فاتیحە

لە ویکیپیدیاوە، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
الفاتحة
FirstSurahKoran.jpg
الفاتحة
جۆری سورەت مەککەیی
واتای سورەت کردنەوەی قورئان
ناوی تر

دایکی کتێب - دایکی قورئان

سورەتی سوپاس - کلیلی قورئان
کاتی سروش ساڵی یەکەمی پێغەمبەرایەتی
ژمارەی سورەت ١
ژمارەی ئایەتەکان ٧
ژمارەی جوزئەکان ١
ژمارەی حیزبەکان ١
ژمارەی وشەکان ٢٥
ژمارەی پیتەکان ١١٣
ژمارەی ئایەتەکانی بابەتێک

سوپاس و ستایش: 3

پەیوەندی نێوان دروستکەر و دروستکراو: 3
سورەتی دواتر بەقەرە
خوێندنەوەى قورئان ماهير موعەيقلى


سوورەتی ئەلفاتیحە یەکەمین سورەتی قورئانە پەپێی بیروباوەڕی ئیسلامی نوێژی موسڵمان بەبێ ئەم سوورەتە تەواو نییە، خوێندنەوەی یەکێکە لەپایەتەکانی نوێژ. پێغەمبەری خوا ئەم سوورەتەی بە دایکی قورئان (بە عەرەبی أم الکتاب يان أم القری) ناساندووە لە ھەندێک فەرموودەدا.

دەربارەی سوورەتی الفاتحة[دەستکاری]

سورەتی الفاتحة یەکەم سورەتی قورئانە و سورەتێکی مەککەییە و دوای سورەتی المدثر دابەزیوە، ژمارەی ئایەتەکانی ٧ ئایەتە. ھۆکاری ناونانی سورەتەکە بە الفاتحة بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە لەگەڵ کردنەوەی قورئان یەکەم سورەتە. تەواوی واتا و مەبەستەکانی قورئانی لەخۆ گرتووە کە بریتین لە بیروباوەڕ و بڕوابوون بە ڕوژی دوایی و بە خوا و سیفەتەکانی، تەنھا لەخوا بپاڕێیتەوە و داوای ھیدایەتدان و بەردەمبوون لەسەر ڕێگای ڕاست بکەیت. موسڵمان فێری ئەوە دەکات کە چۆن لەگەڵ خوای گەورە وتووێژ بکات و سەرەتا بە سوپاس و ستایش دەست پێبکات و لە کۆتایی وتووێژەکەیدا داوای ھیدایەت و بەردەمبووان لەسەر ڕێگای ڕاست بکات لە خوا.

ناوەکانی سوورەتەکە[دەستکاری]

ئیمامی السیوطي لە کتێبی "الإثقان في علون القرآن" زیاتر لە ١٠ ناوی بۆ سورەتی الفاتحة ھێناوەتەوە، ئەمەش ھەندێکن لەناوە باوەکانی سورەتەکە:

  • دایکی قورئان (أم الکتاب)
  • شافی (الشافیة)
  • وافی (الوافیة)
  • کافی (الکافیة)
  • سوپاس (الحمد)
  • حەوت ھەشتی (السبع المثاني)

لە باوکی ھورەیرە دەفەرموێت: " موحەممەد فەرموویەتی: <<دایکی قورئان؛ حەوت ھەشتی و قورئانی گەورەیە>>" ئیمامی بوخاری ڕیوایەتی کردووە بە ژمارە ٤٧٠٤ لە سەحیحەکەیدا.

ھوکاری دابەزینی سوورەتەکە[دەستکاری]

لە باوکی مەیسەرەوە پێغەمبەر کاتێک گوێی لە بانگدەرێک بوو دەیووت: ئەی موحەممەد ئەویش گوێی لێدەبێت و ڕادەکات و وەرەقەی کوڕی نوفل دەڵێت: کاتێک گوێت لێبوو چی پێت وت؟ وتی: گوێم لێبوو بانگدەرەکە دەیوت: ئەی موحەممەد ئەویش فەرمووی بەڵێ.. وتی: بڵێ: شایەتی دەدەم کە ھیچ خوایەک شایەنی پەرستن نییە جگە لە الله و شایەتی موحەممەد پەیامبەری خوایە.. پاشان وتی: بڵێ: سوپاس و ستایش بۆ پەروەردگاری جیھانیان * بەخشندە و میھرەبانە * پادشای ڕۆژی دوایی‌یە * ھەتاوەکو کۆتایی کردنەوەی کتێبی وت و ئەمە وتەی عەلی کوڕی ئەبی تاڵیبە.

گەورەیی سوورەتەکە[دەستکاری]

لە ئیبن عەباسەوە دەڵێت: "جبریل لەلای پێغەمبەر بوو، گوێی لە جیڕەیەک بوو سەری بەرز کردەوە و تەماشای کرد و فەرمووی: ئەم دەرگایەی ئاسمان ئەمڕۆ کرایەوە و ھیچ کاتێک نەکراوەتەوە ئەمڕۆ نەبێت، فریشتەیەک دابەزی. فەرمووی: ئەم فریشتەیە ھیچ کاتێک دانەبەزیوە بۆ سەر زەوی تەنھا ئەمڕۆ نەبێت. سڵاوی لێ کردم فەرمووی: مژدەبێ دوو نورمان پێداویت کە بەھیچ پێغەمبەرێکی پێش تو نەدراوە، الفاتحة و کۆتاییەکانی سورەتی البقرة، ھەرکەسێک پیتێکی لێ بخوێنێت ئەوا پاداشت وەردەگرێت و ملکەچە"... ئیمامی موسلیم ڕیوایەتی کردووە و شێخی ئەلبانی لە "صحیح الترغیب و الترھیب" بە سەحیحی داناوە/١٤٥٦

دەقی سورەتەکە

سورەتی الفاتحە و نوێژ[دەستکاری]

یەک لەگرنگییەکانی سورەتەکە بریتییە لەوەی کە ھیچ نوێژێک بە بێ خوێندنی ئەم سورەتەکە تەواو نییە، پیویستە موسڵمان لەھەموو ڕکعاتێکی نوێژەکەیدا سورەتی الفاتحة بخوێنێت. پێغەمبەر ھەواڵی پێداوین کە خوێندنی سورەتی الفاتحة لەنوێژدا پەیوەندی لە نێوان بەندە و پەروەردگاری ھەیە، بەندە باسی خوای گەورە دەکات و خوای گەورە وەڵامی دەداتەوە.[ژێدەر پێویستە]

لە باوکی ھورەیرە دەگێڕێتەوە: گوێم لێبوو پێغەمبەری خوا دەیفەرموو: خوای گەورە دەفەرموێت: {{ نوێژە نێوان من و بەندەکەم دوو بەشە و بەندە پرسیار دەکات، کاتێک بەندە دەڵێت: الحمد لله رب العالمین، خوای گەورە دەفەرموێت: بەندەکەم سوپاسم دەکات، کاتێک دەڵێت: الرحمن الرحیم،خوای گەورە دەفەرموێت: بەندەکەم وەسفم دەکات، کاتێک دەڵیت: مالک یوم الدین، دەفەرموێت: بەندەکەم بەگەورەم دەزانێت، کاتێک دەڵێت: إیاک نعبد وإیاک نستعین، دەفەرموێت: ئەمە لەنێوان من و بەندەکەم و بەندەکەم داوا بکە، کاتێک دەڵێت:اھدنا الصراط المستقیم * صراط الذین أنعمت علیھم غیر المغضوب علیھم ولا الضالین، دەفەرمویت:ئەم بۆ بەندەەکەم و بەندەکەم داوا بکە. }}

تەفسیری سوورەتەکە[دەستکاری]

بە ناوی خوای بەخشندەی میھرەبان (بە ناوی ئەو خوایەی کانگای ڕەحمەت و سۆزو بەزەییە). (١)

سوپاس و ستایش ھەر شایستەی خوایە و بۆ خوایە، کە خاوەن و پەروەردگاری ھەموو جیھانیان و ھەموو بوونەوەرە. (٢)

بەخشندەی میھرەبان، کانگای ڕەحمەت و میھرەبانیە (ڕەحمەتی لە دنیادا ھەموو شتێکی گرتۆتەوە، بەڵام لە قیامەتدا تەنھا بۆ ئیماندارانە). (٣)

خاوەن و سەرداری ڕۆژی پاداشت و سزایە (پادشای ڕۆژی قیامەتە کە دادپەروەری ڕەھاو بێ سنووری تێدا بەرپا دەکات). (٤)

خوایە، تەنھا ھەر تۆ دەپەرستین و ھەر لەتۆش داوای یارمەتی و پشتیوانی دەکەین (لە کاروباری دین و دنیاماندا، بەکەسی تر لە بەدەکانت ناکرێت). (٥)

خوایە بەردەوام ڕێنمووییمان بفەرموو بۆ ئەم ڕێبازی ڕاست و دروستی ئیسلامە. (٦)

کە بەرنامە و ڕێبازی ئەوانەیە لە نازو نیعمەتی خۆت بەھرەوەرت کردوون، نەمانخەیتە سەر ڕێبازی ئەوانەی خەشم و قینیان لێگیراوە (بەھۆی ئەوەوە دەیزانن و لایانداوە)، ھەروەھا نەمانخاتە سەر ڕێبازی ئەوانەش، کە سەرگەردان و گومڕان (بەھۆی لاساری و یاخی بوون و نەزانینیانەوە) (٧)

سەرچاوە[دەستکاری]

  • ویکیپیدیای عەرەبی