شارل بوودلێر

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search

شارل پیێر بوودلێر (بە فەڕەنسی: Charles Pierre Baudelaire) لە دایکبووی ٩ ئاپریلی ١٨٢١ لە پاریس شاعیر و نووسەر و ڕەخنەگری پێشەنگی فەڕانسەوی بوو.

ژیان[دەستکاری]

بوودلێر لە پاریس لە دایک بوو. لە تەمەنی شەش ساڵیدا باوکی مرد. ساڵێک دواتر دایکی شووی بە سەروانێک کرد و بوودلێر کەوتە بەر دەستی زڕباب. قەت بە دڵخۆشیەوە ئەو ژیانەی نەدەھاتەوە بیر. لە تەمەنی ٢١ ساڵیدا ژنی خواست. ساڵی ١٨٦٧ بەھۆی جەڵتەی دڵ کۆچی دوایی کرد.[١]

پێگەی وێژەوانی[دەستکاری]

ھەموو خاوەن‌ڕایان، بێ ھیچ گومان و دوودڵییەک، بوودلێر بە سەردەق‌شکێنی شێعری مودێرن دادەنێن.[٢] ئارتوور ڕەمبۆ(١٨٩١-١٨٥٤)، شاعیری پێشەنگ، دەڵێ: "بوودلێر شالیاری شاعیرانە". ئەو سەرقافڵەچیی شاعیران و تەنانەت زۆربەی ھونەرمەندانی مودێرنیشە. ھەمیەتی تایبەتیی ئەو لە نوێخوازی و تازەگەرییەکی پڕشنگداردایە کە ھاوکات داڕشتە و مانای پێکەوە ئەنگاوتووە.[٣] دونیای مودێرن لە سەرپاکی بەرھەمەکانیدا شەپۆل دەدا. لە ڕاستیدا ئەوە بوودلێر بوو کە نرخ و مانای بە مودێرنیتە بەخشی.[٤] ئیڤان بوونفوا، شاعیری ناوداری فەڕانسەوی دەڵێ: نابێ سەدەی نۆزدەھەم ھەر بە سەدەی مارکس و نیچە و کەمێک دواتر فڕۆیدەوە ناودێر کرێ، بەڵکوو سەدەی نۆزدەھەم ھەروەھا سەدەی بوودلێریشە.[٥] بوودلێر هەم باوکی شێعری مودێرن و هەم بە یەکێک لە هەنگاونەرانی پێش‌وەختەی سەمبولیسم و سووریالیسم دێتە ئەژمار.[٦]


بەرھەمەکان[دەستکاری]

بێجگە لە ڕەخنە و وتار، ئەم کۆپلە شێعرانە و چیرۆکێکی لە پاش بەجێ ماوە. سەرجەم کۆپلە شێعرەکان دواتر لە یەک بەرگدا به ناوی "گوڵە دۆزەخییەکان" بڵاو بوونەوە.

  • خەفەت و ئامانج
  • دیمەنە پاریسییەکان
  • ئاوی ئاگراوی
  • گوڵە دۆزەخییەکان
  • شۆڕش
  • مەرگ
  • فانفاریا (تاقە چیرۆکێک کە بوودلێر نووسیویەتی)

کۆچی دوایی[دەستکاری]

بوودلێر ڕۆژی ٣١ی ئووتی ١٨٦٧ لە تەمەنی ٤٦ ساڵاندا پاش ئەوەی بەھۆی جەڵتەی دڵ لایەکی جەستەی لە کار کەوتبوو، کۆچی دوایی کرد و لە گۆڕستانی مونپارناسی شاری پاریس نێژرا.

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ شاعر رنج‌ھای فرزانە (زیست نامە بودلر)، مھتدی، احسان. حرفە ھنرمند، تھران: ٢٠١٣
  2. ^ شاعر رنج‌ھای فرزانە (زیست نامە بودلر)، مھتدی، احسان. لاپەڕە: ١١، نشر حرفە ھنرمند، تھران: ٢٠١٣
  3. ^ گل ھای دوزخی (مجموعە اشعار بودلر)، زاغیان، نیما (وەرگێڕ). لاپەڕە: ١٣، انتشارات نگاە، تاران: ٢٠١٥
  4. ^ جنون ھوشیاری، شایگان، داریووش. چاپ و نشر نظر، لاپەڕە: ٥٧، چاپی دووھەم، تاران: ٢٠١٥
  5. ^ جنون ھوشیاری، شایگان، داریووش. چاپ و نشر نظر، لاپەڕە: ١١، چاپی دووھەم، تاران: ٢٠١٥
  6. ^ گلهای رنج(گزیدە شعرها)، پارسایار، محمدرضا(وەرگێڕ). لاپەڕەی دوازدە، هرمس، تاران: ۲۰۱۴