سێگۆشەی پاسکاڵ

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
هەر ڕیزێک لە ڕیزەکانی سێگۆشەی پاسکاڵ لە هاوکۆلکەی کراوەی دوو تێرمی پێکدێت.

لە بیرکاریدا سێگۆشەی پاسکاڵ، سێگۆشەی خەییام یان سێگۆشەی خەییام-پاسکاڵ بەو سێگۆشەیە دەوترێت کە لە ڕیزکردنی سێگۆشەیی ھاوکۆلکەکانی کراوەی دوو تێرمی[١] یان کراوەی دوو ڕادەیی پێکدێت. ئەم سێگۆشەیە لە زۆرێک لە وڵاتانی ڕۆژاواییدا بەناوی ماتماتیکزانی فەرانسەوی بلێز پاسکاڵ بە سێگۆشەی پاسکاڵ ناونراوە، ئەگەر چی ماتماتیکزانانی ھیندی[٢]، ئێرانی[٣]، چینی، ئاڵمانی و ئیتالیایی[٤] ، چەندین سەدە بەر لە پاسکاڵ لەم سێگۆشەیان کۆڵیوەتەوە. ھەر بەم ھۆیەوە لە وڵاتانی جۆراوجۆردا، ناوی جیاوازی لەسەر دانراوە، لە ئیتالیا، بە «سێگۆشەی تارتالیا»، لە چین بە سێگۆشەی «یانگ ھویی» و لە ئێراندا بە «سێگۆشەی خەییام»، یان «خەییام-پاسکاڵ» دەناسرێت.

شرۆڤە[دەستکاری]

Pascal triangle small.png

سێگۆشەی پاسکاڵ، تارتالیا یان، سێگۆشەی خەیام-پاسکاڵ، بریتییە لە ڕیزکردنی سێگۆشەیی ھاوکۆلکەکانی کراوەی دوو تێرمی.

لە کاتی کردنەوەی ، توانی لە ـەوە بۆ سیفر کەم دەبێتەوە و توانی لە سیفرەوە بۆ زیاد دەبێت و کۆی ھەر دوو توانەکانی و لە ھەر تێرمێکدا، دەکاتەوە .

هاوکۆلکەکانی کراوەی دوو تێرمی لە ڕێگەی ئەم هاوکێشە دەدۆزرێنەوە:

پەراوێزەکان[دەستکاری]

  1. ^ فەرھەنگی بیرکاری نەوزاد عومەر محێدین
  2. ^ Maurice Winternitz, History of Indian Literature, Vol. III
  3. ^ J. L. Coolidge, The Story of the Binomial Theorem, Amer. Math. Monthly, Vol. 56, No. 3 (Mar., 1949), pp. 147–157
  4. ^ Peter Fox (١٩٩٨). Cambridge University Library: the great collections. Cambridge University Press. پەڕە ١٣. ISBN 978-0-521-62647-7. 

سەرچاوەکان[دەستکاری]