا یەک تاقیکردنەوە بەسە بۆ ھەڵوەشاندنەوەی.
پێشوازی
[دەستکاری]دەروونناس ھاری گانتریپ نووسیویەتی کە بڵاوکردنەوەی «گفتوگۆی لەسەر سروشتی زانستی زانیاری بە شێوەیەکی بەرچاو ھانداوە»، لەنێویاندا لەلایەن ئەو فەیلەسووفانەی کە بە تەواوی لەگەڵ پۆپەردا ھاوڕا نەبوون، وەک تۆماس کون و ھۆراس ڕۆمانۆ ھارێ.[٢] پزیشکی دەروونی کارڵ یۆنگ، دامەزرێنەری دەروونناسیی شیکاری، ڕێزی لەم کارە گرتووە. ژیاننامەنووس ڤینسێنت برۆم بیری دێتەوە کە یۆنگ لە ساڵی ١٩٣٨دا ئاماژەی بەوە کردووە کە ئەم کارە «ھەندێک لە کەموکوڕییەکانی زانستی» دەرخستووە.[٣] فەیلەسووف پۆڵ ڕیکۆر پشتگیری لە «ڕێکارەکانی بەھەڵەخستنەوە» کردووە کە ھاوشێوەی پێوەرەکانی پۆپەرن بۆ بەھەڵەخستنەوە.[٤] مێژوونووس پیتەر گەی ئەم کارەی وەک «تراکتاتێکی گرنگ لە مەعریفەتناسیدا» وەسف کردووە.[٥] فەیلەسووف برایان مەگی ڕەخنەکانی پۆپەری لە ئەرێنیی لۆژیکی بە «وێرانکەر» زانیوە. بەڕای ئەو، گرنگترین بەڵگەی پۆپەر دژی پۆزیتیڤیزمی لۆژیکی ئەوەیە کە، لە کاتێکدا بانگەشەی ئەوەی دەکرد کە تیۆرییەکی زانستییە بۆ جیھان، بنەما سەرەکییەکەی، کە پرەنسیپی سەلماندنە، بە شێوەیەکی کاریگەر ھەموو زانستی لەناوبرد.[٦] فیزیکزانان ئالان سۆکال و جان بریکمۆنت ئاماژەیان بەوە کردووە کە ڕەخنەکان لەسەر کاری پۆپەر «مەیلی ناڕەوشتی»یان وروژاندووە، و بەشێکی بەرچاو لەو کێشانەی کە لە ئێستادا کاریگەرییان لەسەر فەلسەفەی زانست ھەیە «دەتوانرێت بگەڕێنرێتەوە بۆ ناڕوونی یان ناتەواوی» لە کتێبی لۆژیکی دۆزینەوەی زانستیدا.[٧] وتارنووس ناسیم نیکۆلاس تاڵب، لە کتێبەکەیدا «قازی ڕەش»، ئاماژە بە تیۆریی بەھەڵەخستنەوەی پۆپەر دەکات وەک ڕێگایەک بۆ بەرەنگاربوونەوەی کاریگەرییەکانی لایەنگیریی پشتڕاستکردنەوە، و ستایشی «تێڕوانینەکەی دەکات سەبارەت بە بنەڕەتی، توندی و چارەسەرنەکراوی پێشبینی نەکراوی جیھان».[٨]
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ پەڕەی تایبەتیی پەرتووکەکە لە ماڵپەری amazon.com، بەشی ڕەخنەکان
- ↑ Guntrip, H. (September 1978). "Psychoanalysis and some scientific and philosophical critics: (Dr Eliot Slater, Sir Peter Medawar and Sir Karl Popper)". The British Journal of Medical Psychology. 51 (3): 207–224.
- ↑ Brome, Vincent (1980). Jung: Man and Myth. Grenada Publishing. p. 248. ISBN 0-586-08361-8.
- ↑ Ricœur, Paul (1981). Hermeneutics and the Human Sciences. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 167, 190. ISBN 0-521-28002-8.
- ↑ Gay, Peter (1988). Style in History: Gibbon, Ranke, Macaulay, Burckhardt. New York: W. W. Norton & Company. p. 232. ISBN 0-393-30558-9.
- ↑ Magee, Bryan (1997). Confessions of a Philosopher. Weidenfeld & Nicolson. p. 46. ISBN 0-297-81959-3.
- ↑ Sokal, Alan (2008). Beyond the Hoax: Science, Philosophy and Culture. Oxford: Oxford University Press. pp. 182–183. ISBN 978-0-19-923920-7.
- ↑ Taleb, Nassim Nicholas (2010). The Black Swan: The Impact of the Highly Improbable. New York: Random House. pp. 58–59. ISBN 978-0-8129-7381-5.
