بێکۆتایی
بێکۆتاییبوون (بەم سەمبۆلە ∞ نیشاندەدرێت) ئاماژە دەکات بە چەندین چەمکی جیاواز - زۆرتر گرێدراو بە بیری "بێ سنووری" - کە لە فەلسەفە و بیرکاری و تیۆلۆجیدا دێنە کایەوە [١].
لە بیرکاریدا، "بێکۆتایی" زۆرتر لەو پێکھاتانە بەکاردەھێنرێت کە وا بۆی دەچن گوایە ژمارەیەکە (بۆ نموونە: لە ژماردن یان پێواندنی شتەکاندا: "ژمارەیەکی بێکۆتایی لە تێرمەکان (ڕستەکان)") بەڵام ژمارە نیە و جیاوازە لەگەڵ ژمارە راستەقینەکان. چەمکی بێکۆتاییبوون گرێدراوە بە زۆر چەمکی دیکەی بیرکارییەوە: ڕادە، ژمارە ئەلفەکان، کلاسەکان لە بیرۆکەی کۆمەڵدا، کۆمەڵە بێکۆتایییەکانی دەیدەکیند، ... .
پێرست |
چەمکی بێکۆتایی لە مێژووی کۆندا [دەستکاری]
ھیندستانی کۆن [دەستکاری]
لە ئیشا ئوپانیشادی یاجورڤێدادا (سەدەی چوارەم تا سێھەمی پێش زایین) ھاتووە: "ئەگەر ئێوە بەشێک لە بێکۆتایی بسڕنەوە یان بەشێک بە بێکۆتایی زیاد بکەن، ئەوەی دەمێنێتەوە دیسان ھەر بێکۆتایییە.
Pūrṇam adaḥ pūrṇam idam
Pūrṇāt pūrṇam udacyate
Pūrṇasya pūrṇam ādāya
Pūrṇam evāvasiṣyate.
ئەوە گشتە، ئەمە گشتە
لە گشت، گشت بەرزدەبێتەوە
کاتێ کە گشت لە گشت دەگیردرێت
ھێشتا گشت دەمێنێتەوە — ئیشا ئوپانیشاد.
یۆنانی کۆن [دەستکاری]
بەپێی ڕوانگەی نەریتیی ئەرەستوو، یۆنانییە ھیللینیستیکەکان بەگشتی ئەوەیان بەباشتر دەزانی کە لە نێوان بێکۆتاییبوونی شیاوی وەدیھاتن و بێکۆتاییبوونی وەدیھاتوو جیاوازی دابنێن؛ بۆ نموونە، بە جێگەی ئەوە کە بڵێن "بێکۆتایی ژمارەی یەکەمی بوونیان ھەیە"، ئوقلیدوس بە باشتری دەزانی بڵێت "زۆرتر لەوەی کە لە ھەر کۆمەڵێکی دراوە لە ژمارە یەکەمییەکاندا ھەبێت، ژمارەی یەکەمی بوونی ھەیە".
بە ھەر حاڵ، دوایین ڕاڤەکانی ئەرەشمیدوس ئاماژە بەوە دەکەن کە لانیکەم ئەرەشمیدوس ئاگایییەکی ڕاستەوخۆی لە چەندێتییەکانی خاوەنی بێکۆتاییبوونی وەدیھاتوو بووە.
نیشانەی بێکوتاییبوون: ∞ [دەستکاری]
دەستپێکی بەکارھێنانی نیشانەی بێکۆتاییبوون، ∞، ناڕوونە. بەڵام زیاتر جان واڵس وەکوو یەکەم کەس ناوی لێ دەبرێت کە ساڵی ١٦٥٥ نیشای ∞ بۆ چەمکی بێکۆتاییبوون داناوە.
سەرچاوەکان [دەستکاری]
- ↑ سەبارەت بە بێکۆتایی, نووسینی ویلیام کاھان (بە زمانی ئینگلیزی).
