ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل

لە ویکیپیدیاوە، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد
(ڕەوانەکراوە لە ئیمپڕاتۆرێتیی مەغۆلەوە)
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
فراوانبوونی ئیمپراتۆریەتی مەغۆل ھەنگاو بە ھەنگاو

ئیمپراتۆریەتی مەغۆل یان مەغۆلەکان (بە ئینگلیسی mongol empire) یەکێکە لە ئیمپراتۆریەکان کە لە ناوەڕاستی ئاسیاوە لە سەدەکانی ١٢ و ١٣ حوکمی کردوە.ئەو ئیمپراتۆریەتە بە حوکمکردنی ئەوروپای رۆژھەڵات بۆ دەریای ژاپۆن و بەشێکی زۆری سیبیریا و باشوری رۆژھەڵاتی ئاسیا و نیمچەدورگەی ھیندستان و رۆژھەڵاتی ناوەڕاست دەبێتە گەورەترین ئیمپراتۆریەتی مێژووی جیھان،لە لوتکەی دەسەڵاتیدا حوکمی ٢٤.٠٠٠.٠٠٠کم٢ کردوە کە دەکاتە ١٦%ی کۆی گشتی روبەری جیھان،لەگەڵ کۆی گشتی ١٠٠ میلیون کەس.

دامەزرێنەر و خانی یەکەم جەنگیز خان کەساڵی ١٢٠٢ ھاوکات لەگەڵ یەکخستنی خێڵە تورک و مەغۆل لە ناوەراستی ئاسیا و بە تایبەتی مەنگۆلیای ئێستا ئەم ئێمپراتۆراتۆریەشی دامەزراند. ئەمەش ناو و ماوەی حوکمی خانی گەورەی مەغۆلەکانە

-جەنگیز خان : ١٢٠٢ - ١٢٢٧

-ئۆگێدی خان : ١٢٢٩ - ١٢٤١

-گویوک خان : ١٢٤٦ - ١٢٤٨

-مۆنگی خان : ١٢٥١ - ١٢٥١

- کوبلای خان : ١٢٦٠ - ١٢٩٤

-توغان تەیمور خان : ١٣٣٣ - ١٣٧٠