سیخوڕ

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
Henry Vilas Zoo IMG 2385.jpg

سیخوڕ یان سووچەڕ گیانەوەرێکە لە کاوێژکەرە مەمکدارەکان (شیردەرەکان) لەشی بە بە تیر داپۆشراوە کەپێی ئەڵین (سنگ) لەکاتی خەتەردا ئەتوانێت لەو تیرانەی لەشی سوود وەرگریت بۆ بەرگری کردن لەخۆی… ژیژکیش گیانەوەرێکە بەھەمان شیوەی سوچەر لەشی بەتیر پۆشراوە بەلام ئەندازەی ژیژک لە سوچەر بچووکترە و وەک سیخوڕ بەھێز نییە … ناوی زانستی ژیژک (Hystricomorpha) و سیخوڕیش (Erethizontidae) ... سیخوڕ وەک وتمان گیانەوەرێکە لەکاوێژکەرەکانە، درکەکان (تیر، سنگ) کانی سەر لەشی لەگیانەوەرەکانی تری جیا ئەکاتەوەو ئەو سنگانە لە نزیک ملییەوە باریک و درێژن و لەکاتێکدا ئەوەنە ئەوەشێنیت وەک میزڵدان گەورە ئەبێتەوە وەک گیانەوەرێکی گەورە دیتە پێش چاو، بەلام سنگەکانی نزیکی پشتی کورت ترن و کەمێک ئەستورترن بەئەڵقەی ڕەش و زەرد تارادەیەک ڕازێنراونەتەوە، سنگەکانی نزیکی کلکی کورت ترن و سپین..

ئەندازە: درێژی ئەم گیانەوەرە ٧٠ تا ٩٠ سانتی مەتر ئەبێت و درێژترین سنگی ١٨ تا ٣٥ سانتی مەتر ئەبێت و کێشی لە ١٧ تا ٢٥ کیلۆگرام ئەبیت…

شوێنی ژیان… لەزۆر جێگاکاندا ئەبینرین و ئەژین بەتایبەت شوینە گشتییەکانی دارستان و کیوەکان و دەشت و بیابانەکان ھەندێک جاریش لە نزیک گوندەکان و زەوییە کشتوکاڵییەکان ئەبینریت.. بەزۆری لە قارەی ئاسیادایە و بەتایبەت لەناوچە سنورییەکانی ئێران و ئازەربایجانی غەربی (ڕۆژاوا)..

ئەم گیانەوەرە شەوگەردە (بەشەو دەردەچیت بەزۆری) بەشێوەی تاک ئەژی و ھەندێک جار گروپی خێزانیکیان لە لانەیەکدا پێکەوەن، بەپێچەوانەی ئەوەی کە ھەندێک بیروبۆچوون ھەیە کە گوایە سیخوڕ ناتوانێت تیرەکانی لەشی بھاوێت، بەڵام لەکاتێکدا ڕووبەڕووی ھێرشی گیانەوەران بیتەوە لەدواوە و لەتەنیشتەوە ھێرش دەکاتە سەر ئەو ئاژەڵانە بە تیرەکانی لەشی،

خواردن، لەھەموو جۆرەکانی ڕووەک گیاکان سود وەرئەگریت، بەتایبەت بۆ خواردنی پیازی کێوی زەوی ھەڵئەدڕێت…

شێوەی زۆر بوون: لەساڵێکدا یەکجار زاوزێ ئەکات و لەکاتی بارداری واتە ئاوس بوونی ١١٢ ڕۆژەو ١تا ٤ بێچووی ئەبیت، درێژی تەمەنی سوچەر نزیکەی ١٥ ساڵ ئەبێت .. بێچووەکانی بەموو داپۆشراون و چاویان کراوەیەو تا دوومانگی لەگەل دایکیان ئەبن و لە ١ساڵیدا ئەگەنە تەمەنی باڵغ بوون (پێگەیشتن) ...

ناوی ئەم گیانەوەرەش بە زمانی ئینگلیزی Porcupine ـە و بەشیوەیەک بەپیی ئەو زانەش مانی بەرازی تیری یان تیغی دێت (خوک تیغی) بەفارسی.

سەرچاوەکان[دەستکاری]