عەبدولکەریم خەتابی

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search

محمدی عەبدولکەریم ختابی (ماوەی ژیان:١٨٨٢یان١٨٨٣ شارۆچکەی ئەجدیر لە مەغریب تاکوو ٦ی شووباتی ١٩٦٣ لە قاهیرە). بەگریەکی ڕۆژئاواەی ناوچەی لادێ و سەرۆک کۆماری لادێ بووە و دژی داگیرکاری فەڕەنسا و ئیسپانیا شەڕی کردووە و نازناوی قارەمانی لادێ و شێری لادێ و سەرۆکی موجاھیدەکانی لێنراوە، لە ساڵی ١٨٨٢ لەشارۆچکەی ئەجدیر لە لادێ لە مەغریب لەدایک بووە، لەسەر دەستی باوکی قورئانی پیرۆزی لەبەرکردوووە و دواتر لە قوتابخانەی سەفارین و شەراتیین لەفاس خوێندوێتی و دوای ئەوەی زانیاری تەواوی لە فیقھی ئیسلام و حەدیس پەیداکردووە لە زانکۆی لادێەکانی فاس تەخەڕوجی کردووە، وەکو مامۆستا و دادوەر و سەرنووسەری ڕژنامەیەکی ئیسپانی کاری کردووە. عەبدولکەریم لەلایەن ئیسپانیانییەکانەوە ١١ ساڵ زیندانی کراوە، دوای ئەوەی ئازاد کراوە دووبارە بۆتەوە دادوەر، دوای شکستھێنانی دانوستەنەکانی نێوان باوکی و ئیسپانیەکان گەڕاوەتەوە بۆ ئەجدیر و ڕیزی ھۆزەکانی ڕێکخستووە بۆ بەرنگاربوونەوەی ئیسپانیەکان و لەشەڕی ئەنوالی ساڵی ١٩٢١ ھێزە داگیرکارەکانی ئیسپانیای تێکشکاندووە، لەساڵی ١٩٢١ کۆماری لادێی دامەزراندووە بەناوی کۆماری یەکگرتووی ھۆزی لادێیەکان کە پێکھاتبوو لەدەستور و پەرلەمان، پایتەختەکەشی ئەجدیر بووە و عبدالکریم ختابیش وەکو سەرۆک کۆمار ھەڵبژێردراوە، لەساڵی ١٩٢٦ لەلایەن ھێزێکی ئیسپانی و فەرەنسیەوە کە ژمارەیان ٥٠٠ ھەزار سەربازبووە و بەچڕی چەکی کیمیاویان بەکارھێناوە کۆماری لاێیان پوچەڵکردۆتەوە.لەلایەن فەڕەنساییەکان ختابی و خێزانەکەی نەفی کران بۆ دورگەی لارینیۆن، لەدوای زیاتر لە ٢٠ بەسەربردنی ژیانی مەنفا بڕیاریاندا بیگوازنەوە بۆ فەڕەنسا، کاتێک کە گەشتیەکە لە بوورسەعیدەوە تێپەڕبووە داوای لە شا فاروقی میسر کردووە پەنابەرێتی سیاسی بداتێ ئەویش داواکاریەکەی جێبەجێکردووە و تادوا ژیانی لەمیسر ماوەتەوە.

سەرچاوە[دەستکاری]

  • ویکیپیدیای عەرەبی