ئۆپەراسیۆنی فەجر ٨

ئۆپەراسیۆنی فەجر ٨
بەشێکە لە	شەڕی ئێران و عێراق
جێ	نیمچەدوورگەی فاو
ڕێکەوتی دەستپێکردن	٩ی شوباتی ١٩٨٦
ڕێکەوتی کۆتاییھاتن	٢٥ی شوباتی ١٩٨٦
لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە

ئۆپەراسیۆنی فەجر ٨ ئۆپەراسیۆنێکی سەربازی ئێران بوو کە لەکاتی شەڕی ئێران و عێراقدا ئەنجامدرا کە بەشێک بوو لە شەڕی یەکەمی فاو.

پێشینە

جەنگی ئێران و عێراق نزیکەی ٦ ساڵ بوو بەردەوام بوو. لەکاتێکدا ئێرانییەکان لە ساڵی ١٩٨٢دا عێراقییەکانیان لە خاکەکەیان وەدەرنابوو، ھەوڵەکانی ئێران بۆ داگیرکردنی عێراق و ڕووخاندنی ڕژێمەکەی سەددام حوسێن بێبەرھەم بوون. ئێران بەدەست کەمیی پارچەی یەدەگ و بێتوانایی لە گۆڕینی کەرەستە لەدەستچووەکان دەیناڵاند، و بە شێوەیەکی زۆر پشتی بە ھێرشی شەپۆلی مرۆیی و جەنگی پیادەی سووک بەستبوو. لەکاتێکدا، عێراقییەکان (بەتایبەت دوای ١٩٨٢) بە شێوەیەکی زۆر لەلایەن نەتەوە بیانییەکانەوە پاڵپشتی دەکران. جەنگەکە کەوتە ناو چەقبەستوویی.

لە بەرامبەر زیادبوونی پڕچەککردن و ھێزی مرۆیی عێراق، و ھەروەھا زیادبوونی کێشەکانی لای خۆیان، ئێران ئیتر نەیدەتوانی تەنھا پشت بە زۆریی ژمارەی سەربازانی عێراق ببەستێت. لەکاتێکدا ھێرشی پیادە و شەپۆلی مرۆیی وەک کلیلی ھێرشەکانیان بەدرێژایی جەنگەکە مابوونەوە، ئێران دەستی کرد بە پشت بەستنی زیاتر بە دزەکردن و ھێرشی کتوپڕ، وەک بەشێک لە جەنگی پیادەی سووکی سنووردار. بە پێچەوانەی بەرگرییە جێگیرەکان و زرێپۆشە قورسەکانی عێراق، ئێران دەستی کرد بە مەشقپێکردنی سەربازان لەسەر دزەکردن، دەورییە، شەڕی شەوانە، جەنگی زۆنگاوەکان، و جەنگی چیا. ھەروەھا دەستیان کرد بە مەشقپێکردنی ھەزاران لە کۆماندۆکانی پاسداران لە جەنگی وشکاوەکی، چونکە باشووری عێراق زۆنگاوە و پڕە لە زەوییە تەڕەکان. ئێران بەلەمی خێرای بەکارھێنا بۆ بڕینی زۆنگاوەکان و ڕووبارەکانی باشووری عێراق و سەربازانی لە کەناراوەکانی بەرامبەر دابەزاند، لەوێ ھەڵیان دەکەند و پردی پۆنتۆنیان لەسەر ڕووبار و زۆنگاوەکان دروست دەکرد بۆ ئەوەی ڕێگە بە سەربازە قورسەکان و پێداویستییەکان بدەن تێپەڕ بن. ھەلیکۆپتەرەکانی گواستنەوەش بەکارھێنران، کە سەربازانیان بۆ بەرەکانی جەنگ دەگواستەوە. ئێران تا ڕادەیەکی زۆر سەرنجی خستە سەر دزەکردن لە ڕێگەی ئەو ناوچانەی کە بۆ بەکارھێنانی زرێپۆش، ھێزی ئاسمانی و تۆپخانەی عێراق قورس بوون، وەک دۆڵەکان، زۆنگاوەکانی باشووری عێراق، و چیاکانی باشووری کوردستان.

ئێران دەستی کرد بە پلاندانان بۆ ھێرشێکی گەورە. لەکاتێکدا بە فێڵەوە وا نیشان دەدرا کە ھێرشەکە دژی شاری بەسرەی باشووری عێراق بێت (وەک زۆربەی ھێرشەکانی ئێران)، بەڵام لە ڕاستیدا ئامانجی ھێرشەکە نیمچەدوورگەی فاو بوو لە باشوور، کە دەڕوانێتە سەر کەنداوی فارس، و تاکە ناوچەی عێراقە کە دەڕوانێتە سەر «زەریای کراوە».

شوێنەوارەکان

ڕووخانی فاو و شکستی ھێرشە دژە ھێرشەکانی عێراق گورزێکی گەورە بوو لە شکۆمەندی ڕژێمی بەعس، و بووە ھۆی ترس لە سەرانسەری کەنداو کە ڕەنگە ئێران لە شەڕەکەدا سەربکەوێت.  بەتایبەت کووەیت ھەستی بە مەترسی کرد، کە تەنھا دە میل لە ھێزەکانی ئێرانەوە دوور بوو و بەو پێیە پاڵپشتییەکانی بۆ عێراق زیاد کرد. لە شەڕی دووەمی فاو لە نیسانی ساڵی ١٩٨٨، عێراق نیمچەدوورگەکەی کۆنترۆڵکردەوە.

سەرچاوەکان

بەشداربووانی ویکیپیدیا، «عملية الفجر 8»، ویکیپیدیای عەرەبی. سەردان لە ١٤ تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤.